HBR VMBO BB cheat sheet
HBR VMBO BB · Keep the key ideas within reach.
Commercieel (verkoop en klantcontact)
Verkoopgesprekfasen: opening, behoeftepeiling, presentatie, bezwaren behandelen, afsluiten en nazorg; elke fase heeft een eigen doel en meetbaar resultaat.
AIDA-model: Attention, Interest, Desire, Action - gebruikt om een verkoopboodschap of reclame-uiting op te bouwen van aandacht naar koopactie.
Koopbesluit van consument kent vijf rollen: initiator, beïnvloeder, beslisser, koper en gebruiker; bij zakelijke verkoop vaak ook inkoper en budgetverantwoordelijke.
Open vraag peilt behoefte (wat, hoe, waarom), gesloten vraag leidt naar bevestiging; vuistregel is circa 70% luisteren en 30% praten in een adviesgesprek.
Bezwaar behandelen volgens EAR: Erkennen, Achtergrond vragen, Reageren met een passend argument of bewijs; nooit direct tegenspreken.
Prijsargument: verkoop op toegevoegde waarde en total cost of ownership in plaats van alleen op kale aankoopprijs.
Afkoel- en opvolgregel: leg afspraken, offerte en vervolgdatum vast in het klantdossier; nazorg binnen een afgesproken termijn verhoogt herhaalverkoop.
Klanttevredenheid meten via Net Promoter Score (NPS = % promoters − % detractors), klachtenregistratie en herhaalorders.
Administratie (financiële en administratieve processen)
BTW-tarieven Nederland: 21% algemeen, 9% verlaagd (o.a. voedsel, boeken, personenvervoer), 0% bij export en intracommunautaire leveringen aan ondernemers.
Omzet exclusief btw = omzet inclusief btw ÷ (1 + btw-tarief); btw-bedrag = inclusief − exclusief.
BTW-aangifte: verschuldigde btw over omzet minus aftrekbare voorbelasting over inkopen; per aangifteperiode (maand, kwartaal of jaar) bij de Belastingdienst.
Brutowinst = omzet − inkoopwaarde van de omzet; nettowinst = brutowinst − bedrijfskosten. Brutomarge in % = brutowinst ÷ omzet × 100.
Balans: bezittingen (activa) = eigen vermogen + schulden (passiva); debet en credit zijn altijd in evenwicht.
Debiteurenbeheer: factuurdatum + afgesproken betalingstermijn = vervaldatum; bij 14 dagen na vervaldatum volgt doorgaans een herinnering, daarna aanmaning.
Afschrijving per jaar (lineair) = (aanschafwaarde − restwaarde) ÷ economische levensduur in jaren.
Kas- en bankverschillen worden geboekt via een tussenrekening (kasverschil of kruisposten) en daarna verklaard en afgeboekt.
Logistiek (ontvangst, opslag en verzending)
Goederenontvangst: controle op aantal, kwaliteit, juiste artikel en beschadiging; afwijkingen direct vastleggen op de pakbon en melden bij leverancier.
Vier ogen principe bij ontvangst: ontvangen en controleren door een andere medewerker dan degene die de bestelling plaatste.
Voorraadmethoden: FIFO (first in, first out) en LIFO (last in, first out); FIFO is standaard bij bederfelijke producten.
Bestelgrootte via economische bestelhoeveelheid (EOQ): afweging tussen bestelkosten en voorraadkosten; hoge bestelfrequentie verlaagt voorraadkosten maar verhoogt bestelkosten.
ABC-analyse: A-artikelen zijn circa 20% van het assortiment maar goed voor circa 80% van de omzet; deze krijgen de strakste voorraadbewaking.
Opslagprincipes: zware en veelgevraagde artikelen laag en dicht bij de uitgifte, snelle doorstroming, juiste klimaat- en veiligheidseisen per productgroep.
Verzenddocumenten: pakbon, vrachtbrief (CMR bij internationaal wegvervoer), douanedocumenten bij export buiten de EU en track & trace voor de klant.
