I85PREP
⌘ K
VWO Geschiedenis study materials
VWO Geschiedenis study resources

VWO Geschiedenis practice questions

One question at a time. Build your VWO Geschiedenis understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Examenprogramma geschiedenis vwo

Binnen het examenprogramma geschiedenis vwo worden de tijdvakken gebruikt als ordenend kader. Welke periode hoort bij tijdvak 5, 'Tijd van ontdekkers en hervormers'?

  1. 1500-1600 Correct answer.
  2. 1000-1500
  3. 500-1000
  4. 1600-1700

Explanation

Tijdvak 5 bestrijkt de zestiende eeuw, de periode van de ontdekkingsreizen en de Reformatie. De andere genoemde perioden horen bij respectievelijk de late middeleeuwen, de Gouden Eeuw en de vroege middeleeuwen.

Question 2Examenprogramma geschiedenis vwo

Het kenmerkende aspect 'de ontwikkeling van het wetenschappelijk wereldbeeld' hoort bij welk tijdvak?

  1. Tijd van regenten en vorsten
  2. Tijd van pruiken en revoluties
  3. Tijd van ontdekkers en hervormers Correct answer.
  4. Tijd van wereldoorlogen

Explanation

Het wetenschappelijk wereldbeeld ontwikkelde zich in de zestiende eeuw, bijvoorbeeld door Copernicus, en hoort daarmee bij tijdvak 5. De zeventiende-eeuwse wetenschapsbeoefening bouwt daarop voort, maar het kenmerkende aspect is aan tijdvak 5 toegekend.

Question 3Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt een middeleeuwse kroniek om te achterhalen hoe de schrijver de kruistochten rechtvaardigde. Welke vraag stelt hij dan vooral?

  1. Hoe betrouwbaar is de kroniek als verslag van de gebeurtenissen?
  2. Welke waarden en overtuigingen spreekt de kroniekschrijver uit? Correct answer.
  3. Hoeveel exemplaren van de kroniek zijn er overgeleverd?
  4. Waarom is de kroniek bewaard gebleven in een kloosterarchief?

Explanation

Bij het rechtvaardigen van de kruistochten gaat het om de mentaliteit en ideologie van de auteur, dus om de waarden en overtuigingen die uit de bron spreken. Dat is een vraag naar betekenis en standplaatsgebondenheid, niet naar betrouwbaarheid of overlevering.

Question 4Examenprogramma geschiedenis vwo

Waarom wordt de Vrede van Münster uit 1648 beschouwd als een mijlpaal in de Europese staatsvorming?

  1. Zij stichtte een Europees parlement met bindende besluiten
  2. Zij erkende de soevereiniteit van afzonderlijke staten en hun vorsten Correct answer.
  3. Zij schafte alle vorstendommen in het Duitse Rijk af
  4. Zij voerde een gemeenschappelijke munt in voor de Republiek

Explanation

In de Vrede van Münster, onderdeel van de Vrede van Westfalen, werd de soevereiniteit van staten en hun vorsten als uitgangspunt erkend. Daarmee werd het beginsel van de soevereine staat in de internationale verhoudingen verankerd.

Question 5Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk kenmerkend aspect hoort bij tijdvak 7, de tijd van pruiken en revoluties?

  1. De opkomst van het christendom in Europa
  2. De industriële revolutie en massaproductie
  3. Het streven naar grondrechten en democratie Correct answer.
  4. Het begin van de Europese expansie overzee

Explanation

Bij tijdvak 7 horen de Verlichting en de politieke revoluties, waarin grondrechten en democratische idealen centraal staan. De andere opties horen bij vroegere of latere tijdvakken.

Question 6Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling vergelijkt twee bronnen over de Spaanse Furie in Antwerpen (1576): een Spaanse legerarts en een Antwerpse koopman beschrijven dezelfde gebeurtenis heel verschillend. Wat is de meest passende historische verklaring?

  1. De auteurs schreven vanuit verschillende belangen en posities Correct answer.
  2. Een van beide bronnen is zeker vervalst
  3. De koopman beschikte over betere technische middelen
  4. De gebeurtenis heeft nooit plaatsgevonden

Explanation

Verschillen tussen bronnen over dezelfde gebeurtenis worden vaak verklaard door de positie en belangen van de auteurs, hun standplaatsgebondenheid. De legerarts en de koopman keken met andere ogen naar dezelfde feiten.

Question 7Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke ontwikkeling wordt in het examenprogramma aangeduid als 'de opkomst van emancipatiebewegingen'?

