I85PREP
⌘ K
Maatschappijleer VMBO GL/TL study materials
Maatschappijleer VMBO GL/TL study resources

Maatschappijleer VMBO GL/TL practice questions

One question at a time. Build your Maatschappijleer VMBO GL/TL understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Samenleving en sociale verhoudingen

Welke omschrijving past het beste bij het begrip 'socialisatie'?

  1. Het aangeboren gedrag dat elk mens vanaf de geboorte met zich meebrengt
  2. Het proces waarbij mensen uit verschillende culturen met elkaar in conflict komen
  3. Het vermogen om zelfstandig keuzes te maken zonder invloed van anderen
  4. Het proces waarbij je de normen, waarden en gedragingen van je omgeving leert Correct answer.

Explanation

Socialisatie is het levenslange proces waarin je door opvoeding, school, vrienden en media leert wat in je omgeving normaal en gewenst is. Daarbij neem je normen en waarden over en leer je je te gedragen binnen de samenleving. Het is dus aangeleerd gedrag, geen aangeboren eigenschap.

Question 2Samenleving en sociale verhoudingen

Een leerling gedraagt zich thuis heel anders dan in de klas. Welk begrip verklaart dit verschil het beste?

  1. Sociale cohesie
  2. Sociale ongelijkheid
  3. Sociale mobiliteit
  4. Sociale rol Correct answer.

Explanation

Een sociale rol is het verwachte gedrag dat hoort bij een bepaalde positie, zoals zoon of dochter thuis en leerling op school. Omdat je verschillende posities tegelijk inneemt, pas je je gedrag per situatie aan. Dat verklaart waarom iemand zich in verschillende omgevingen anders gedraagt.

Question 3Samenleving en sociale verhoudingen

Wat wordt bedoeld met 'normen' in de maatschappijleer?

  1. De gewoonten die alleen binnen één gezin gelden
  2. Wetten die door de overheid zijn vastgesteld en strafbaar zijn bij overtreding
  3. Principes die mensen belangrijk vinden, zoals eerlijkheid en respect
  4. Regels en verwachtingen over hoe je je in een bepaalde situatie hoort te gedragen Correct answer.

Explanation

Normen zijn concrete gedragsregels: je hoort op tijd te komen, je hond aan te lijnen of je afval in de bak te gooien. Ze geven aan welk gedrag in een situatie verwacht wordt. Waarden zijn de bredere principes waaruit die normen voortkomen.

Question 4Samenleving en sociale verhoudingen

In een klas wordt een leerling steeds buitengesloten en uitgelachen. Welk begrip past het beste bij dit gedrag?

  1. Discriminatie
  2. Asociaal gedrag
  3. Pesten Correct answer.
  4. Sociale controle

Explanation

Pesten is herhaald en bewust kwetsend gedrag van een of meer personen tegen iemand die zich daar niet tegen kan verweren. Buitensluiten en uitlachen passen daarbij. Discriminatie gaat specifiek om ongelijke behandeling op grond van een kenmerk zoals afkomst of geloof.

Question 5Samenleving en sociale verhoudingen

Wat is een voorbeeld van formele sociale controle?

  1. Een agent die een bekeuring uitschrijft voor te hard rijden Correct answer.
  2. Een vriend die een grapje maakt over je kleding
  3. Een buurman die fronsend naar je kijkt
  4. Een moeder die haar kind aanspreekt op zijn gedrag

Explanation

Formele sociale controle wordt uitgeoefend door personen of instanties met een officiële taak, zoals de politie of een docent. Een agent die een bekeuring uitschrijft, is daar een duidelijk voorbeeld van. Informele sociale controle gebeurt door mensen uit je omgeving zonder officiële bevoegdheid.

Question 6Samenleving en sociale verhoudingen

Wat houdt 'cultuur' in de maatschappijleer vooral in?

  1. De gedeelde waarden, normen, gewoonten en symbolen van een groep Correct answer.
  2. Het klimaat en de natuur van een gebied
  3. De aangeboren eigenschappen van een bevolkingsgroep
  4. De economische productie van een land

Explanation

Cultuur verwijst naar alles wat mensen in een groep met elkaar delen en doorgeven: waarden, normen, taal, gewoonten en symbolen. Het is aangeleerd en kan per groep verschillen. Aangeboren eigenschappen of natuur horen daar niet bij.