Incoterms regelen kosten, risico en douaneformaliteiten tussen koper en verkoper; voorbeeld EXW (koper haalt op) tegenover DDP (verkoper levert inclusief invoerrechten).
Organisatie en werknemersvaardigheden
Organisatiestructuren: lijnorganisatie (rechtstreekse gezagslijn), lijn-staforganisatie (adviesfuncties naast de lijn) en matrixorganisatie (dubbele aansturing).
Span of control = aantal medewerkers dat direct door één leidinggevende wordt aangestuurd; te breed leidt tot controleverlies.
Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden vastgelegd in een functieomschrijving en een organogram.
SMART-doel: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden; een doel zonder deadline of meeteenheid is niet SMART.
Vergaderrollen: voorzitter leidt en bewaakt de agenda, notulist legt besluiten en actiepunten vast met verantwoordelijke en deadline.
Feedbackregel: beschrijf concreet gedrag en het effect ervan, vraag om reactie en maak een afspraak; geen oordeel over de persoon.
Arbeidsovereenkomst: proeftijd maximaal 1 maand bij contract korter dan 6 maanden, 2 maanden bij 6 maanden tot 2 jaar, 2 maanden bij onbepaalde tijd (maximaal 2 maanden).
Werkoverleg kent drie niveaus: operationeel (dagelijks werk), tactisch (afdeling en middellange termijn) en strategisch (lange termijn en koers van het bedrijf).
Informatievoorziening en communicatie
Communicatieproces: zender, boodschap, kanaal, ontvanger, ruis en terugkoppeling; ruis is elke storing die de boodschap vertekent.
Zender-ontvanger-model: zonder terugkoppeling is niet vast te stellen of de boodschap correct is overgekomen.
Soorten informatie: operationeel (dagelijkse uitvoering), managementinformatie (sturing) en strategische informatie (lange termijn).
Een ERP-systeem integreert verkoop, inkoop, voorraad, financiën en personeel in één database; één gegeven wordt één keer vastgelegd en meervoudig gebruikt.
Datakwaliteitseisen: juist, volledig, tijdig, actueel en betrouwbaar; een fout in een brondossier werkt door in alle gekoppelde processen.
AVG-regels: persoonsgegevens alleen met grondslag verwerken, doelbinding respecteren, niet langer bewaren dan nodig en datalekken melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
E-mailetiquette: duidelijke onderwerpregel, één onderwerp per bericht, zakelijke aanhef en ondertekening, bijlagen benoemen en intern vs. extern adresseren bewust kiezen.
Communicatiekanalen kiezen op basis van doel en doelgroep: formeel schriftelijk bij vastlegging, mondeling bij spoed en uitleg, groepsapp of intranet bij interne aankondigingen.
Veiligheid en arbo
Arbowet verplicht werkgever tot een RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) met plan van aanpak; bij meer dan 25 werknemers toetsing door een gecertificeerde arbodienst.
Prestatie-eisen tillen: maximaal 25 kg per persoon bij ideale omstandigheden; boven die grens hulpmiddelen of met twee personen tillen.
Tillen: last dicht bij het lichaam, rechte rug, buig in de knieën, niet draaien met de last en tilvloer vrijhouden.
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): veiligheidsschoenen, handschoenen, gehoorbescherming en veiligheidsbril; werkgever verstrekt, werknemer gebruikt en onderhoudt.
Brandveiligheid: blusmiddelen, nooduitgangen en vluchtroutes vrijhouden; BHV'ers volgen jaarlijkse oefening en kennen het ontruimingsplan.
Gevaarlijke stoffen: altijd het veiligheidsinformatieblad (VIB) raadplegen en opslaan volgens de voorgeschreven wijze; nooit hergebruikte flessen zonder etiket.
Melding van ongevallen: interne melding bij leidinggevende en BHV, vastleggen in het ongevallenregister; ernstige ongevallen melden bij de Arbeidsinspectie.
Werkplekinrichting beeldschermwerk: bovenkant scherm op ooghoogte, 60-70 cm kijkafstand, polsen recht, voeten plat en elke 2 uur korte onderbreking.