  1. Het afschaffen van alle politieke partijen in de negentiende eeuw
  2. De terugkeer naar het absolutisme na 1815
  3. Het invoeren van censuur op kranten door overheden
  4. Het ontstaan van organisaties die gelijke rechten voor achtergestelde groepen nastreven Correct answer.

Explanation

Emancipatiebewegingen zijn organisaties die streven naar gelijke rechten en kansen voor achtergestelde groepen, zoals vrouwen, arbeiders of katholieken. Het kenmerkende aspect hoort bij de negentiende en vroege twintigste eeuw.

Question 8Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling stelt: 'De industrialisatie in Nederland kwam pas na 1870 goed op gang.' Welk gegeven ondersteunt deze stelling het beste?

  1. De invoering van de grondwet van Thorbecke in 1848
  2. De stichting van de Vereenigde Oostindische Compagnie in 1602
  3. De aanleg van spoorwegen en de groei van machinefabrieken in Twente en de Zaanstreek Correct answer.
  4. De afscheiding van België in 1830

Explanation

Industrialisatie blijkt uit de opkomst van spoorwegen, machinefabrieken en fabrieksmatige productie, die in Nederland na 1870 sterk groeide. Dat gegeven onderbouwt de stelling, terwijl de andere gebeurtenissen vooral politiek of koloniaal van aard zijn.

Question 9Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk kenmerkend aspect past bij tijdvak 9, de tijd van wereldoorlogen?

  1. Totalitaire systemen en massamedia Correct answer.
  2. Het ontstaan van het christendom
  3. De ontdekkingsreizen naar Azië
  4. De opkomst van de verzorgingsstaat

Explanation

Bij tijdvak 9 horen totalitaire systemen, massamedia en de wereldoorlogen als kenmerkende aspecten. De andere opties horen bij andere tijdvakken.

Question 10Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt de Koude Oorlog en gebruikt zowel Amerikaanse als Sovjet-propagandafilms. Wat levert deze vergelijking vooral op?

  1. Een chronologisch overzicht van de wapenwedloop
  2. Een objectief verslag van de gebeurtenissen
  3. Bewijs dat propaganda geen invloed had
  4. Inzicht in de vijandbeelden aan beide zijden Correct answer.

Explanation

Propagandafilms aan beide zijden laten zien hoe men de tegenstander voorstelde en welke vijandbeelden werden verspreid. Zo'n vergelijking zegt iets over mentaliteit en ideologie, niet over objectieve feiten.

Question 11Examenprogramma geschiedenis vwo

Wat houdt het begrip 'continuïteit' in bij het analyseren van historische veranderingen?

  1. Een bron die uit meerdere lagen bestaat
  2. Een element dat over een langere periode gelijk blijft Correct answer.
  3. Een breuk die een periode plotseling afsluit
  4. Een gebeurtenis die slechts één generatie duurt

Explanation

Continuïteit verwijst naar wat over een langere periode gelijk blijft, tegenover verandering of breuk. Historici gebruiken beide begrippen om ontwikkelingen in de tijd te beschrijven.

Question 12Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke rol speelde het Congres van Wenen (1815) in de Europese politiek van de negentiende eeuw?

  1. Het schafte de adel in heel Europa af
  2. Het stichtte de Europese Unie
  3. Het voerde algemeen kiesrecht in
  4. Het herstelde de macht van vorsten na de Napoleontische periode Correct answer.

Explanation

Het Congres van Wenen herstelde na Napoleon de orde en de macht van de vorsten in Europa, onder meer via het restauratiebeginsel. Het is een voorbeeld van restauratie na een revolutionaire periode.

Question 13Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling leest een brief van een negentiende-eeuwse fabrieksarbeider over zijn werkomstandigheden. Welke vraag is het meest geschikt om de bruikbaarheid van deze bron te beoordelen?

  1. Is de brief met de hand geschreven?
  2. Wie schreef de brief, met welk doel en voor wie? Correct answer.
  3. Is de brief in het Nederlands geschreven?
  4. Hoeveel pagina's telt de brief?

Explanation

Bruikbaarheid beoordeel je door te vragen naar de auteur, het doel en het publiek van de bron, dus naar standplaatsgebondenheid en intentie. Uiterlijke kenmerken als taal of handschrift zeggen daar weinig over.

Question 14Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk kenmerkend aspect hoort bij tijdvak 8, de tijd van burgers en stoommachines?

