I85PREP
⌘ K
VMBO BB Maatschappijkunde study materials
VMBO BB Maatschappijkunde study resources

VMBO BB Maatschappijkunde practice questions

One question at a time. Build your VMBO BB Maatschappijkunde understanding.

First 50 of 199 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Mens en samenleving

In een democratie kiezen burgers volksvertegenwoordigers. Welk recht hoort daarbij?

  1. Het recht om belasting te innen
  2. Het recht om te stemmen bij verkiezingen Correct answer.
  3. Het recht om zelf wetten te maken
  4. Het recht om de politie te leiden

Explanation

In een democratie hebben burgers invloed via verkiezingen: zij kiezen volksvertegenwoordigers die namens hen beslissingen nemen. Het actief kiesrecht is daarbij het recht om zelf je stem uit te brengen. Burgers maken zelf geen wetten en leiden ook de politie of belastingdienst niet.

Question 2Mens en samenleving

Wat is een belangrijk kenmerk van de rechtsstaat?

  1. Burgers kunnen worden gestraft zonder wet
  2. De rechter werkt in opdracht van de regering
  3. Ook de overheid is gebonden aan de wet Correct answer.
  4. De overheid mag zelf bepalen welke regels zij overtreedt

Explanation

In een rechtsstaat geldt dat niemand boven de wet staat, dus ook de overheid niet. De overheid mag alleen optreden op grond van wettelijke bevoegdheden. Burgers kunnen niet zomaar worden gestraft en rechters zijn onafhankelijk van de regering.

Question 3Mens en samenleving

Wat betekent pluriformiteit in de samenleving?

  1. Dat inwoners geen eigen keuzes mogen maken
  2. Dat de overheid één godsdienst verplicht stelt
  3. Dat alle inwoners dezelfde mening hebben
  4. Dat er veel verschillende meningen en leefwijzen naast elkaar bestaan Correct answer.

Explanation

Pluriformiteit betekent veelvormigheid: in een pluriforme samenleving leven mensen met verschillende meningen, culturen en leefwijzen samen. Dat past bij een democratie, waar ruimte is voor meningsverschillen. Eén verplichte godsdienst of eenheid van mening past daar niet bij.

Question 4Mens en samenleving

Een buurtbewoner wil dat er een speeltuintje komt. Hij schrijft een brief aan de gemeenteraad. Welke vorm van politieke participatie is dit?

  1. Contact zoeken met volksvertegenwoordigers Correct answer.
  2. Lid worden van een politieke partij
  3. Stemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen
  4. Een rechtszaak beginnen tegen de gemeente

Explanation

Politieke participatie betekent dat burgers invloed uitoefenen op politieke beslissingen. Een brief aan de gemeenteraad is een vorm van contact met volksvertegenwoordigers, waarmee een burger zijn wens onder de aandacht brengt. Stemmen en partijlidmaatschap zijn andere vormen, maar passen niet bij deze brief.

Question 5Mens en samenleving

Welke instantie beslist in Nederland uiteindelijk of iemand schuldig is aan een strafbaar feit?

  1. De officier van justitie
  2. De rechter Correct answer.
  3. De politie
  4. De burgemeester

Explanation

De rechter stelt uiteindelijk de schuld vast en bepaalt de straf. De officier van justitie eist een straf en de politie onderzoekt, maar zij beslissen niet over schuld. De burgemeester heeft geen rol in de strafrechtelijke schuldvraag.

Question 6Mens en samenleving

Wat is een voorbeeld van een sociaal grondrecht?

  1. Het recht om te stemmen
  2. Het recht op vrijheid van meningsuiting
  3. Het recht op een behoorlijke huisvesting Correct answer.
  4. Het recht op een eerlijk proces

Explanation

Sociaal grondrecht betekent dat de overheid zorgt voor bestaanszekerheid van burgers, zoals huisvesting, werk en onderwijs. Vrijheid van meningsuiting, kiesrecht en een eerlijk proces zijn klassieke grondrechten die de overheid juist moet beschermen.

Question 7Mens en samenleving

Wat verstaan we onder maatschappelijke ongelijkheid?

  1. Verschillen in het weer per seizoen
  2. Verschillen tussen provincies in grondsoort
  3. Verschillen tussen mensen in kansen en welvaart Correct answer.
  4. Verschillen tussen talen in grammatica

Explanation

Maatschappelijke ongelijkheid gaat over ongelijke kansen en posities tussen groepen mensen, bijvoorbeeld in inkomen, onderwijs en gezondheid. Het gaat dus om verschillen tussen mensen in de samenleving. Verschillen in grondsoort, weer of grammatica zijn geen maatschappelijke ongelijkheid.

