HBR VMBO BB study materials
HBR VMBO BB study resources

HBR VMBO BB cheat sheet

HBR VMBO BB · Keep the key ideas within reach.

Quick reference

Commercieel (verkoop en klantcontact)

  • Verkoopgesprekfasen: opening, behoeftepeiling, presentatie, bezwaren behandelen, afsluiten en nazorg; elke fase heeft een eigen doel en meetbaar resultaat.

  • AIDA-model: Attention, Interest, Desire, Action - gebruikt om een verkoopboodschap of reclame-uiting op te bouwen van aandacht naar koopactie.

  • Koopbesluit van consument kent vijf rollen: initiator, beïnvloeder, beslisser, koper en gebruiker; bij zakelijke verkoop vaak ook inkoper en budgetverantwoordelijke.

  • Open vraag peilt behoefte (wat, hoe, waarom), gesloten vraag leidt naar bevestiging; vuistregel is circa 70% luisteren en 30% praten in een adviesgesprek.

  • Bezwaar behandelen volgens EAR: Erkennen, Achtergrond vragen, Reageren met een passend argument of bewijs; nooit direct tegenspreken.

  • Prijsargument: verkoop op toegevoegde waarde en total cost of ownership in plaats van alleen op kale aankoopprijs.

  • Afkoel- en opvolgregel: leg afspraken, offerte en vervolgdatum vast in het klantdossier; nazorg binnen een afgesproken termijn verhoogt herhaalverkoop.

  • Klanttevredenheid meten via Net Promoter Score (NPS = % promoters − % detractors), klachtenregistratie en herhaalorders.

Quick reference

Administratie (financiële en administratieve processen)

  • BTW-tarieven Nederland: 21% algemeen, 9% verlaagd (o.a. voedsel, boeken, personenvervoer), 0% bij export en intracommunautaire leveringen aan ondernemers.

  • Omzet exclusief btw = omzet inclusief btw ÷ (1 + btw-tarief); btw-bedrag = inclusief − exclusief.

  • BTW-aangifte: verschuldigde btw over omzet minus aftrekbare voorbelasting over inkopen; per aangifteperiode (maand, kwartaal of jaar) bij de Belastingdienst.

  • Brutowinst = omzet − inkoopwaarde van de omzet; nettowinst = brutowinst − bedrijfskosten. Brutomarge in % = brutowinst ÷ omzet × 100.

  • Balans: bezittingen (activa) = eigen vermogen + schulden (passiva); debet en credit zijn altijd in evenwicht.

  • Debiteurenbeheer: factuurdatum + afgesproken betalingstermijn = vervaldatum; bij 14 dagen na vervaldatum volgt doorgaans een herinnering, daarna aanmaning.

  • Afschrijving per jaar (lineair) = (aanschafwaarde − restwaarde) ÷ economische levensduur in jaren.

  • Kas- en bankverschillen worden geboekt via een tussenrekening (kasverschil of kruisposten) en daarna verklaard en afgeboekt.

Quick reference

Logistiek (ontvangst, opslag en verzending)

  • Goederenontvangst: controle op aantal, kwaliteit, juiste artikel en beschadiging; afwijkingen direct vastleggen op de pakbon en melden bij leverancier.

  • Vier ogen principe bij ontvangst: ontvangen en controleren door een andere medewerker dan degene die de bestelling plaatste.

  • Voorraadmethoden: FIFO (first in, first out) en LIFO (last in, first out); FIFO is standaard bij bederfelijke producten.

  • Bestelgrootte via economische bestelhoeveelheid (EOQ): afweging tussen bestelkosten en voorraadkosten; hoge bestelfrequentie verlaagt voorraadkosten maar verhoogt bestelkosten.

  • ABC-analyse: A-artikelen zijn circa 20% van het assortiment maar goed voor circa 80% van de omzet; deze krijgen de strakste voorraadbewaking.

  • Opslagprincipes: zware en veelgevraagde artikelen laag en dicht bij de uitgifte, snelle doorstroming, juiste klimaat- en veiligheidseisen per productgroep.

  • Verzenddocumenten: pakbon, vrachtbrief (CMR bij internationaal wegvervoer), douanedocumenten bij export buiten de EU en track & trace voor de klant.