  1. De industrialisatie en de opkomst van emancipatiebewegingen Correct answer.
  2. De Europese expansie overzee
  3. Het ontstaan van de islam
  4. De opkomst van de verzorgingsstaat

Explanation

Tijdvak 8 omvat de negentiende eeuw met industrialisatie, de opkomst van emancipatiebewegingen en discussies over sociale kwesties. De andere opties horen bij andere tijdvakken.

Question 15Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt of de Nederlandse samenleving in de jaren zestig daadwerkelijk zo snel veranderde. Welke aanpak past het beste bij het begrip 'verandering'?

  1. Hij bestudeert alleen een roman uit 1965
  2. Hij telt het aantal politieke partijen in 1960
  3. Hij vergelijkt gegevens over gezinsvormen en kerkbezoek van voor en na 1960 Correct answer.
  4. Hij vraagt één ooggetuige naar zijn herinneringen

Explanation

Verandering meet je door gegevens uit verschillende perioden met elkaar te vergelijken, bijvoorbeeld over gezinsvormen en kerkbezoek. Zo kun je vaststellen of en hoe snel een ontwikkeling zich voltrok.

Question 16Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke gebeurtenis markeert het einde van de Koude Oorlog in Europa?

  1. De val van de Berlijnse Muur in 1989 Correct answer.
  2. De bezetting van het Ruhrgebied in 1923
  3. De oprichting van de NAVO in 1949
  4. De Cubacrisis in 1962

Explanation

De val van de Berlijnse Muur in 1989 symboliseert het einde van de deling van Europa en daarmee het einde van de Koude Oorlog. De andere gebeurtenissen liggen eerder of horen bij een andere periode.

Question 17Examenprogramma geschiedenis vwo

Waarom kan de invoering van de sociale wetten rond 1900 in Nederland worden beschouwd als een reactie op de sociale kwestie?

  1. Zij waren bedoeld om de armoede en uitbuiting van arbeiders te bestrijden Correct answer.
  2. Zij verboden alle vakbonden
  3. Zij voerden het algemeen kiesrecht voor vrouwen in
  4. Zij schaften de monarchie af

Explanation

Sociale wetgeving, zoals de Arbeidswet en de Ongevallenwet, beoogde de erbarmelijke omstandigheden van arbeiders te verbeteren. Daarmee reageerde de overheid op de sociale kwestie.

Question 18Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk begrip past bij het beschrijven van een samenleving waarin de macht bij één persoon berust die zijn gezag niet hoeft te verantwoorden?

  1. Parlementaire democratie
  2. Federalisme
  3. Constitutionele monarchie
  4. Absolutisme Correct answer.

Explanation

Absolutisme duidt op een vorst die alle macht in handen heeft en zijn gezag niet hoeft te verantwoorden. Dat past bij het ancien régime en bij tijdvak 6.

Question 19Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling wil aantonen dat de Eerste Wereldoorlog een 'totale oorlog' was. Welk gegeven is daarvoor het meest overtuigend?

  1. De oorlog werd uitgevochten in loopgraven aan het westfront
  2. De Verenigde Staten traden in 1917 toe tot de oorlog
  3. De oorlogvoerende staten zetten hun hele economie en bevolking in voor de strijd Correct answer.
  4. De oorlog begon met de moord op Frans Ferdinand

Explanation

Een totale oorlog kenmerkt zich doordat de hele samenleving en economie bij de oorlogsinspanning worden betrokken, inclusief propaganda en rantsoenering. Dat onderscheidt hem van een beperkte oorlog tussen legers.

Question 20Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk kenmerkend aspect hoort bij tijdvak 10, de tijd van televisie en computer?

  1. De opkomst van het christendom
  2. De ontdekkingsreizen naar Amerika
  3. De opkomst van het absolutisme
  4. De dekolonisatie en de vorming van internationale organisaties Correct answer.

Explanation

Tijdvak 10 omvat de periode na 1945 met dekolonisatie, de Koude Oorlog en de vorming van internationale organisaties. De andere opties horen bij vroegere tijdvakken.

Question 21Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt de rol van Nederland in de slavernij en gebruikt daarbij scheepsjournalen, plantagerekeningen en rechterlijke archieven. Wat is het voordeel van deze combinatie van bronnen?

  1. Zij bewijst dat alle betrokkenen het systeem steunden
  2. Zij maakt controle en aanvulling van gegevens mogelijk Correct answer.
  3. Zij levert een volledig objectief beeld op
  4. Zij vervangt de noodzaak van historische interpretatie

Explanation

Door verschillende soorten bronnen te combineren kan de historicus gegevens controleren en aanvullen, wat de betrouwbaarheid van conclusies vergroot. Volledige objectiviteit of uitsluitsel over alle betrokkenen levert dat echter niet op.