Question 7Samenleving en sociale verhoudingen

Iemand verhuist van een dorp naar een grote stad en merkt dat daar andere omgangsvormen gelden. Welk begrip past hierbij?

  1. Cultuurrelativisme
  2. Subcultuur Correct answer.
  3. Dominante cultuur
  4. Tegencultuur

Explanation

Een subcultuur is een groep binnen de samenleving met eigen waarden, normen en gewoonten die afwijken van de dominante cultuur. In een stad kunnen bepaalde buurten of groepen eigen omgangsvormen hebben. De dominante cultuur is juist de meest voorkomende cultuur in een land.

Question 8Samenleving en sociale verhoudingen

Wat is het verschil tussen een waarde en een norm?

  1. Een waarde geldt alleen voor groepen; een norm geldt alleen voor individuen
  2. Een waarde is aangeboren; een norm is altijd door de overheid opgelegd
  3. Een waarde is een ideaal dat mensen nastreven; een norm is een regel voor gedrag Correct answer.
  4. Een waarde is wettelijk verplicht; een norm is alleen een persoonlijke mening

Explanation

Waarden zijn de idealen die mensen belangrijk vinden, zoals eerlijkheid of veiligheid. Normen zijn de concrete gedragsregels die daaruit volgen, bijvoorbeeld niet stelen. Waarden zijn dus abstracter en algemener dan normen.

Question 9Samenleving en sociale verhoudingen

Wat bedoelen we met 'sociale cohesie'?

  1. Het vermogen van de overheid om wetten te handhaven
  2. De mate waarin mensen in een samenleving zich met elkaar verbonden voelen Correct answer.
  3. De verdeling van inkomen over verschillende groepen
  4. Het aantal mensen dat in een land woont

Explanation

Sociale cohesie gaat over de samenhang binnen een samenleving: voelen mensen zich verbonden, doen ze mee en zorgen ze voor elkaar? Een sterke cohesie betekent dat mensen zich betrokken voelen bij elkaar en bij de maatschappij. Het gaat dus niet om aantallen inwoners of inkomensverschillen.

Question 10Samenleving en sociale verhoudingen

Een gemeente organiseert een buurtfeest zodat bewoners elkaar beter leren kennen. Welk doel heeft dit vooral?

  1. Het vergroten van de economische groei van de gemeente
  2. Het bevorderen van de sociale mobiliteit van bewoners
  3. Het versterken van de sociale cohesie in de buurt Correct answer.
  4. Het verminderen van de criminaliteit via strengere straffen

Explanation

Een buurtfeest brengt bewoners met elkaar in contact en vergroot het gevoel van verbondenheid. Dat past bij het versterken van sociale cohesie. Strengere straffen of economische groei worden hier niet nagestreefd.

Question 11Samenleving en sociale verhoudingen

Wat wordt bedoeld met 'sociale ongelijkheid'?

  1. Verschillen in de mate waarin mensen van muziek houden
  2. Verschillen tussen mensen in macht, inkomen en maatschappelijke status Correct answer.
  3. Verschillen in lengte en uiterlijk tussen mensen
  4. Verschillen in de hoeveelheid vrije tijd die mensen hebben

Explanation

Sociale ongelijkheid gaat over ongelijke kansen en posities tussen groepen mensen, bijvoorbeeld op het gebied van inkomen, opleiding en macht. Deze verschillen zijn maatschappelijk bepaald en kunnen als onrechtvaardig worden ervaren. Uiterlijke kenmerken of persoonlijke voorkeuren vallen daar niet onder.

Question 12Samenleving en sociale verhoudingen

Een kind van laagopgeleide ouders haalt zelf een hbo-diploma en krijgt daardoor een betere baan. Welk begrip past hierbij?

  1. Sociale daling
  2. Sociale stijging Correct answer.
  3. Sociale controle
  4. Sociale uitsluiting

Explanation

Sociale stijging betekent dat iemand op de maatschappelijke ladder omhooggaat, bijvoorbeeld door een hogere opleiding of een betere baan dan de ouders. Het kind krijgt meer kansen en status dan het gezin waarin het opgroeide. Dat is een voorbeeld van sociale mobiliteit.

Question 13Samenleving en sociale verhoudingen

Wat kenmerkt discriminatie?