Question 8Mens en samenleving

Een gemeente wil een nieuwe weg aanleggen. Wat is de eerste stap in de fasen van politieke besluitvorming?

  1. Het besluit nemen in de gemeenteraad
  2. Het probleem op de politieke agenda zetten Correct answer.
  3. De weg feitelijk aanleggen
  4. Het besluit uitvoeren en controleren

Explanation

Politieke besluitvorming begint met agendavorming: een maatschappelijk probleem komt op de politieke agenda. Pas daarna volgen standpuntbepaling, besluitvorming en uitvoering. Zonder agendering komt er geen besluit en geen aanleg.

Question 9Mens en samenleving

Waarom is persvrijheid belangrijk in een democratie?

  1. Omdat journalisten ongehinderd kritiek kunnen leveren op de macht Correct answer.
  2. Omdat de overheid zo haar besluiten kan verdedigen
  3. Omdat de regering zo het nieuws kan sturen
  4. Omdat kranten zo meer abonnees kunnen werven

Explanation

Persvrijheid maakt het mogelijk dat journalisten zonder overheidsdwang berichten en kritiek geven. Zo kunnen burgers geïnformeerd worden en kunnen machthebbers gecontroleerd worden. Sturing door de overheid of winstbejag zijn geen redenen voor persvrijheid.

Question 10Mens en samenleving

Een asielzoeker vraagt in Nederland een verblijfsvergunning aan. Welk recht speelt hierbij een rol?

  1. Het recht om zomaar te blijven zonder procedure
  2. Het recht om asiel te vragen bij vervolging Correct answer.
  3. Het recht om de IND te omzeilen
  4. Het recht om zonder toestemming te werken

Explanation

Mensen die in hun eigen land vervolgd worden, kunnen asiel aanvragen; dat recht is vastgelegd in internationale verdragen. De overheid beoordeelt de aanvraag via een procedure, bijvoorbeeld bij de IND. Zomaar blijven of de procedure omzeilen is geen recht.

Question 11Mens en samenleving

Een gemeente wil een buurthuis sluiten om geld te besparen. Buurtbewoners protesteren en verzamelen handtekeningen. Welke functie van politieke participatie laten zij zien?

  1. Zij willen zelf de gemeenteraad vervangen
  2. Zij zoeken een baan bij de gemeente
  3. Zij proberen invloed uit te oefenen op een politiek besluit Correct answer.
  4. Zij willen een rechter omkopen

Explanation

Met handtekeningen en protest proberen burgers het besluit van de gemeente te beïnvloeden. Dat is de kern van politieke participatie: invloed uitoefenen op politieke besluiten. Zij vervangen de raad niet en zoeken geen baan of rechter.

Question 12Mens en samenleving

Wat is een verschil tussen een dictatuur en een democratie?

  1. In een democratie is er geen grondwet
  2. In een dictatuur is de macht van de overheid niet aan banden gelegd Correct answer.
  3. In een democratie bepaalt één persoon alle wetten
  4. In een dictatuur zijn er vrije verkiezingen

Explanation

In een dictatuur is de macht geconcentreerd en niet beperkt door vrije verkiezingen of onafhankelijke rechtspraak. In een democratie wordt de macht juist begrensd door grondwet, verkiezingen en rechtsstaat. Vrije verkiezingen en een grondwet horen bij de democratie, niet bij de dictatuur.

Question 13Mens en samenleving

Een rechter moet een zaak beoordelen. Welk beginsel houdt in dat hij onafhankelijk en onpartijdig is?

  1. Het legaliteitsbeginsel
  2. Het kiesrecht
  3. De rechterlijke onafhankelijkheid Correct answer.
  4. De ministeriële verantwoordelijkheid

Explanation

Rechterlijke onafhankelijkheid betekent dat een rechter zonder druk van regering of anderen rechtspreekt. Daarbij hoort ook onpartijdigheid: de rechter kiest geen partij. Ministeriële verantwoordelijkheid en kiesrecht gaan over de verhouding tussen regering en parlement.

Question 14Mens en samenleving

Welke uitspraak over het legaliteitsbeginsel is juist?