Question 22Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke ontwikkeling wordt in het examenprogramma bedoeld met 'de vorming van de verzorgingsstaat'?

  1. Het ontstaan van een stelsel van sociale voorzieningen en verzekeringen door de overheid Correct answer.
  2. De terugkeer naar een agrarische samenleving
  3. Het afschaffen van belastingen voor de middenklasse
  4. Het invoeren van kinderarbeid in fabrieken

Explanation

De verzorgingsstaat houdt in dat de overheid via sociale verzekeringen en voorzieningen zorgt voor bestaanszekerheid van burgers. Dat kenmerkende aspect hoort bij de periode na 1945.

Question 23Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling beweert dat de Reformatie vooral een godsdienstige beweging was en geen politieke gevolgen had. Welk gegeven weerlegt deze bewering het beste?

  1. Calvijn schreef in Genève zijn Institutie
  2. Vorsten kozen partij in de godsstrijd en gebruikten de kerk voor hun macht Correct answer.
  3. Erasmus pleitte voor verdraagzaamheid
  4. Luther vertaalde de Bijbel in het Duits

Explanation

De Reformatie had ingrijpende politieke gevolgen, omdat vorsten de nieuwe leer aangrepen om hun macht te versterken en de kerkelijke invloed te beperken. Dat weerlegt de bewering dat er geen politieke gevolgen waren.

Question 24Examenprogramma geschiedenis vwo

Wat is het verschil tussen een primaire en een secundaire bron?

  1. Een primaire bron is geschreven, een secundaire bron is altijd een voorwerp
  2. Een primaire bron is ontstaan in de bestudeerde periode, een secundaire bron later Correct answer.
  3. Een primaire bron is altijd ouder dan een secundaire bron
  4. Een primaire bron is altijd betrouwbaarder dan een secundaire bron

Explanation

Een primaire bron is ontstaan in de tijd of context die je bestudeert, terwijl een secundaire bron later is gemaakt, vaak door een historicus. Ouderdom of betrouwbaarheid bepalen het onderscheid niet.

Question 25Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus bestudeert de dekolonisatie van Indonesië en gebruikt zowel Nederlandse regeringsstukken als Indonesische kranten uit die tijd. Welke conclusie is het meest verantwoord?

  1. Beide bronnenreeksen zijn gekleurd en moeten naast elkaar worden gelegd Correct answer.
  2. De Indonesische kranten geven het definitieve beeld van de gebeurtenissen
  3. De bronnen spreken elkaar tegen, dus de geschiedenis is onkenbaar
  4. De Nederlandse stukken zijn altijd juist omdat ze officieel zijn

Explanation

Zowel Nederlandse regeringsstukken als Indonesische kranten zijn standplaatsgebonden en bevatten belangen. Door ze naast elkaar te leggen kan de historicus verschillen en overeenkomsten wegen en een onderbouwde conclusie trekken.

Question 26Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk kenmerkend aspect hoort bij tijdvak 2, de tijd van Grieken en Romeinen?

  1. De ontdekkingsreizen en de opkomst van het wereldhandelskapitalisme
  2. De wetenschappelijke revolutie en het rationalisme
  3. De ontwikkeling van het christendom en de verspreiding daarvan in het Romeinse Rijk Correct answer.
  4. De industriële revolutie en de opkomst van emancipatiebewegingen

Explanation

In het examenprogramma hoort bij tijdvak 2 het kenmerkende aspect 'de ontwikkeling van het christendom en de verspreiding daarvan in het Romeinse Rijk'. De andere genoemde aspecten horen bij veel latere tijdvakken, namelijk de ontdekkingsreizen bij tijdvak 5, de industrialisatie bij tijdvak 8 en de wetenschappelijke revolutie bij tijdvak 6.

Question 27Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling onderzoekt de agrarische revolutie in de vroege Middeleeuwen. Welk verschijnsel hoort daarbij?

  1. De invoering van het drieslagstelsel en het gebruik van de haam Correct answer.
  2. De bouw van stoommachines voor de textielnijverheid
  3. De aanleg van spoorlijnen tussen industriesteden
  4. De introductie van het giraal betalingsverkeer door bankiers

Explanation

De agrarische revolutie van de vroege Middeleeuwen kenmerkt zich door nieuwe landbouwtechnieken zoals het drieslagstelsel, de haam en zwaardere ploegen. Daardoor steeg de opbrengst per hectare en kon de bevolking groeien. De andere opties verwijzen naar ontwikkelingen uit de negentiende eeuw.