  1. Het maken van onderscheid op basis van iemands prestaties bij een sollicitatie
  2. Ongelijke behandeling van mensen op grond van een kenmerk zoals afkomst, geloof of geslacht Correct answer.
  3. Het hebben van een persoonlijke mening over een groep mensen
  4. Het uiten van kritiek op het beleid van de overheid

Explanation

Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op grond van een kenmerk dat er eigenlijk niet toe zou moeten doen, zoals afkomst, geloof, geslacht of handicap. In Nederland is dit wettelijk verboden. Een persoonlijke mening of kritiek op de overheid is op zichzelf geen discriminatie.

Question 14Samenleving en sociale verhoudingen

Een werkgever wijst een sollicitant af omdat zij een hoofddoek draagt, terwijl dat voor de functie niet uitmaakt. Welk begrip past het beste?

  1. Sociale controle
  2. Pesten
  3. Discriminatie Correct answer.
  4. Cultuurrelativisme

Explanation

Hier wordt iemand ongelijk behandeld op grond van haar geloofsovertuiging, terwijl dat voor de functie niet relevant is. Dat is discriminatie, in dit geval op de arbeidsmarkt. Pesten of sociale controle beschrijven dit onderscheid op grond van een kenmerk niet.

Question 15Samenleving en sociale verhoudingen

Welke uitspraak over 'waarden' is juist?

  1. Waarden zijn per persoon altijd precies hetzelfde
  2. Waarden zijn alleen van toepassing op mensen met een religie
  3. Waarden zijn regels die in de wet staan en waarop straf staat
  4. Waarden zijn principes die mensen belangrijk vinden en die richting geven aan hun gedrag Correct answer.

Explanation

Waarden zijn de idealen en principes die mensen nastreven, zoals vrijheid, eerlijkheid en respect. Ze geven richting aan gedrag en vormen de basis voor normen. Ze staan niet per definitie in de wet en verschillen van persoon tot persoon.

Question 16Samenleving en sociale verhoudingen

Wat is een voorbeeld van informele sociale controle?

  1. Een docent die een officiële waarschuwing op papier zet
  2. Een boa die een proces-verbaal opmaakt
  3. Klasgenoten die een leerling aanspreken omdat hij steeds te laat komt Correct answer.
  4. Een rechter die een boete oplegt

Explanation

Informele sociale controle gebeurt door mensen uit je directe omgeving die geen officiële bevoegdheid hebben, zoals klasgenoten of familie. Zij laten merken wat ze van je gedrag vinden. Een rechter, boa of officiële waarschuwing hoort bij formele sociale controle.

Question 17Samenleving en sociale verhoudingen

Wat betekent het begrip 'rolbevestigend gedrag'?

  1. Gedrag dat alleen voorkomt bij mensen met een hoge opleiding
  2. Gedrag dat past bij de verwachtingen die bij een bepaalde rol horen Correct answer.
  3. Gedrag dat door de overheid wettelijk is voorgeschreven
  4. Gedrag waarmee iemand zich juist tegen zijn rol verzet

Explanation

Rolbevestigend gedrag is gedrag dat overeenkomt met wat anderen bij een rol verwachten, bijvoorbeeld een leidinggevende die beslissingen neemt. Mensen passen hun gedrag aan de verwachtingen van hun rol aan. Verzet tegen een rol heet juist rolontkennend of afwijkend gedrag.

Question 18Samenleving en sociale verhoudingen

Wat houdt 'cultuurrelativisme' in?

  1. Je beoordeelt het gedrag van mensen vanuit hun eigen cultuur in plaats van vanuit je eigen cultuur Correct answer.
  2. Je vergelijkt culturen alleen op basis van economische rijkdom
  3. Je vindt je eigen cultuur altijd superieur aan andere culturen
  4. Je wilt alle culturen laten verdwijnen zodat één cultuur overblijft

Explanation

Cultuurrelativisme betekent dat je probeert gedrag te begrijpen vanuit de cultuur waarin het voorkomt, zonder die meteen af te keuren. Je gaat er niet van uit dat je eigen cultuur de maatstaf is. Dat staat tegenover etnocentrisme, waarbij je je eigen cultuur als norm neemt.

Question 19Samenleving en sociale verhoudingen

Waarom is socialisatie belangrijk voor de samenleving?

