VWO Geschiedenis flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Historisch besef

Het vermogen om het verleden te begrijpen als iets dat verschilt van het heden, met aandacht voor perspectief, standplaatsgebondenheid en de werking van geschiedenis in de samenleving.

Kenmerkend aspect

Een kernachtige omschrijving van een belangrijke historische ontwikkeling binnen een tijdvak, die samen met andere aspecten het kader van de oriëntatiekennis vormt.

Tijdvak

Een periode-indeling in de geschiedenis met een eigen naam en tijdsaanduiding, zoals 'jagers en boeren' of 'televisie en computer', waarbinnen kenmerkende aspecten worden bestudeerd.

Oriëntatiekennis

Het geheel van historische kennis over de tien tijdvakken en hun kenmerkende aspecten, dat de basis vormt voor het vak geschiedenis in het vwo.

Standplaatsgebondenheid

Het gegeven dat de visie van een historicus of bron afhangt van de tijd, plaats en maatschappelijke positie van waaruit die visie tot stand komt.

Historisch onderzoek

Het proces van vraagstelling, bronnen selecteren, bronnen beoordelen en conclusies trekken, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen feiten en interpretaties.

Continuïteit en verandering

Het historische besef dat sommige verschijnselen langdurig gelijk blijven terwijl andere veranderen, en het vermogen om beide in een bron of periode te herkennen.

Oorzaak en gevolg

Het onderscheiden van factoren die een historische gebeurtenis veroorzaken en de gevolgen die daaruit voortkomen, inclusief het verschil tussen directe en indirecte oorzaken.

Betrouwbaarheid van bronnen

De mate waarin een bron een juiste weergave geeft van het verleden, afhankelijk van onder meer de herkomst, het doel, de datum en de mate van partijdigheid.

Representativiteit

De mate waarin een bron of voorbeeld een groter geheel vertegenwoordigt, wat van belang is bij het trekken van conclusies uit historisch materiaal.

Chronologisch redeneren

Het ordenen van historische gebeurtenissen in de tijd en het leggen van verbanden tussen gebeurtenissen op basis van hun tijdsvolgorde.

Historische context

De bredere omstandigheden waarin een gebeurtenis of bron moet worden begrepen, zoals politieke, economische, sociale en culturele factoren.

Verlichting

Een intellectuele beweging in de achttiende eeuw die rede, wetenschap en individuele vrijheid centraal stelde en kritiek leverde op absolutisme en kerkelijke dogma's.

Absolutisme

Een regeringsvorm waarbij de vorst alle macht in handen heeft en zijn gezag niet deelt met een parlement of andere vertegenwoordigende instelling.

Industrialisatie

Het proces van overgang van ambachtelijke productie naar grootschalige machinale productie in fabrieken, met ingrijpende gevolgen voor economie en samenleving.

Verzorgingsstaat

Een samenlevingsvorm waarin de overheid verantwoordelijkheid neemt voor het welzijn van burgers door middel van sociale voorzieningen en uitkeringen.

Parlementaire democratie

Een staatsvorm waarin het parlement de wetgevende macht heeft en de regering verantwoording schuldig is aan het parlement, met bescherming van grondrechten.

Multiculturele samenleving

Een samenleving waarin verschillende culturele en etnische groepen naast elkaar bestaan en waarin debat bestaat over integratie en identiteit.

Koude Oorlog

De periode van politieke en militaire spanning tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie na 1945, gekenmerkt door ideologische tegenstellingen en wapenwedloop.

Dekolonisatie

Het proces waarbij koloniën onafhankelijk werden van hun moederland, vooral na de Tweede Wereldoorlog, met ingrijpende gevolgen voor de wereldorde.

Syllabus geschiedenis vwo 2027

Het officiële document dat de leerstof en vaardigheden voor het centraal examen geschiedenis vwo in 2027 afbakent en voorbeeldopgaven bevat.

Centraal examen

Het landelijk afgenomen examen dat voor alle kandidaten dezelfde opgaven bevat en waarin kennis en vaardigheden uit het examenprogramma worden getoetst.

Schoolexamen

Het door de school afgenomen examen dat mede betrekking heeft op domeinen en vaardigheden die niet in het centraal examen worden getoetst, zoals het keuzeonderwerp.

Domein A: Historisch besef

Het domein dat inzicht vereist in de aard van geschiedenis, waaronder het onderscheid tussen verleden en geschiedschrijving en het belang van perspectief.

Domein B: Oriëntatiekennis

Het domein dat de tien tijdvakken met hun kenmerkende aspecten omvat en dat de historische basiskennis voor het examen vastlegt.

Domein C: Thema's

Het domein dat een aantal maatschappelijke thema's behandelt, zoals parlementaire democratie en verzorgingsstaat, met bijbehorende historische ontwikkelingen.

Domein D: Historisch onderzoek

Het domein dat vaardigheden omvat voor het opzetten van historisch onderzoek, zoals vraagstelling, bronselectie en bronbeoordeling.

Domein E: Historische vaardigheden

Het domein dat vaardigheden als chronologisch redeneren, oorzaak-gevolg onderscheiden en continuïteit en verandering herkennen, beschrijft.

Domein F: Toepassing

Het domein dat vereist dat historische kennis en vaardigheden worden toegepast op actuele vraagstukken en op nieuw bronnenmateriaal.

Domein G: Keuzeonderwerp

Het domein waarin de school een eigen onderwerp kiest dat aansluit bij het examenprogramma en dat in het schoolexamen wordt getoetst.

Voorbeeldopgaven

Opgaven in de syllabus die ter illustratie dienen van de wijze waarop kennis en vaardigheden in het centraal examen kunnen worden getoetst.

Afbakening leerstof

De in de syllabus vastgelegde precisering van welke onderdelen van het examenprogramma wel en niet in het centraal examen worden getoetst.