Question 28Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke rol speelde de Renaissance in de ontwikkeling van het Europese wereldbeeld?

  1. Zij richtte zich uitsluitend op religieuze kwesties zonder belangstelling voor de oudheid
  2. Zij pleitte voor een terugkeer naar een puur agrarische samenleving
  3. Zij herontdekte klassieke teksten en stimuleerde een mensgericht, kritisch denken Correct answer.
  4. Zij verwierp alle antieke bronnen en begon volledig opnieuw

Explanation

De Renaissance kenmerkt zich door de herontdekking van klassieke Griekse en Romeinse teksten en door een sterke nadruk op het individu en op kritisch onderzoek. Dit humanistische denken beïnvloedde kunst, wetenschap en politiek. De beweging was zeker niet uitsluitend religieus en verwierp de oudheid juist niet.

Question 29Examenprogramma geschiedenis vwo

Wat wordt in het examenprogramma bedoeld met 'de Verlichting'?

  1. Een kunststroming die de nadruk legde op emotie en mystiek
  2. Een politieke stroming die absolute vorstenmacht verdedigde
  3. Een religieuze hervormingsbeweging die alle wereldlijke macht afwees
  4. Een intellectuele beweging die rede, wetenschap en individuele vrijheid centraal stelde Correct answer.

Explanation

De Verlichting is een achttiende-eeuwse intellectuele beweging die het gebruik van de rede, wetenschappelijke kennis en individuele vrijheden benadrukte. Verlichte denkers bekritiseerden godsdienstige dogma's en absolute macht. De andere opties beschrijven heel andere bewegingen of tegenbewegingen.

Question 30Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke gebeurtenis wordt beschouwd als het begin van de Franse Revolutie in 1789?

  1. De kroning van Napoleon tot keizer
  2. De invoering van de Code Civil
  3. De bestorming van de Bastille op 14 juli Correct answer.
  4. De slag bij Waterloo

Explanation

De bestorming van de Bastille op 14 juli 1789 geldt als het symbolische begin van de Franse Revolutie. Het was een aanval op een symbool van koninklijke willekeur. De andere gebeurtenissen vonden later plaats of horen bij het einde van de revolutionaire periode.

Question 31Examenprogramma geschiedenis vwo

Wat houdt het begrip 'standplaatsgebondenheid' in bij historisch onderzoek?

  1. Dat historici alleen bronnen uit één tijdvak mogen gebruiken
  2. Dat de interpretatie van een historicus mede afhangt van zijn eigen tijd, cultuur en positie Correct answer.
  3. Dat de historicus zelf geen rol speelt in de geschiedschrijving
  4. Dat gebeurtenissen altijd objectief vast te stellen zijn

Explanation

Standplaatsgebondenheid betekent dat de kijk van een historicus wordt beïnvloed door de tijd, cultuur en maatschappelijke positie waarin hij leeft. Daardoor kan dezelfde bron verschillend worden geïnterpreteerd. Het begrip onderstreept juist dat volledige objectiviteit problematisch is.

Question 32Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk begrip past bij een samenleving waarin de macht bij één persoon berust die zijn gezag als van God gegeven beschouwt?

  1. Parlementarisme
  2. Federalisme
  3. Corporatisme
  4. Absolutisme Correct answer.

Explanation

Absolutisme duidt op een vorst die alle macht in handen heeft en zijn gezag legitimeert met een beroep op goddelijk recht. Het parlementarisme verdeelt de macht juist over een volksvertegenwoordiging. De andere begrippen hebben betrekking op staatsinrichting of economische ordening en passen niet bij dit kenmerk.

Question 33Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling leest een oorkonde uit 1250 waarin een graaf rechten verleent aan een stad. Welke vraag is het meest geschikt om de betrouwbaarheid van deze bron te beoordelen?

  1. Hoeveel inwoners had de stad in 1250 precies?
  2. Hoe werd de oorkonde in latere eeuwen tentoongesteld?
  3. Welke kleur had het zegel aan de oorkonde?
  4. Wie stelde de oorkonde op en welk belang had die opsteller bij de inhoud? Correct answer.

Explanation

Bij bronnenkritiek is het belangrijk te weten wie de bron heeft gemaakt en welk belang die maker had bij de inhoud. Daarmee kun je beoordelen of de bron een eenzijdig beeld geeft. Vragen naar inwoneraantal, tentoonstelling of zegelkleur zeggen weinig over de betrouwbaarheid van de inhoud.