  1. Omdat socialisatie alleen nodig is voor kinderen en niet voor volwassenen
  2. Omdat socialisatie ervoor zorgt dat alle mensen precies hetzelfde worden
  3. Omdat socialisatie wettelijk verplicht is gesteld door de overheid
  4. Omdat mensen door socialisatie leren samen te leven volgens gedeelde normen en waarden Correct answer.

Explanation

Door socialisatie leren mensen wat in de samenleving gebruikelijk en gewenst is, waardoor ze kunnen samenwerken en conflicten beperkt blijven. Het draagt bij aan sociale cohesie. Mensen worden er echter niet identiek van en het is geen wettelijke verplichting.

Question 20Samenleving en sociale verhoudingen

Wat is een voorbeeld van een dominante cultuur in Nederland?

  1. De regels van een specifieke sportvereniging
  2. De tradities van één familie tijdens een bruiloft
  3. Nederlands spreken en op tijd komen op je werk als gangbare norm Correct answer.
  4. De gewoonten van een kleine groep mensen die in een afgelegen dorp wonen

Explanation

De dominante cultuur is de cultuur die in een samenleving het meest voorkomt en als vanzelfsprekend wordt beschouwd, zoals de Nederlandse taal en algemene werkgewoonten. Kleine groepen of families hebben eigen subculturen. Het gaat dus om wat breed gedeeld wordt.

Question 21Samenleving en sociale verhoudingen

Wat wordt bedoeld met 'sociale uitsluiting'?

  1. Mensen verhuizen naar een ander land om daar te werken
  2. Mensen kiezen er bewust voor om een tijdje alleen te zijn
  3. Mensen raken buiten de samenleving te staan en missen kansen om mee te doen Correct answer.
  4. Mensen worden door de overheid tijdelijk in hechtenis genomen

Explanation

Sociale uitsluiting betekent dat mensen onvoldoende kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven, bijvoorbeeld door armoede, werkloosheid of een beperking. Ze missen kansen op werk, onderwijs of sociale contacten. Dat is iets anders dan een vrije keuze of een tijdelijke hechtenis.

Question 22Samenleving en sociale verhoudingen

Een school organiseert een projectweek over respect en omgangsvormen. Welk doel past hier het beste bij?

  1. Het verminderen van het aantal docenten op school
  2. Het aanleren van sociale normen en waarden bij leerlingen Correct answer.
  3. Het aantrekken van meer sponsoren voor de school
  4. Het verhogen van de gemiddelde cijfers van de school

Explanation

Een projectweek over respect en omgangsvormen is gericht op socialisatie: leerlingen leren welke normen en waarden in de samenleving belangrijk zijn. Zo oefenen ze gewenst gedrag. Het doel is dus niet het verhogen van cijfers of het werven van sponsoren.

Question 23Samenleving en sociale verhoudingen

Wat is het verschil tussen aangeboren en aangeleerd gedrag?

  1. Aangeboren gedrag heb je vanaf je geboorte; aangeleerd gedrag leer je door socialisatie Correct answer.
  2. Aangeboren gedrag is altijd goed; aangeleerd gedrag is altijd fout
  3. Aangeboren gedrag leer je op school; aangeleerd gedrag heb je vanaf je geboorte
  4. Aangeboren gedrag verschilt per cultuur; aangeleerd gedrag is overal gelijk

Explanation

Aangeboren gedrag, zoals huilen of zuigen bij baby's, heb je vanaf je geboorte en is niet aangeleerd. Aangeleerd gedrag ontstaat door socialisatie en kan per cultuur verschillen. Het onderscheid gaat dus over de herkomst van het gedrag, niet over goed of fout.

Question 24Samenleving en sociale verhoudingen

Waarom kan een te sterke sociale controle als negatief worden ervaren?

  1. Omdat sociale controle de wetgeving in een land vervangt
  2. Omdat sociale controle alleen bij jonge kinderen voorkomt
  3. Omdat sociale controle altijd leidt tot een hogere economische groei
  4. Omdat mensen het gevoel kunnen krijgen dat ze niet zichzelf mogen zijn en voortdurend worden beoordeeld Correct answer.

Explanation

Sociale controle houdt in dat de omgeving let op je gedrag en daar iets van vindt. Als dat te sterk is, kunnen mensen zich beknot voelen in hun vrijheid en durven ze zich niet meer vrij te uiten. Een zekere mate van sociale controle is juist wel nodig voor een goed functionerende samenleving.