  • Incoterms regelen kosten, risico en douaneformaliteiten tussen koper en verkoper; voorbeeld EXW (koper haalt op) tegenover DDP (verkoper levert inclusief invoerrechten).

Quick reference

Organisatie en werknemersvaardigheden

  • Organisatiestructuren: lijnorganisatie (rechtstreekse gezagslijn), lijn-staforganisatie (adviesfuncties naast de lijn) en matrixorganisatie (dubbele aansturing).

  • Span of control = aantal medewerkers dat direct door één leidinggevende wordt aangestuurd; te breed leidt tot controleverlies.

  • Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden vastgelegd in een functieomschrijving en een organogram.

  • SMART-doel: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden; een doel zonder deadline of meeteenheid is niet SMART.

  • Vergaderrollen: voorzitter leidt en bewaakt de agenda, notulist legt besluiten en actiepunten vast met verantwoordelijke en deadline.

  • Feedbackregel: beschrijf concreet gedrag en het effect ervan, vraag om reactie en maak een afspraak; geen oordeel over de persoon.

  • Arbeidsovereenkomst: proeftijd maximaal 1 maand bij contract korter dan 6 maanden, 2 maanden bij 6 maanden tot 2 jaar, 2 maanden bij onbepaalde tijd (maximaal 2 maanden).

  • Werkoverleg kent drie niveaus: operationeel (dagelijks werk), tactisch (afdeling en middellange termijn) en strategisch (lange termijn en koers van het bedrijf).

Quick reference

Informatievoorziening en communicatie

  • Communicatieproces: zender, boodschap, kanaal, ontvanger, ruis en terugkoppeling; ruis is elke storing die de boodschap vertekent.

  • Zender-ontvanger-model: zonder terugkoppeling is niet vast te stellen of de boodschap correct is overgekomen.

  • Soorten informatie: operationeel (dagelijkse uitvoering), managementinformatie (sturing) en strategische informatie (lange termijn).

  • Een ERP-systeem integreert verkoop, inkoop, voorraad, financiën en personeel in één database; één gegeven wordt één keer vastgelegd en meervoudig gebruikt.

  • Datakwaliteitseisen: juist, volledig, tijdig, actueel en betrouwbaar; een fout in een brondossier werkt door in alle gekoppelde processen.

  • AVG-regels: persoonsgegevens alleen met grondslag verwerken, doelbinding respecteren, niet langer bewaren dan nodig en datalekken melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

  • E-mailetiquette: duidelijke onderwerpregel, één onderwerp per bericht, zakelijke aanhef en ondertekening, bijlagen benoemen en intern vs. extern adresseren bewust kiezen.

  • Communicatiekanalen kiezen op basis van doel en doelgroep: formeel schriftelijk bij vastlegging, mondeling bij spoed en uitleg, groepsapp of intranet bij interne aankondigingen.

Quick reference

Veiligheid en arbo

  • Arbowet verplicht werkgever tot een RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) met plan van aanpak; bij meer dan 25 werknemers toetsing door een gecertificeerde arbodienst.

  • Prestatie-eisen tillen: maximaal 25 kg per persoon bij ideale omstandigheden; boven die grens hulpmiddelen of met twee personen tillen.

  • Tillen: last dicht bij het lichaam, rechte rug, buig in de knieën, niet draaien met de last en tilvloer vrijhouden.

  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): veiligheidsschoenen, handschoenen, gehoorbescherming en veiligheidsbril; werkgever verstrekt, werknemer gebruikt en onderhoudt.

  • Brandveiligheid: blusmiddelen, nooduitgangen en vluchtroutes vrijhouden; BHV'ers volgen jaarlijkse oefening en kennen het ontruimingsplan.

  • Gevaarlijke stoffen: altijd het veiligheidsinformatieblad (VIB) raadplegen en opslaan volgens de voorgeschreven wijze; nooit hergebruikte flessen zonder etiket.

  • Melding van ongevallen: interne melding bij leidinggevende en BHV, vastleggen in het ongevallenregister; ernstige ongevallen melden bij de Arbeidsinspectie.

  • Werkplekinrichting beeldschermwerk: bovenkant scherm op ooghoogte, 60-70 cm kijkafstand, polsen recht, voeten plat en elke 2 uur korte onderbreking.

