Examenprogramma geschiedenis vwo
Wat het examenprogramma vraagt
Het examenprogramma geschiedenis vwo is de wettelijke basis: het beschrijft de eindtermen, niet de lesstof van één methode. Het CE toetst de domeinen A (historisch besef), B (oriëntatiekennis) en C (thema's/historische contexten). Domein A gaat over vaardigheden: bronnen analyseren, oorzaak en gevolg onderscheiden, continuïteit en verandering benoemen, perspectief en standplaatsgebondenheid herkennen, en beoordelen of een bron betrouwbaar en representatief is. Domein B is de oriëntatiekennis: de tien tijdvakken met hun kenmerkende aspecten. Domein C verdiept een deel van die kennis in een thema of historische context; de syllabus wijst aan welke contexten in het CE van een bepaald jaar centraal staan.
Kernregels
- Kenmerkende aspecten zijn de bouwstenen: je moet ze kunnen koppelen aan tijdvak, periode en voorbeeld.
- Een bronvraag vraagt meestal niet om 'wat staat er', maar om wat de bron zegt over een ontwikkeling, perspectief of discussie.
- Standplaatsgebondenheid: oordeel niet of de bron 'waar' is, maar onderzoek vanuit welke positie en met welk doel de maker schrijft.
- Continuïteit en verandering: benoem beide; een ontwikkeling kan op het ene terrein veranderen en op het andere gelijk blijven.
Uitgewerkt voorbeeld
Vraag: 'Leg uit dat de bron past bij het kenmerkend aspect de opkomst van de steden en burgerij.' Redenering: noem eerst het aspect en het tijdvak (tijdvak 4, late middeleeuwen); haal dan uit de bron één concreet element dat past bij stedelijke autonomie of burgerschap; leg vervolgens uit waarom dat element typerend is voor dat aspect. Alleen het aspect noemen is onvoldoende: de uitleg moet de koppeling tussen bron en aspect zichtbaar maken.
Valkuilen
- Een gebeurtenis noemen waar een aspect wordt gevraagd.
- 'Subjectief' zeggen in plaats van standplaatsgebondenheid analyseren.
- De bron samenvatten zonder deze aan een tijdvak of ontwikkeling te koppelen.
- Bij oorzaak-gevolg alleen de oorzaak noemen en het mechanisme overslaan.