Verkoopgesprek en klantcontact
Verkoopgesprekfasen: opening, behoeftepeiling, presentatie, bezwaren behandelen, afsluiten en nazorg; elke fase heeft een eigen doel en meetbaar resultaat.
AIDA-model: Attention, Interest, Desire, Action - gebruikt om een verkoopboodschap of reclame-uiting op te bouwen van aandacht naar koopactie.
Koopbesluit kent vijf rollen: initiator, beïnvloeder, beslisser, koper en gebruiker; bij zakelijke verkoop vaak ook inkoper en budgetverantwoordelijke.
Open vraag peilt behoefte (wat, hoe, waarom), gesloten vraag leidt naar bevestiging; vuistregel is circa 70% luisteren en 30% praten in een adviesgesprek.
Bezwaar behandelen volgens EAR: Erkennen, Achtergrond vragen, Reageren met een passend argument of bewijs; nooit direct tegenspreken.
Prijsargument: verkoop op toegevoegde waarde en total cost of ownership in plaats van alleen op kale aankoopprijs.
Afkoel- en opvolgregel: leg afspraken, offerte en vervolgdatum vast in het klantdossier; nazorg binnen een afgesproken termijn verhoogt herhaalverkoop.
Klanttevredenheid meten via Net Promoter Score (NPS = % promoters − % detractors), klachtenregistratie en herhaalorders.
Financiële en administratieve processen
BTW-tarieven Nederland: 21% algemeen, 9% verlaagd (o.a. voedsel, boeken, personenvervoer), 0% bij export en intracommunautaire leveringen aan ondernemers.
Omzet exclusief btw = omzet inclusief btw ÷ (1 + btw-tarief); btw-bedrag = inclusief − exclusief.
BTW-aangifte: verschuldigde btw over omzet minus aftrekbare voorbelasting over inkopen; per aangifteperiode (maand, kwartaal of jaar) bij de Belastingdienst.
Brutowinst = omzet − inkoopwaarde van de omzet; nettowinst = brutowinst − bedrijfskosten. Brutomarge in % = brutowinst ÷ omzet × 100.
Balans: bezittingen (activa) = eigen vermogen + schulden (passiva); debet en credit zijn altijd in evenwicht.
Debiteurenbeheer: factuurdatum + afgesproken betalingstermijn = vervaldatum; bij 14 dagen na vervaldatum volgt doorgaans een herinnering, daarna aanmaning.
Afschrijving per jaar (lineair) = (aanschafwaarde − restwaarde) ÷ economische levensduur in jaren.
Kas- en bankverschillen worden geboekt via een tussenrekening (kasverschil of kruisposten) en daarna verklaard en afgeboekt.
Ontvangst, opslag en verzending
Goederenontvangst: controle op aantal, kwaliteit, juiste artikel en beschadiging; afwijkingen direct vastleggen op de pakbon en melden bij leverancier.
Vier ogen principe bij ontvangst: ontvangen en controleren door een andere medewerker dan degene die de bestelling plaatste.
Voorraadmethoden: FIFO (first in, first out) en LIFO (last in, first out); FIFO is standaard bij bederfelijke producten.
Bestelgrootte via economische bestelhoeveelheid (EOQ): afweging tussen bestelkosten en voorraadkosten; hoge bestelfrequentie verlaagt voorraadkosten maar verhoogt bestelkosten.
ABC-analyse: A-artikelen zijn circa 20% van het assortiment maar goed voor circa 80% van de omzet; deze krijgen de strakste voorraadbewaking.
Opslagprincipes: zware en veelgevraagde artikelen laag en dicht bij de uitgifte, snelle doorstroming, juiste klimaat- en veiligheidseisen per productgroep.
Verzenddocumenten: pakbon, vrachtbrief (CMR bij internationaal wegvervoer), douanedocumenten bij export buiten de EU en track & trace voor de klant.