Question 25Samenleving en sociale verhoudingen

Wat is een voorbeeld van sociale mobiliteit?

  1. Een leerling die overstapt naar een andere sportvereniging
  2. Een bedrijf dat een nieuw filiaal opent in een andere stad
  3. Een gezin dat verhuist naar een groter huis in dezelfde wijk
  4. Een verpleegkundige die door bijscholing doorgroeit naar een functie als teamleider Correct answer.

Explanation

Sociale mobiliteit gaat over het veranderen van maatschappelijke positie, bijvoorbeeld door een betere opleiding of functie. De verpleegkundige die teamleider wordt, stijgt op de maatschappelijke ladder. Verhuizen of van sportvereniging wisselen verandert de maatschappelijke positie niet.

Question 26Samenleving en sociale verhoudingen

Een nieuwkomer leert de Nederlandse taal en gewoonten om mee te kunnen doen in de samenleving. Welk begrip hoort hier het beste bij?

  1. Integratie Correct answer.
  2. Marginalisatie
  3. Segregatie
  4. Assimilatie

Explanation

Bij integratie doet iemand mee aan de samenleving en behoudt tegelijk een eigen culturele achtergrond. Het leren van taal en omgangsvormen is een typisch kenmerk van dit proces.

Question 27Samenleving en sociale verhoudingen

Wat wordt bedoeld met het begrip 'socialisatie'?

  1. Het verschijnsel dat mensen met een hoog inkomen hoger gewaardeerd worden
  2. Het verschijnsel dat regels in een samenleving steeds strenger worden
  3. Het proces waarbij mensen uit verschillende culturen met elkaar in conflict komen
  4. Het proces waarbij iemand de waarden, normen en gedragingen van een samenleving leert Correct answer.

Explanation

Socialisatie is het aanleren van de cultuur van een samenleving: waarden, normen, taal en gedrag. Dit gebeurt via opvoeders, school, media en vrienden. Zo leert iemand functioneren binnen de groep.

Question 28Samenleving en sociale verhoudingen

Tijdens een sollicitatie zegt een kandidaat dat vrouwen van nature minder geschikt zijn voor leidinggevende functies. Welk begrip past het beste bij deze uitspraak?

  1. Vooroordeel Correct answer.
  2. Cultureel relativisme
  3. Sociale mobiliteit
  4. Sociale cohesie

Explanation

Een vooroordeel is een oordeel over een groep mensen dat niet op feiten is gebaseerd. De uitspraak schrijft eigenschappen toe aan vrouwen zonder bewijs. Daarmee is het een vooroordeel over een groep.

Question 29Samenleving en sociale verhoudingen

Een buurtbewoner spreekt een jongen op straat aan op het feit dat hij afval op de grond gooit. Welke vorm van sociale controle is dit?

  1. Institutionele sanctie
  2. Informele sociale controle Correct answer.
  3. Formele sociale controle
  4. Wettelijke handhaving

Explanation

Informele sociale controle gebeurt door gewone mensen in het dagelijks leven, bijvoorbeeld buren of voorbijgangers. Er is geen officiële instantie bij betrokken. Het aanspreken op gedrag past precies bij deze vorm.

Question 30Samenleving en sociale verhoudingen

Welke uitspraak over rolgedrag is juist?

  1. Rolgedrag is volledig aangeboren en verandert niet door de omgeving
  2. Rolgedrag is het gedrag dat hoort bij de positie die iemand in een groep inneemt Correct answer.
  3. Rolgedrag is hetzelfde als een vooroordeel over een groep mensen
  4. Rolgedrag komt alleen voor binnen het gezin en niet op het werk

Explanation

Een rol is het geheel van verwachtingen dat hoort bij een bepaalde positie, zoals leraar, ouder of teamleider. Rolgedrag is het gedrag dat iemand laat zien op basis van die verwachtingen. Daardoor verschilt het per situatie en per groep.

Question 31Samenleving en sociale verhoudingen

Een gemeente wil dat bewoners van verschillende herkomst elkaar ontmoeten en samen activiteiten organiseren. Welk begrip past het beste bij dit doel?