  1. De overheid mag alleen optreden als de wet daarvoor een grondslag biedt Correct answer.
  2. Burgers mogen alles doen wat niet verboden is, de overheid ook
  3. De rechter mag zelf nieuwe straffen bedenken
  4. Een ambtenaar mag zonder wet een boete opleggen

Explanation

Het legaliteitsbeginsel houdt in dat de overheid alleen mag optreden op grond van een wettelijke bevoegdheid. Voor burgers geldt juist dat alles mag wat niet verboden is. Een ambtenaar mag dus geen boete opleggen zonder wettelijke grondslag en de rechter is gebonden aan de wet.

Question 15Mens en samenleving

Wat bedoelen we met de verzorgingsstaat?

  1. Een staat zonder belastingen
  2. Een staat die alleen de openbare orde handhaaft
  3. Een staat die burgers beschermt tegen sociale risico's zoals ziekte en werkloosheid Correct answer.
  4. Een staat waarin de overheid geen rol speelt in de economie

Explanation

In een verzorgingsstaat zorgt de overheid via regelingen voor bestaanszekerheid bij ziekte, werkloosheid en ouderdom. Daarvoor heft de overheid belastingen en premies. Een staat die alleen de orde handhaaft of geen rol in de economie speelt, is juist geen verzorgingsstaat.

Question 16Mens en samenleving

Een werkgever weigert een sollicitant vanwege haar godsdienst. Welk grondrecht wordt hier geschonden?

  1. De vrijheid van vereniging
  2. Het recht op vrijheid van godsdienst en het verbod op discriminatie Correct answer.
  3. Het kiesrecht
  4. Het recht op eigendom

Explanation

Discriminatie op grond van godsdienst is verboden en raakt aan de vrijheid van godsdienst. Iemand mag niet om die reden worden uitgesloten van werk. Eigendom, kiesrecht en vereniging spelen in deze situatie geen rol.

Question 17Mens en samenleving

Wat is een pressiegroep?

  1. Een groep die via acties en lobby invloed probeert uit te oefenen op de politiek Correct answer.
  2. Een groep ambtenaren die wetten schrijft
  3. Een groep rechters die uitspraken doet
  4. Een groep die zetels in de Tweede Kamer bezet

Explanation

Een pressiegroep probeert de politiek te beïnvloeden zonder zelf verkiezingen te winnen of zetels te bezetten. Dat doet zij bijvoorbeeld met acties, petities en lobby. Kamerzetels, wetten schrijven en rechtspraak horen bij andere instellingen.

Question 18Mens en samenleving

In een land mogen burgers alleen stemmen op één partij en kritische kranten worden verboden. Welk kenmerk van de rechtsstaat ontbreekt hier het meest?

  1. Een koning als staatshoofd
  2. Vrijheid van meningsuiting en vrije verkiezingen Correct answer.
  3. Een eigen leger
  4. Een nationale feestdag

Explanation

Een rechtsstaat beschermt grondrechten zoals vrijheid van meningsuiting en eerlijke, vrije verkiezingen. Worden kritische media verboden en is er maar één partij, dan ontbreken juist die waarborgen. Leger, staatshoofd en feestdag zijn geen kernkenmerken van de rechtsstaat.

Question 19Mens en samenleving

Wat is het verschil tussen actief en passief kiesrecht?

  1. Actief kiesrecht geldt alleen bij de gemeenteraad
  2. Actief kiesrecht geldt alleen voor mannen, passief kiesrecht voor vrouwen
  3. Actief kiesrecht is zelf stemmen, passief kiesrecht is jezelf verkiesbaar stellen Correct answer.
  4. Actief kiesrecht is jezelf verkiesbaar stellen, passief kiesrecht is stemmen

Explanation

Met actief kiesrecht breng je zelf je stem uit bij verkiezingen. Met passief kiesrecht mag je jezelf kandidaat stellen en gekozen worden. De begrippen hebben dus niets te maken met geslacht of met alleen de gemeenteraad.

Question 20Mens en samenleving

De overheid verhoogt de belastingen om de zorg te kunnen betalen. Welke functie van belastingen laat dit zien?

  1. Het bepalen van de grondwet
  2. Het innen van geld om publieke voorzieningen te betalen Correct answer.
  3. Het kiezen van volksvertegenwoordigers
  4. Het beperken van de persvrijheid

Explanation

Belastingen leveren de overheid geld op waarmee zij publieke voorzieningen zoals zorg, onderwijs en infrastructuur betaalt. Dat heet de financieringsfunctie. Persvrijheid, verkiezingen en de grondwet worden niet via belastingheffing geregeld.