Quick reference

Verkoopgesprek en klantcontact

  • Verkoopgesprekfasen: opening, behoeftepeiling, presentatie, bezwaren behandelen, afsluiten en nazorg; elke fase heeft een eigen doel en meetbaar resultaat.

  • AIDA-model: Attention, Interest, Desire, Action - gebruikt om een verkoopboodschap of reclame-uiting op te bouwen van aandacht naar koopactie.

  • Koopbesluit kent vijf rollen: initiator, beïnvloeder, beslisser, koper en gebruiker; bij zakelijke verkoop vaak ook inkoper en budgetverantwoordelijke.

  • Open vraag peilt behoefte (wat, hoe, waarom), gesloten vraag leidt naar bevestiging; vuistregel is circa 70% luisteren en 30% praten in een adviesgesprek.

  • Bezwaar behandelen volgens EAR: Erkennen, Achtergrond vragen, Reageren met een passend argument of bewijs; nooit direct tegenspreken.

  • Prijsargument: verkoop op toegevoegde waarde en total cost of ownership in plaats van alleen op kale aankoopprijs.

  • Afkoel- en opvolgregel: leg afspraken, offerte en vervolgdatum vast in het klantdossier; nazorg binnen een afgesproken termijn verhoogt herhaalverkoop.

  • Klanttevredenheid meten via Net Promoter Score (NPS = % promoters − % detractors), klachtenregistratie en herhaalorders.

Quick reference

Financiële en administratieve processen

  • BTW-tarieven Nederland: 21% algemeen, 9% verlaagd (o.a. voedsel, boeken, personenvervoer), 0% bij export en intracommunautaire leveringen aan ondernemers.

  • Omzet exclusief btw = omzet inclusief btw ÷ (1 + btw-tarief); btw-bedrag = inclusief − exclusief.

  • BTW-aangifte: verschuldigde btw over omzet minus aftrekbare voorbelasting over inkopen; per aangifteperiode (maand, kwartaal of jaar) bij de Belastingdienst.

  • Brutowinst = omzet − inkoopwaarde van de omzet; nettowinst = brutowinst − bedrijfskosten. Brutomarge in % = brutowinst ÷ omzet × 100.

  • Balans: bezittingen (activa) = eigen vermogen + schulden (passiva); debet en credit zijn altijd in evenwicht.

  • Debiteurenbeheer: factuurdatum + afgesproken betalingstermijn = vervaldatum; bij 14 dagen na vervaldatum volgt doorgaans een herinnering, daarna aanmaning.

  • Afschrijving per jaar (lineair) = (aanschafwaarde − restwaarde) ÷ economische levensduur in jaren.

  • Kas- en bankverschillen worden geboekt via een tussenrekening (kasverschil of kruisposten) en daarna verklaard en afgeboekt.

Quick reference

Ontvangst, opslag en verzending

  • Goederenontvangst: controle op aantal, kwaliteit, juiste artikel en beschadiging; afwijkingen direct vastleggen op de pakbon en melden bij leverancier.

  • Vier ogen principe bij ontvangst: ontvangen en controleren door een andere medewerker dan degene die de bestelling plaatste.

  • Voorraadmethoden: FIFO (first in, first out) en LIFO (last in, first out); FIFO is standaard bij bederfelijke producten.

  • Bestelgrootte via economische bestelhoeveelheid (EOQ): afweging tussen bestelkosten en voorraadkosten; hoge bestelfrequentie verlaagt voorraadkosten maar verhoogt bestelkosten.

  • ABC-analyse: A-artikelen zijn circa 20% van het assortiment maar goed voor circa 80% van de omzet; deze krijgen de strakste voorraadbewaking.

  • Opslagprincipes: zware en veelgevraagde artikelen laag en dicht bij de uitgifte, snelle doorstroming, juiste klimaat- en veiligheidseisen per productgroep.

  • Verzenddocumenten: pakbon, vrachtbrief (CMR bij internationaal wegvervoer), douanedocumenten bij export buiten de EU en track & trace voor de klant.