  1. Sociale cohesie Correct answer.
  2. Culturele assimilatie
  3. Sociale uitsluiting
  4. Sociale ongelijkheid

Explanation

Sociale cohesie is de mate waarin mensen in een samenleving met elkaar verbonden zijn en zich met elkaar verbonden voelen. Ontmoeting en gezamenlijke activiteiten versterken die samenhang. Het doel van de gemeente is dus het bevorderen van sociale cohesie.

Question 32Samenleving en sociale verhoudingen

Wat kenmerkt een pluriforme samenleving?

  1. Alle inwoners delen precies dezelfde normen en gewoonten
  2. Er leven verschillende groepen met uiteenlopende culturen en leefwijzen naast elkaar Correct answer.
  3. De overheid bepaalt welke cultuur de enige toegestane is
  4. Er wonen alleen mensen met dezelfde godsdienst in het land

Explanation

Pluriform betekent veelvormig: een pluriforme samenleving bestaat uit groepen met verschillende culturen, godsdiensten en leefwijzen. Die verscheidenheid is een kenmerk van de Nederlandse samenleving. Er is dus geen eenheidscultuur die voor iedereen geldt.

Question 33Samenleving en sociale verhoudingen

Een jongere uit een achterstandsbuurt krijgt minder stageplekken aangeboden dan een leeftijdgenoot uit een welvarende wijk met dezelfde cijfers. Welk verschijnsel illustreert dit?

  1. Sociale controle
  2. Sociale ongelijkheid Correct answer.
  3. Rolbevestiging
  4. Socialisatie

Explanation

Sociale ongelijkheid betekent dat mensen ongelijke kansen en posities hebben door factoren als afkomst, inkomen of woonomgeving. Hier leiden gelijke prestaties tot ongelijke kansen door de achtergrond van de jongeren. Dat is een duidelijk voorbeeld van sociale ongelijkheid.

Question 34Samenleving en sociale verhoudingen

Wat wordt bedoeld met 'emancipatie'?

  1. Het streven naar gelijke rechten en gelijke kansen voor een achtergestelde groep Correct answer.
  2. Het streven naar strengere regels voor nieuwkomers in een land
  3. Het streven naar meer invloed van de overheid op het onderwijs
  4. Het streven naar meer winst voor bedrijven in een vrije markt

Explanation

Emancipatie is het proces waarbij een groep die achtergesteld is, strijdt voor gelijke rechten en kansen. Bekende voorbeelden zijn de vrouwenemancipatie en de emancipatie van arbeiders. Het gaat dus om gelijkwaardigheid, niet om economische winst of overheidsinvloed.

Question 35Samenleving en sociale verhoudingen

Een man en een vrouw doen hetzelfde werk, maar de vrouw verdient minder. Welke uitspraak past hierbij?

  1. Er is sprake van sociale mobiliteit, omdat het loon kan stijgen
  2. Er is sprake van socialisatie, omdat loon wordt aangeleerd
  3. Er is sprake van ongelijke beloning, wat een vorm van sociale ongelijkheid is Correct answer.
  4. Er is sprake van informele sociale controle door de werkgever

Explanation

Gelijke arbeid hoort gelijk beloond te worden, dus een loonverschil bij hetzelfde werk is een vorm van ongelijke behandeling. Dat valt onder sociale ongelijkheid. Geslacht mag geen reden zijn voor een lager loon.

Question 36Samenleving en sociale verhoudingen

Wat is een kenmerk van formele sociale controle?

  1. De controle berust op vrijwillige afspraken zonder enige sanctie
  2. De controle wordt uitgevoerd door instanties met een officiële taak en vastgelegde regels Correct answer.
  3. De controle gebeurt alleen binnen familie- en vriendenkringen
  4. De controle wordt bepaald door de mode van het moment

Explanation

Formele sociale controle komt van instanties die een officiële taak hebben, zoals politie, rechter of leerplichtambtenaar. Daarbij horen vastgelegde regels en sancties. Informele controle gebeurt juist door gewone mensen in het dagelijks leven.

Question 37Samenleving en sociale verhoudingen

In een klas worden leerlingen met een migratieachtergrond stelselmatig genegeerd bij het kiezen van groepjes. Welk begrip past het beste bij dit gedrag?