Question 21Mens en samenleving

Een burger vindt dat een gemeentelijk besluit in strijd is met de wet. Bij welke instantie kan hij het besluit laten toetsen?

  1. Bij de politie
  2. Bij de bestuursrechter Correct answer.
  3. Bij de gemeenteraad zelf als enige mogelijkheid
  4. Bij de Tweede Kamer

Explanation

Een besluit van de gemeente is een bestuursbesluit; daartegen kun je in beroep gaan bij de bestuursrechter. Die toetst of het besluit rechtmatig is. De Tweede Kamer, de politie en de gemeenteraad zelf zijn geen instanties die hierover als rechter oordelen.

Question 22Mens en samenleving

Waarom kan sociale ongelijkheid de democratie onder druk zetten?

  1. Omdat groepen met minder kansen zich minder gehoord kunnen voelen en minder meedoen Correct answer.
  2. Omdat ongelijkheid automatisch tot een dictatuur leidt
  3. Omdat rijke burgers dan meer zetels in de Kamer krijgen
  4. Omdat de rechter dan de verkiezingen afschaft

Explanation

Bij grote ongelijkheid kunnen groepen met minder kansen minder vertrouwen krijgen in de politiek en minder deelnemen, bijvoorbeeld door niet te stemmen. Dat verzwakt de democratische vertegenwoordiging. Meer zetels voor rijken, een automatische dictatuur of afschaffing van verkiezingen zijn geen logische gevolgen.

Question 23Mens en samenleving

Wat is kenmerkend voor de klassieke grondrechten vergeleken met sociale grondrechten?

  1. Sociale grondrechten beschermen alleen tegen de overheid
  2. Klassieke grondrechten verplichten de overheid tot het bouwen van huizen
  3. Klassieke grondrechten beschermen vooral vrijheid tegen de overheid; sociale grondrechten verplichten de overheid juist tot zorg Correct answer.
  4. Klassieke grondrechten gelden alleen voor ambtenaren

Explanation

Klassieke grondrechten zoals vrijheid van meningsuiting beschermen burgers tegen inmenging door de overheid. Sociale grondrechten zoals huisvesting en onderwijs verplichten de overheid juist om actief te zorgen. Zij gelden voor iedereen en niet alleen voor ambtenaren.

Question 24Mens en samenleving

Een gemeenteraad wil een plan voor meer groen. Er komen inspraakavonden voor bewoners voordat de raad besluit. In welke fase van politieke besluitvorming past dit?

  1. In de fase van uitvoering
  2. In de fase van standpuntbepaling en besluitvorming Correct answer.
  3. In de fase van handhaving door de politie
  4. In de fase van controle achteraf

Explanation

Inspraak vindt plaats voordat het besluit definitief is, dus in de fase waarin standpunten worden gevormd en het besluit wordt voorbereid. Uitvoering en controle komen pas na het besluit. Handhaving door de politie hoort niet bij deze planvorming.

Question 25Mens en samenleving

Wat is het verschil tussen formele en informele macht in de samenleving?

  1. Formele macht berust op een functie of wet; informele macht berust op invloed zonder die formele bevoegdheid Correct answer.
  2. Formele macht is altijd onwettig
  3. Formele macht hebben alleen burgers; informele macht hebben alleen rechters
  4. Informele macht berust op een ambtseed

Explanation

Formele macht hoort bij een ambt of wettelijke bevoegdheid, zoals die van een burgemeester of rechter. Informele macht ontstaat door invloed, netwerk of overtuigingskracht zonder dat daar een formele bevoegdheid voor nodig is. Burgers, rechters en ambtseed passen niet in dat onderscheid.

Question 26Mens en samenleving

Welke omschrijving past het best bij het begrip 'macht' in de maatschappijkunde?

  1. Het aantal leden dat een vereniging heeft
  2. Het recht om als enige wetten te maken in een land
  3. Het vermogen om het gedrag van anderen te beïnvloeden of te bepalen Correct answer.
  4. Het bedrag dat de overheid jaarlijks uitgeeft aan zorg

Explanation

Macht gaat over de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op het gedrag of de keuzes van anderen, ook zonder dat je een officiële functie hebt. Macht kan voortkomen uit geld, kennis, aanzien of een functie. Daarmee onderscheidt macht zich van allerlei andere begrippen zoals lidmaatschap of overheidsuitgaven.