Incoterms regelen kosten, risico en douaneformaliteiten tussen koper en verkoper; voorbeeld EXW (koper haalt op) tegenover DDP (verkoper levert inclusief invoerrechten).
Organisatie en werknemersvaardigheden
Organisatiestructuren: lijnorganisatie (rechtstreekse gezagslijn), lijn-staforganisatie (adviesfuncties naast de lijn) en matrixorganisatie (dubbele aansturing).
Span of control = aantal medewerkers dat direct door één leidinggevende wordt aangestuurd; te breed leidt tot controleverlies.
Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden vastgelegd in een functieomschrijving en een organogram.
SMART-doel: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden; een doel zonder deadline of meeteenheid is niet SMART.
Vergaderrollen: voorzitter leidt en bewaakt de agenda, notulist legt besluiten en actiepunten vast met verantwoordelijke en deadline.
Feedbackregel: beschrijf concreet gedrag en het effect ervan, vraag om reactie en maak een afspraak; geen oordeel over de persoon.
Arbeidsovereenkomst: proeftijd maximaal 1 maand bij contract korter dan 6 maanden, 2 maanden bij 6 maanden tot 2 jaar, 2 maanden bij onbepaalde tijd (maximaal 2 maanden).
Werkoverleg kent drie niveaus: operationeel (dagelijks werk), tactisch (afdeling en middellange termijn) en strategisch (lange termijn en koers van het bedrijf).
Informatievoorziening en communicatie
Communicatieproces: zender, boodschap, kanaal, ontvanger, ruis en terugkoppeling; ruis is elke storing die de boodschap vertekent.
Zender-ontvanger-model: zonder terugkoppeling is niet vast te stellen of de boodschap correct is overgekomen.
Soorten informatie: operationeel (dagelijkse uitvoering), managementinformatie (sturing) en strategische informatie (lange termijn).
Een ERP-systeem integreert verkoop, inkoop, voorraad, financiën en personeel in één database; één gegeven wordt één keer vastgelegd en meervoudig gebruikt.
Datakwaliteitseisen: juist, volledig, tijdig, actueel en betrouwbaar; een fout in een brondossier werkt door in alle gekoppelde processen.
AVG-regels: persoonsgegevens alleen met grondslag verwerken, doelbinding respecteren, niet langer bewaren dan nodig en datalekken melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
E-mailetiquette: duidelijke onderwerpregel, één onderwerp per bericht, zakelijke aanhef en ondertekening, bijlagen benoemen en intern vs. extern adresseren bewust kiezen.
Communicatiekanalen kiezen op basis van doel en doelgroep: formeel schriftelijk bij vastlegging, mondeling bij spoed en uitleg, groepsapp of intranet bij interne aankondigingen.
Veiligheid en arbo
Arbowet verplicht werkgever tot een RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) met plan van aanpak; bij meer dan 25 werknemers toetsing door een gecertificeerde arbodienst.
Prestatie-eisen tillen: maximaal 25 kg per persoon bij ideale omstandigheden; boven die grens hulpmiddelen of met twee personen tillen.
Tillen: last dicht bij het lichaam, rechte rug, buig in de knieën, niet draaien met de last en tilvloer vrijhouden.
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): veiligheidsschoenen, handschoenen, gehoorbescherming en veiligheidsbril; werkgever verstrekt, werknemer gebruikt en onderhoudt.
Brandveiligheid: blusmiddelen, nooduitgangen en vluchtroutes vrijhouden; BHV'ers volgen jaarlijkse oefening en kennen het ontruimingsplan.
Gevaarlijke stoffen: altijd het veiligheidsinformatieblad (VIB) raadplegen en opslaan volgens de voorgeschreven wijze; nooit hergebruikte flessen zonder etiket.
Melding van ongevallen: interne melding bij leidinggevende en BHV, vastleggen in het ongevallenregister; ernstige ongevallen melden bij de Arbeidsinspectie.
Werkplekinrichting beeldschermwerk: bovenkant scherm op ooghoogte, 60-70 cm kijkafstand, polsen recht, voeten plat en elke 2 uur korte onderbreking.