Question 34Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt de Reformatie en gebruikt zowel een brief van Luther als een brief van keizer Karel V over dezelfde gebeurtenis. Wat levert vergelijking van deze twee bronnen vooral op?

  1. Een objectief en volledig verslag van de gebeurtenis
  2. Bewijs dat één van beide bronnen onbetrouwbaar is
  3. Een bevestiging dat godsdienst geen rol speelde
  4. Inzicht in de verschillende belangen en perspectieven van beide partijen Correct answer.

Explanation

Door twee bronnen van tegengestelde partijen te vergelijken, krijgt de historicus zicht op de verschillende belangen en perspectieven. Dat maakt het mogelijk om te begrijpen waarom partijen de gebeurtenis anders beschreven. Vergelijking levert geen volledig objectief verslag op en wijst niet automatisch één bron als onbetrouwbaar aan.

Question 35Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling beweert dat de Opstand in de Nederlanden vooral een godsdienstige strijd was. Welk gegeven ondersteunt deze bewering het beste?

  1. De Beeldenstorm van 1566 richtte zich op katholieke kerken en heiligenbeelden Correct answer.
  2. De Republiek sloot in 1648 de Vrede van Münster
  3. Willem van Oranje werd in 1584 vermoord
  4. De Unie van Utrecht werd in 1579 gesloten

Explanation

De Beeldenstorm van 1566 was een directe uiting van godsdienstige spanning tussen calvinisten en katholieken. Daarmee ondersteunt dit gegeven de bewering dat godsdienst een belangrijke rol speelde in de Opstand. De andere gebeurtenissen zeggen vooral iets over politieke organisatie, geweld of diplomatie.

Question 36Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke ontwikkeling wordt in het examenprogramma aangeduid als 'de opkomst van het abolitionisme'?

  1. De beweging voor gelijke rechten van vrouwen
  2. De beweging voor afschaffing van de kinderarbeid
  3. De beweging die streefde naar invoering van het algemeen kiesrecht
  4. De groeiende beweging die pleitte voor de afschaffing van de slavernij Correct answer.

Explanation

Abolitionisme is de beweging die de slavernij wilde afschaffen. In Nederland en Groot-Brittannië won deze beweging in de late achttiende en negentiende eeuw aan invloed. De andere opties beschrijven emancipatiebewegingen met een ander doel, zoals kiesrecht, vrouwenrechten of arbeidsbescherming.

Question 37Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling onderzoekt de industrialisatie in Nederland na 1860. Welk gegeven wijst het duidelijkst op industrialisatie?

  1. De stijging van het aantal kloosters in katholieke streken
  2. De snelle groei van het aantal stoomfabrieken en spoorwegverbindingen Correct answer.
  3. De toename van het aantal boerenbedrijven op het platteland
  4. De groei van het aantal ambachtelijke molens in dorpen

Explanation

Industrialisatie kenmerkt zich door de invoering van machinale productie in fabrieken en door betere transportmogelijkheden zoals spoorwegen. De groei van stoomfabrieken en spoorlijnen is daarom een sterk bewijs voor industrialisatie. De andere ontwikkelingen wijzen juist op landbouw of traditionele ambachten.

Question 38Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk kenmerkend aspect hoort bij tijdvak 9, de tijd van wereldoorlogen?

  1. De ontdekkingsreizen naar Azië en Amerika
  2. De opkomst van de steden en de geldhandel
  3. Het voeren van totale oorlogen en de massale inzet van propaganda Correct answer.
  4. De wetenschappelijke revolutie en het rationalisme

Explanation

Bij tijdvak 9 hoort onder meer het kenmerkende aspect van de totale oorlogen in de eerste helft van de twintigste eeuw. Daarbij hoorden massale mobilisatie, propaganda en een oorlogseconomie. De andere genoemde aspecten horen bij veel eerdere tijdvakken.

Question 39Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt de Koude Oorlog en gebruikt zowel Amerikaanse als Sovjet-propagandafilms. Wat levert deze vergelijking op voor de betrouwbaarheid van zijn conclusies?

  1. Zij toont aan dat één van beide partijen altijd de waarheid sprak
  2. Zij bewijst dat propaganda geen invloed had op het publiek
  3. Zij maakt zichtbaar hoe beide partijen de werkelijkheid verschillend voorstelden Correct answer.
  4. Zij levert een volledig neutraal beeld op van de gebeurtenissen

Explanation

Propagandafilms van beide zijden laten zien hoe elke partij de werkelijkheid naar haar hand zette. Door ze te vergelijken kan de historicus de tegenstellingen in beeld brengen en voorzichtig conclusies trekken. De vergelijking levert geen neutraal beeld op en bewijst niet dat propaganda geen effect had.