Question 27Mens en samenleving

Een actiegroep blokkeert een drukke weg om aandacht te vragen voor beter openbaar vervoer. Van welk middel maakt de actiegroep hier gebruik?

  1. Lid worden van een politieke partij
  2. Een rechtszaak aanspannen tegen de overheid
  3. Een demonstratie of protestactie houden Correct answer.
  4. Een petitionnement indienen bij de gemeenteraad

Explanation

Het blokkeren van een weg is een vorm van protest waarbij burgers zichtbaar en soms hinderlijk hun mening laten horen. Demonstreren is een klassiek grondrecht dat pressiegroepen inzetten om invloed uit te oefenen. Een rechtszaak of een petitionnement verloopt via een andere, formele route.

Question 28Mens en samenleving

Wat betekent het begrip 'socialisatie'?

  1. Het proces waarbij de overheid burgers controleert via de politie
  2. Het proces waarbij bedrijven winst maken op de wereldmarkt
  3. Het proces waarbij mensen de waarden en normen van hun samenleving leren Correct answer.
  4. Het proces waarbij een land nieuwe grondwet krijgt

Explanation

Socialisatie is het aanleren van waarden, normen en gedragingen die in een samenleving belangrijk zijn. Dit gebeurt bijvoorbeeld thuis, op school en via de media. Zo leert een kind wat wel en niet gepast is in de samenleving.

Question 29Mens en samenleving

Een buurtbewoner gooit zijn afval naast de container in plaats van erin. Welk begrip past het best bij dit gedrag?

  1. Normoverschrijdend gedrag Correct answer.
  2. Maatschappelijke participatie
  3. Politieke participatie
  4. Sociale controle

Explanation

Normoverschrijdend gedrag is gedrag dat ingaat tegen een norm die in de samenleving of de buurt geldt, zoals afval in de container doen. De andere begrippen gaan over meedoen aan de samenleving of over het toezicht van anderen, niet over het overtreden van een norm.

Question 30Mens en samenleving

Wat is een kenmerk van een pluriforme samenleving?

  1. Burgers mogen niet van mening verschillen over maatschappelijke kwesties
  2. Alle inwoners hebben dezelfde godsdienst en cultuur
  3. Er leven veel verschillende groepen met eigen culturen en leefwijzen naast elkaar Correct answer.
  4. De overheid bepaalt welke cultuur de enige juiste is

Explanation

Pluriform betekent veelvormig: in een pluriforme samenleving leven mensen met verschillende culturele achtergronden, godsdiensten en leefwijzen samen. Die verscheidenheid is juist het kenmerk. Een samenleving met één cultuur of zonder meningsverschillen is eerder uniform of gesloten.

Question 31Mens en samenleving

De overheid verplicht iedereen om een autogordel te dragen. Welk doel van overheidsbeleid past hier het best bij?

  1. Het beschermen van de persvrijheid
  2. Het innen van belastingen
  3. Het beschermen van de volksgezondheid en veiligheid Correct answer.
  4. Het bevorderen van de werkgelegenheid

Explanation

De gordelplicht is bedoeld om letsel bij verkeersongelukken te beperken en zo de veiligheid en gezondheid van burgers te beschermen. Dat is een klassieke taak van de overheid: zorgen voor veiligheid. Werkgelegenheid, belastingen en persvrijheid spelen bij deze maatregel geen rol.

Question 32Mens en samenleving

Wat wordt bedoeld met 'informele zorg'?

  1. Zorg die door familie, buren en vrijwilligers wordt gegeven zonder dat daar een officiële baan tegenover staat Correct answer.
  2. Zorg die door een verzekeraar wordt vergoed
  3. Zorg die alleen in een ziekenhuis wordt gegeven
  4. Zorg die door de overheid wordt betaald en geregeld

Explanation

Informele zorg is de hulp die mensen uit eigen kring geven, zoals mantelzorg door familie of burenhulp. Deze zorg is niet officieel georganiseerd als betaalde baan. Formele zorg wordt juist door beroepskrachten en instanties geleverd.

Question 33Mens en samenleving

Een gemeente plaatst camera's in een winkelstraat om overlast en criminaliteit tegen te gaan. Welk doel van de overheid staat hier voorop?

