VWO Geschiedenis cheat sheet

Het examenprogramma geschiedenis vwo kent zeven domeinen: A Historisch besef, B Oriëntatiekennis, C Thema's, D Historisch onderzoek, E Historische vaardigheden, F Toepassing en G Keuzeonderwerp.

Domein A (Historisch besef) omvat inzicht in het eigene van het vak geschiedenis: het onderscheid tussen verleden, geschiedenis en historisch besef, en de rol van perspectief en standplaatsgebondenheid.

Domein B (Oriëntatiekennis) bestaat uit tien tijdvakken met bijbehorende kenmerkende aspecten; deze aspecten zijn verdeeld over de tijdvakken en moeten in samenhang worden gekend.

De tien tijdvakken lopen van 'jagers en boeren' (prehistorie) tot 'televisie en computer' (na 1945); elk tijdvak heeft een eigen naam en een vaste periode-aanduiding.

Domein C (Thema's) behandelt een aantal thema's, waaronder 'de multiculturele samenleving', 'de parlementaire democratie' en 'de verzorgingsstaat'; per thema worden kenmerkende ontwikkelingen bestudeerd.

Domein D (Historisch onderzoek) vereist vaardigheid in het formuleren van een onderzoeksvraag, het selecteren en betrouwbaar beoordelen van bronnen, en het onderscheiden van feiten en meningen.

Domein E (Historische vaardigheden) omvat vaardigheden als chronologisch redeneren, oorzaak-gevolg onderscheiden, continuïteit en verandering herkennen, en het vergelijken van historische verschijnselen.

Domein F (Toepassing) vraagt om historische kennis en vaardigheden toe te passen op actuele vraagstukken en op bronnenmateriaal in een nieuwe context.

Domein G (Keuzeonderwerp) laat de school een eigen onderwerp kiezen dat aansluit bij de examenprogramma-eisen en dat wordt getoetst in het schoolexamen.

De syllabus geschiedenis vwo 2027 is de officiële uitwerking van het examenprogramma en beschrijft per domein de te kennen leerstof en de te toetsen vaardigheden voor het centraal examen.

In de syllabus worden de kenmerkende aspecten per tijdvak gespecificeerd; kandidaten moeten deze aspecten kunnen herkennen, uitleggen en in een bredere context plaatsen.

De syllabus geeft aan welke historische vaardigheden centraal staan in het examen, waaronder het beoordelen van bronnen op betrouwbaarheid en representativiteit.

Voor het centraal examen worden bronnen gebruikt; de syllabus vermeldt dat kandidaten bronnen moeten kunnen analyseren op standplaatsgebondenheid, doel en publiek.

De syllabus 2027 bevat een overzicht van de verplichte thema's uit domein C en de bijbehorende kenmerkende ontwikkelingen die in het centraal examen kunnen worden bevraagd.

De syllabus beschrijft de wijze waarop het centraal examen is opgebouwd: een combinatie van gesloten en open vragen, met nadruk op historisch redeneren en het gebruik van bronnen.

Kandidaten moeten in staat zijn om historische verschijnselen in hun tijd te plaatsen en te beoordelen in hoeverre bronnen bruikbaar zijn voor een bepaald historisch onderzoek.

De syllabus vermeldt dat het schoolexamen mede betrekking heeft op domein G (keuzeonderwerp) en op vaardigheden die zich minder lenen voor centrale toetsing.

Bij de voorbereiding op het examen 2027 is het raadzaam de syllabus te raadplegen voor de exacte afbakening van de leerstof per domein en de voorbeeldopgaven die ter illustratie zijn opgenomen.