Question 40Examenprogramma geschiedenis vwo

Welke rol speelde het Congres van Wenen (1815) in de Europese politiek?

  1. Het voerde het algemeen kiesrecht in heel Europa in
  2. Het stichtte de Europese Unie
  3. Het schafte alle Europese monarchieën af
  4. Het herstelde de monarchale orde en legde de grenzen van Europa opnieuw vast Correct answer.

Explanation

Het Congres van Wenen probeerde na de napoleontische oorlogen de monarchale orde in Europa te herstellen en de grenzen opnieuw te regelen. Het streven naar een machtsevenwicht stond daarbij centraal. Het congres schafte geen monarchieën af, stichtte geen Europese Unie en voerde geen algemeen kiesrecht in.

Question 41Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling onderzoekt de sociale kwestie rond 1900 in Nederland. Welke maatregel past bij een reactie op deze kwestie?

  1. De afschaffing van het censuskiesrecht in 1917
  2. De oprichting van de Vereenigde Oostindische Compagnie in 1602
  3. De invoering van de Arbeidswet van 1889 die kinderarbeid aan banden legde Correct answer.
  4. De invoering van de dienstplicht in 1814

Explanation

De Arbeidswet van 1889 beperkte kinderarbeid en was een eerste sociale wet als reactie op de slechte arbeidsomstandigheden. Daarmee past deze maatregel bij de sociale kwestie rond 1900. De andere opties horen bij andere perioden of vraagstukken.

Question 42Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt de dekolonisatie van Indonesië en gebruikt zowel Nederlandse regeringsstukken als Indonesische bronnen. Waarom is dit methodisch verantwoord?

  1. Omdat regeringsstukken nooit partijdig zijn
  2. Omdat één bron genoeg is voor een sluitende conclusie
  3. Omdat verschillende perspectieven samen een vollediger beeld geven van het conflict Correct answer.
  4. Omdat Indonesische bronnen altijd betrouwbaarder zijn dan Nederlandse

Explanation

Door bronnen van beide partijen te gebruiken, kan de historicus een meer gebalanceerd beeld krijgen van de dekolonisatie. Elke bron heeft eigen belangen en vertekeningen, en vergelijking helpt die te herkennen. Geen enkele bron is automatisch betrouwbaarder of volledig objectief.

Question 43Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling beweert dat de Reformatie uitsluitend een godsdienstige beweging was zonder politieke gevolgen. Welk gegeven weerlegt deze bewering het beste?

  1. Het pausdom zetelde in Rome
  2. De Bijbel werd in het Duits vertaald
  3. Vorsten kozen partij voor het protestantisme of het katholicisme en gebruikten godsdienst om hun macht te versterken Correct answer.
  4. Luther spijkerde zijn stellingen aan de kerkdeur van Wittenberg

Explanation

De Reformatie had belangrijke politieke gevolgen, doordat vorsten godsdienstige keuzes gebruikten om hun macht te versterken en conflicten uitvochten. Daarmee wordt de bewering dat de beweging uitsluitend godsdienstig was weerlegd. De andere gegevens beschrijven godsdienstige of geografische feiten zonder politieke lading.

Question 44Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus bestudeert de VOC en concludeert dat zij zowel economische als politieke macht uitoefende. Welk gegeven ondersteunt deze conclusie het beste?

  1. De VOC had een eigen vlag en een eigen bestuur
  2. De VOC werd in 1602 opgericht door de Staten-Generaal
  3. De VOC verhandelde specerijen uit Zuidoost-Azië
  4. De VOC mocht verdragen sluiten, oorlog voeren en gebieden besturen Correct answer.

Explanation

De VOC bezat naast handelsrechten ook soevereine bevoegdheden, zoals het sluiten van verdragen, het voeren van oorlog en het besturen van veroverde gebieden. Daarmee oefende zij politieke macht uit naast economische activiteit. De andere gegevens zeggen vooral iets over handel, symboliek of oprichting.

Question 45Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling vergelijkt de Amerikaanse Revolutie (1776) en de Franse Revolutie (1789). Welke overeenkomst is het meest kenmerkend?