  1. Het beschermen van het milieu
  2. Het beschermen van de openbare orde en veiligheid Correct answer.
  3. Het bevorderen van de integratie van nieuwkomers
  4. Het stimuleren van de economie

Explanation

Cameratoezicht is een maatregel om de veiligheid en de openbare orde in de openbare ruimte te bewaken. De overheid mag daarvoor middelen inzetten, binnen de grenzen van de wet. Economie, milieu en integratie zijn hier niet het hoofddoel.

Question 34Mens en samenleving

Wat is het verschil tussen een belang en een belangengroep?

  1. Een belang is wat iemand belangrijk vindt of kan raken, een belangengroep is een organisatie die dat belang probeert te behartigen Correct answer.
  2. Een belang is een recht, een belangengroep is een overheidsinstantie
  3. Een belang is een groep mensen, een belangengroep is een individuele mening
  4. Een belang is een wet, een belangengroep is een rechter

Explanation

Een belang is iets wat voor iemand voordelig of belangrijk is, zoals een schone woonomgeving of een betaalbare woning. Een belangengroep is een organisatie, bijvoorbeeld een vakbond of milieugroep, die dat belang voor haar leden probeert te behartigen. Zo verschilt een persoonlijk belang van een georganiseerde groep.

Question 35Mens en samenleving

Een wijkvereniging dient bij de gemeente een bezwaarschrift in tegen de komst van een parkeerplaats in het plantsoen. Wat probeert de vereniging met dit bezwaarschrift vooral te bereiken?

  1. Zelf een nieuwe wet maken voor de wijk
  2. Het besluit van de gemeente aanvechten via een officiële procedure Correct answer.
  3. Een politieke partij oprichten
  4. De burgemeester benoemen

Explanation

Met een bezwaarschrift kan een burger of vereniging officieel reageren op een besluit van de overheid en proberen dat besluit te laten heroverwegen. Dat is een formele vorm van invloed uitoefenen, naast acties zoals inspraak of protest. Een bezwaarschrift verandert niets aan wetgeving of benoemingen.

Question 36Mens en samenleving

Wat is een voorbeeld van een maatschappelijk probleem in de zin van de maatschappijkunde?

  1. Eén bewoner klaagt over geluid van de buren
  2. Een leerling haalt een onvoldoende voor wiskunde
  3. Een bedrijf maakt eenmalig een fout in de boekhouding
  4. Een tekort aan betaalbare woningen waar veel mensen last van hebben en waarover verschillend wordt gedacht Correct answer.

Explanation

Een maatschappelijk probleem raakt veel mensen, heeft gevolgen voor de samenleving en er bestaan verschillende meningen over de oplossing, waardoor de politiek erbij betrokken raakt. Het woningtekort voldoet aan die kenmerken. Een persoonlijke onvoldoende of een eenmalige fout raakt de samenleving als geheel niet.

Question 37Mens en samenleving

De regering wil het minimumloon verhogen. Een vakbond juicht dit toe, werkgeversorganisaties zijn tegen. Welk begrip past het best bij deze situatie?

  1. Verticale sociale mobiliteit
  2. Cultuurrelativisme
  3. Tegenstelling tussen belangen van verschillende groepen Correct answer.
  4. Sociale cohesie

Explanation

Vakbonden behartigen de belangen van werknemers, werkgeversorganisaties die van werkgevers. Bij een hoger minimumloon botsen die belangen, waardoor een belangentegenstelling ontstaat. Sociale cohesie, cultuurrelativisme en mobiliteit gaan over andere maatschappelijke verschijnselen.

Question 38Mens en samenleving

Wat houdt 'actief burgerschap' vooral in?

  1. Dat je lid bent van een politieke partij
  2. Dat je je inzet voor de samenleving, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk of inspraak in de buurt Correct answer.
  3. Dat je belasting betaalt
  4. Dat je de Nederlandse nationaliteit hebt

Explanation

Actief burgerschap betekent dat je je betrokken toont en bijdraagt aan de samenleving, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk, mantelzorg of meedenken over plannen in de buurt. Lid zijn van een partij kan daarbij horen, maar is niet noodzakelijk. Nationaliteit en belasting betalen zeggen op zichzelf niets over actieve betrokkenheid.

Question 39Mens en samenleving

Een gemeente wil jongeren meer laten meedenken over het jeugdbeleid. Welk middel past hier het best bij?