  • Incoterms regelen kosten, risico en douaneformaliteiten tussen koper en verkoper; voorbeeld EXW (koper haalt op) tegenover DDP (verkoper levert inclusief invoerrechten).

Quick reference

Organisatie en werknemersvaardigheden

  • Organisatiestructuren: lijnorganisatie (rechtstreekse gezagslijn), lijn-staforganisatie (adviesfuncties naast de lijn) en matrixorganisatie (dubbele aansturing).

  • Span of control = aantal medewerkers dat direct door één leidinggevende wordt aangestuurd; te breed leidt tot controleverlies.

  • Taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden worden vastgelegd in een functieomschrijving en een organogram.

  • SMART-doel: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden; een doel zonder deadline of meeteenheid is niet SMART.

  • Vergaderrollen: voorzitter leidt en bewaakt de agenda, notulist legt besluiten en actiepunten vast met verantwoordelijke en deadline.

  • Feedbackregel: beschrijf concreet gedrag en het effect ervan, vraag om reactie en maak een afspraak; geen oordeel over de persoon.

  • Arbeidsovereenkomst: proeftijd maximaal 1 maand bij contract korter dan 6 maanden, 2 maanden bij 6 maanden tot 2 jaar, 2 maanden bij onbepaalde tijd (maximaal 2 maanden).

  • Werkoverleg kent drie niveaus: operationeel (dagelijks werk), tactisch (afdeling en middellange termijn) en strategisch (lange termijn en koers van het bedrijf).

Quick reference

Informatievoorziening en communicatie

  • Communicatieproces: zender, boodschap, kanaal, ontvanger, ruis en terugkoppeling; ruis is elke storing die de boodschap vertekent.

  • Zender-ontvanger-model: zonder terugkoppeling is niet vast te stellen of de boodschap correct is overgekomen.

  • Soorten informatie: operationeel (dagelijkse uitvoering), managementinformatie (sturing) en strategische informatie (lange termijn).

  • Een ERP-systeem integreert verkoop, inkoop, voorraad, financiën en personeel in één database; één gegeven wordt één keer vastgelegd en meervoudig gebruikt.

  • Datakwaliteitseisen: juist, volledig, tijdig, actueel en betrouwbaar; een fout in een brondossier werkt door in alle gekoppelde processen.

  • AVG-regels: persoonsgegevens alleen met grondslag verwerken, doelbinding respecteren, niet langer bewaren dan nodig en datalekken melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

  • E-mailetiquette: duidelijke onderwerpregel, één onderwerp per bericht, zakelijke aanhef en ondertekening, bijlagen benoemen en intern vs. extern adresseren bewust kiezen.

  • Communicatiekanalen kiezen op basis van doel en doelgroep: formeel schriftelijk bij vastlegging, mondeling bij spoed en uitleg, groepsapp of intranet bij interne aankondigingen.

Quick reference

Veiligheid en arbo

  • Arbowet verplicht werkgever tot een RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) met plan van aanpak; bij meer dan 25 werknemers toetsing door een gecertificeerde arbodienst.

  • Prestatie-eisen tillen: maximaal 25 kg per persoon bij ideale omstandigheden; boven die grens hulpmiddelen of met twee personen tillen.

  • Tillen: last dicht bij het lichaam, rechte rug, buig in de knieën, niet draaien met de last en tilvloer vrijhouden.

  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): veiligheidsschoenen, handschoenen, gehoorbescherming en veiligheidsbril; werkgever verstrekt, werknemer gebruikt en onderhoudt.

  • Brandveiligheid: blusmiddelen, nooduitgangen en vluchtroutes vrijhouden; BHV'ers volgen jaarlijkse oefening en kennen het ontruimingsplan.

  • Gevaarlijke stoffen: altijd het veiligheidsinformatieblad (VIB) raadplegen en opslaan volgens de voorgeschreven wijze; nooit hergebruikte flessen zonder etiket.

  • Melding van ongevallen: interne melding bij leidinggevende en BHV, vastleggen in het ongevallenregister; ernstige ongevallen melden bij de Arbeidsinspectie.

  • Werkplekinrichting beeldschermwerk: bovenkant scherm op ooghoogte, 60-70 cm kijkafstand, polsen recht, voeten plat en elke 2 uur korte onderbreking.