  1. Beide werden geleid door dezelfde politieke leiders
  2. Beide eindigden met de kroning van een nieuwe koning
  3. Beide beriepen zich op verlichte ideeën over volkssoevereiniteit en mensenrechten Correct answer.
  4. Beide leidden direct tot de afschaffing van de slavernij

Explanation

Zowel de Amerikaanse als de Franse Revolutie baseerde zich op verlichte ideeën zoals volkssoevereiniteit en natuurlijke rechten van de mens. Daarin schuilt hun belangrijkste overeenkomst. De revoluties hadden verschillende leiders en leidden niet direct tot afschaffing van de slavernij.

Question 46Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt de Nederlandse economie in de zeventiende eeuw en stelt dat de Republiek een 'handelskapitalistische' economie had. Welk gegeven ondersteunt deze these het sterkst?

  1. De Staten-Generaal zetelde in Den Haag
  2. De Republiek voerde oorlog met Engeland over de zeevaart
  3. De bevolking van de Republiek groeide in de zeventiende eeuw
  4. Amsterdam werd een financieel centrum met een beurs en een wisselbank Correct answer.

Explanation

Handelskapitalisme kenmerkt zich door handel, krediet en financiële instellingen die kapitaal mobiliseren. De Amsterdamse beurs en wisselbank zijn daarvan het duidelijkste bewijs. Oorlogen, de zetel van het bestuur en bevolkingsgroei zeggen minder direct iets over de kapitalistische aard van de economie.

Question 47Examenprogramma geschiedenis vwo

Een leerling analyseert een bron over de Eerste Wereldoorlog: een foto van een Britse propagandaposter uit 1916. Welke conclusie over de betrouwbaarheid van deze bron is het meest verantwoord?

  1. De poster is betrouwbaar omdat foto's objectief zijn
  2. De poster bewijst dat de Britten de oorlog zouden winnen
  3. De poster is onbruikbaar omdat hij uit de oorlog zelf stamt
  4. De poster geeft vooral de Britse voorstelling van de vijand weer en is geen neutraal verslag Correct answer.

Explanation

Een propagandaposter uit 1916 is een primaire bron die de Britse voorstelling van de vijand weergeeft. Daarmee is de bron bruikbaar voor onderzoek naar propaganda en beeldvorming, maar niet als neutraal verslag. Foto's zijn niet automatisch objectief en de herkomst uit de oorlog maakt een bron niet onbruikbaar.

Question 48Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus vergelijkt de industriële revolutie in Engeland en Nederland en stelt dat Nederland later industrialiseerde. Welke verklaring is het meest gangbaar?

  1. Engeland had geen koloniën en geen handel
  2. Nederland had minder steenkool en een sterke nadruk op handel en landbouw Correct answer.
  3. Nederland weigerde alle nieuwe machines wettelijk
  4. Nederland had geen steden en geen bevolking

Explanation

Nederland industrialiseerde later dan Engeland, onder meer doordat steenkool en ijzererts minder beschikbaar waren en de economie sterk op handel en landbouw bleef gericht. Engeland beschikte over grondstoffen en een vroege industriële infrastructuur. De andere verklaringen zijn feitelijk onjuist.

Question 49Examenprogramma geschiedenis vwo

Een historicus onderzoekt de Holocaust en gebruikt zowel Duitse administratieve documenten als getuigenissen van overlevenden. Welke methodologische afweging is hierbij het meest passend?

  1. Administratieve documenten geven het volledige beeld van de gebeurtenissen
  2. Getuigenissen zijn altijd onbetrouwbaar en moeten worden genegeerd
  3. Alleen getuigenissen van daders zijn bruikbaar voor onderzoek
  4. Beide brontypen vullen elkaar aan: documenten geven feiten, getuigenissen geven ervaring en betekenis Correct answer.

Explanation

Administratieve documenten en getuigenissen bieden verschillende soorten informatie: de eerste vooral feitelijke gegevens, de tweede ervaringen en betekenisgeving. Door beide te combineren ontstaat een rijker en betrouwbaarder beeld. Geen van beide brontypen is op zichzelf volledig of waardeloos.

Question 50Examenprogramma geschiedenis vwo

Welk kenmerkend aspect hoort bij tijdvak 5, de tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)?

  1. Het begin van de Europese overzeese expansie Correct answer.
  2. De opkomst van het abolitionisme
  3. Het einde van de Koude Oorlog
  4. De industriële revolutie en het ontstaan van de sociale kwestie

Explanation

Tijdvak 5 draait om de Europese overzeese expansie, de Renaissance en de Reformatie. De overzeese ontdekkingsreizen van onder meer Portugezen en Spanjaarden zijn het kernaspect van dit tijdvak.