  1. Een jeugdgemeenteraad of jongerenpanel instellen Correct answer.
  2. Het stemrecht voor jongeren onder de achttien afschaffen
  3. De gemeenteraadsverkiezingen afschaffen
  4. De leerplicht afschaffen

Explanation

Met een jeugdgemeenteraad of jongerenpanel kunnen jongeren advies geven over plannen die hen aangaan, zonder dat ze al stemrecht hebben. Zo oefenen ze inspraak en leren ze hoe politieke besluitvorming werkt. De andere opties verminderen juist de invloed van jongeren of veranderen niets aan inspraak.

Question 40Mens en samenleving

Wat is een oorzaak van sociale ongelijkheid die te maken heeft met het onderwijs?

  1. De overheid verbiedt schoolboeken
  2. Alle leerlingen krijgen dezelfde begeleiding van school
  3. Ouders mogen niet meepraten over de schoolkeuze
  4. Kinderen uit armere gezinnen krijgen gemiddeld minder kansen om een hoog diploma te halen Correct answer.

Explanation

Sociale ongelijkheid in het onderwijs ontstaat doordat leerlingen ongelijke uitgangsposities hebben, bijvoorbeeld door geld, taal of ondersteuning thuis. Daardoor stromen kinderen uit armere gezinnen gemiddeld vaker naar lagere schooltypen. Gelijke begeleiding en schoolboeken zeggen niets over deze ongelijke kansen.

Question 41Mens en samenleving

Wat betekent 'participatiesamenleving' in het overheidsbeleid?

  1. De overheid schaft alle zorg af
  2. De overheid neemt alle taken van gemeenten over
  3. De overheid verwacht dat burgers meer zelf en samen met anderen voor elkaar zorgen Correct answer.
  4. De overheid doet alles zelf en burgers hoeven niets te doen

Explanation

In een participatiesamenleving doet de overheid een beroep op de eigen kracht van burgers: mensen zorgen meer voor elkaar en voor zichzelf, met hulp van familie, buurt en vrijwilligers. De overheid blijft wel verantwoordelijk voor een basisvoorziening, maar treedt minder op de voorgrond. Dat is iets anders dan alles afschaffen of alles zelf doen.

Question 42Mens en samenleving

Een nieuwe wijk krijgt een speeltuin, maar omwonenden klagen over geluidsoverlast. De gemeente zoekt een oplossing waarbij zowel kinderen als omwonenden tevreden zijn. Welk begrip past hierbij?

  1. Sociale stratificatie
  2. Belangenafweging Correct answer.
  3. Cultuurverschil
  4. Rechtsongelijkheid

Explanation

Bij een belangenafweging weegt de overheid verschillende, soms botsende belangen tegen elkaar af voordat zij een besluit neemt. Hier botsen het belang van spelende kinderen en het belang van rust voor omwonenden. Sociale stratificatie, cultuurverschil en rechtsongelijkheid beschrijven andere verschijnselen.

Question 43Mens en samenleving

Wat is het verschil tussen een pressiegroep en een politieke partij?

  1. Een pressiegroep doet nooit aan actievoeren
  2. Een politieke partij houdt zich alleen bezig met één onderwerp
  3. Een politieke partij mag geen leden hebben
  4. Een pressiegroep wil invloed uitoefenen op de politiek, maar streeft niet naar regeringsmacht zoals een partij dat doet Correct answer.

Explanation

Politieke partijen willen meeregeren en nemen daarom deel aan verkiezingen met een breed programma. Pressiegroepen proberen de politiek te beïnvloeden, maar willen zelf niet besturen. Daarom voeren pressiegroepen vaak actie, terwijl partijen vooral via verkiezingen en de volksvertegenwoordiging werken.

Question 44Mens en samenleving

Burgers mogen in Nederland hun mening uiten, ook als die kritisch is op de regering. Welk grondrecht past hierbij?

  1. Recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer
  2. Recht op onderwijs
  3. Recht op een eerlijk proces
  4. Vrijheid van meningsuiting Correct answer.

Explanation

De vrijheid van meningsuiting houdt in dat je je mening mag geven, ook kritisch over de overheid, binnen de grenzen van de wet. Dat recht beschermt het publieke debat. De andere grondrechten gaan over rechtszaken, onderwijs of privacy.

Question 45Mens en samenleving

Een gemeente wil een nieuwe woonwijk bouwen. Wat is de juiste volgorde in de fasen van politieke besluitvorming?

  1. Evaluatie, agendavorming, uitvoering en besluitvorming
  2. Uitvoering, besluitvorming, agendavorming en evaluatie
  3. Besluitvorming, agendavorming, evaluatie en uitvoering
  4. Agendavorming, beleidsvoorbereiding, besluitvorming, uitvoering en evaluatie Correct answer.

Explanation

Politieke besluitvorming begint met agendavorming: een probleem komt op de politieke agenda. Daarna volgt beleidsvoorbereiding, dan een besluit, vervolgens de uitvoering en ten slotte de evaluatie. In die volgorde wordt het probleem eerst erkend en pas daarna aangepakt.

Question 46Mens en samenleving

De overheid verstrekt een uitkering aan mensen die niet kunnen werken. Welk beginsel van de verzorgingsstaat past hierbij?

  1. Vrijheid van meningsuiting
  2. Solidariteit: mensen dragen via belastingen bij aan een vangnet voor wie het nodig heeft Correct answer.
  3. Persvrijheid
  4. Scheiding van kerk en staat

Explanation

In een verzorgingsstaat vangen burgers elkaar op via belastingen en premies, zodat mensen die niet kunnen werken een inkomen houden. Dat berust op solidariteit tussen burgers. Vrijheid van meningsuiting, scheiding van kerk en staat en persvrijheid horen bij andere onderdelen van de rechtsstaat.

Question 47Mens en samenleving

Een gemeente wil een nieuw zwembad bouwen en organiseert een inspraakavond voor bewoners voordat de raad besluit. Wat is het doel van deze inspraak?

  1. Bewoners laten bepalen wie de burgemeester wordt
  2. Bewoners laten stemmen over de landelijke verkiezingen
  3. Bewoners de wet laten wijzigen
  4. Bewoners de kans geven hun mening te geven zodat de gemeente die kan meewegen in het besluit Correct answer.

Explanation

Inspraak geeft burgers de gelegenheid om hun mening en kennis in te brengen voordat de gemeenteraad een besluit neemt. De gemeente kan die inbreng meewegen bij de belangenafweging. Inspraak verandert niets aan landelijke verkiezingen, wetgeving of de benoeming van de burgemeester.

Question 48Mens en samenleving

Welke uitspraak over de rol van de media in de samenleving is juist?

  1. De media maken zelf de wetten
  2. De media benoemen rechters
  3. De media bepalen de hoogte van de belastingen
  4. De media controleren de overheid en geven burgers informatie om een eigen mening te vormen Correct answer.

Explanation

De media vervullen een controlerende en informerende functie: journalisten onderzoeken besluiten van de overheid en burgers krijgen zo informatie om een mening te vormen. Daarmee zijn de media een belangrijke schakel in een democratie. Wetten maken, rechters benoemen en belastingen bepalen zijn overheidstaken.

Question 49Mens en samenleving

Een werkgever weigert een werknemer een baan omdat die een handicap heeft, terwijl die persoon de functie goed kan uitvoeren. Welk beginsel wordt hier geschonden?

  1. Het beginsel van gelijke behandeling Correct answer.
  2. Het legaliteitsbeginsel
  3. Het beginsel van de formele rechtsstaat
  4. Het beginsel van de machtenscheiding

Explanation

Gelijke behandeling betekent dat mensen in vergelijkbare situaties niet mogen worden achtergesteld op grond van kenmerken zoals een handicap, als die voor de functie niet relevant zijn. Discriminatie bij een sollicitatie is daarom verboden. De andere beginselen gaan over de verhouding tussen overheid en wet, over de scheiding van machten en over de rechtsstaat als geheel.

Question 50Mens en samenleving

Waarom kan een sterke tweedeling tussen arm en rijk de sociale cohesie in een samenleving aantasten?

  1. Doordat de overheid dan verplicht wordt alle inkomens gelijk te maken
  2. Doordat groepen minder contact met elkaar hebben en minder het gevoel krijgen bij dezelfde samenleving te horen Correct answer.
  3. Doordat arme mensen dan meer belasting gaan betalen
  4. Doordat rijke mensen dan geen stemrecht meer hebben

Explanation

Sociale cohesie betekent dat mensen zich met elkaar en met de samenleving verbonden voelen. Bij een grote tweedeling leven groepen in gescheiden werelden, met minder onderling contact en minder vertrouwen. Dat kan het gevoel van saamhorigheid verzwakken. Belasting, stemrecht en gelijke inkomens zijn geen automatisch gevolg van een tweedeling.