  1. Sociale uitsluiting Correct answer.
  2. Sociale mobiliteit
  3. Cultureel relativisme
  4. Assimilatie

Explanation

Sociale uitsluiting betekent dat mensen buiten een groep of buiten de samenleving komen te staan. Het stelselmatig negeren van een groep leerlingen sluit hen uit van het groepsleven. Daarom past sociale uitsluiting hier het beste.

Question 38Samenleving en sociale verhoudingen

Waarom kan een sterke sociale controle in een kleine gemeenschap als benauwend worden ervaren?

  1. Mensen krijgen juist meer vrijheid omdat iedereen elkaar kent
  2. Mensen worden verplicht om formele regels te overtreden
  3. Mensen hebben weinig privacy en voelen zich geremd om af te wijken van de groep Correct answer.
  4. Mensen verliezen hun eigen cultuur volledig door de controle

Explanation

In een hechte gemeenschap weten mensen veel van elkaar, waardoor afwijkend gedrag snel opvalt en wordt besproken. Dat kan leiden tot een gebrek aan privacy en tot druk om je aan te passen. Sociale controle kan daardoor als benauwend worden ervaren.

Question 39Samenleving en sociale verhoudingen

Een meisje uit een traditioneel gezin gaat als eerste in haar familie naar het hbo en krijgt daardoor een baan met meer aanzien. Welk begrip past hierbij?

  1. Rolconflict
  2. Sociale daling
  3. Sociale controle
  4. Sociale stijging Correct answer.

Explanation

Sociale mobiliteit beschrijft verandering van maatschappelijke positie; bij sociale stijging gaat iemand er in aanzien of inkomen op vooruit. Het hbo-diploma en de betere baan betekenen hier zo'n stijging. Daarom past sociale stijging bij dit voorbeeld.

Question 40Samenleving en sociale verhoudingen

Een overheid eist dat nieuwkomers hun eigen taal en gewoonten volledig opgeven en alleen de dominante cultuur overnemen. Welk begrip past het beste bij dit beleid?

  1. Cultureel relativisme
  2. Integratie
  3. Assimilatie Correct answer.
  4. Pluriformiteit

Explanation

Assimilatie betekent dat een groep haar eigen cultuur opgeeft en volledig opgaat in de dominante cultuur. Het volledig opgeven van taal en gewoonten is daarvan het kenmerk. Bij integratie blijft juist ruimte bestaan voor de eigen achtergrond.

Question 41Politiek en staatsinrichting

Welke omschrijving van het begrip 'soevereiniteit' past het beste bij de Nederlandse staatsinrichting?

  1. Het recht van de regering om zonder tussenkomst van het parlement wetten te maken
  2. De bevoegdheid van de rechter om wetten aan de Grondwet te toetsen
  3. Het beginsel dat een staat op zijn eigen grondgebied de hoogste macht heeft en niet ondergeschikt is aan een andere staat Correct answer.
  4. Het recht van provincies om zelfstandig beslissingen te nemen over hun eigen begroting

Explanation

Soevereiniteit betekent dat een staat binnen zijn eigen grondgebied de hoogste macht bezit en juridisch niet onder een andere staat staat. In Nederland ligt die soevereiniteit bij het volk, dat via verkiezingen invloed uitoefent op de volksvertegenwoordiging. Rechterlijke toetsing en decentralisatie zijn andere beginselen en raken de kern van soevereiniteit niet.

Question 42Politiek en staatsinrichting

De Tweede Kamer bestaat uit 150 leden. Hoeveel zetels heeft een fractie minimaal nodig om samen met andere partijen een meerderheid te vormen?

  1. 76 zetels Correct answer.
  2. 100 zetels
  3. 51 zetels
  4. 150 zetels

Explanation

Een meerderheid in de Tweede Kamer betekent meer dan de helft van 150 zetels, dus ten minste 76 zetels. Bij een kabinet dat op een meerderheid steunt, moeten de deelnemende fracties samen op 76 of meer zetels komen. Minder dan 76 zetels levert geen meerderheid op.

Question 43Politiek en staatsinrichting

Wat is de belangrijkste taak van de Eerste Kamer in het Nederlandse parlementaire stelsel?

  1. Het controleren van de regering door middel van het recht van interpellatie en wantrouwen
  2. Het beoordelen van wetsvoorstellen die de Tweede Kamer al heeft aangenomen Correct answer.
  3. Het opstellen van de rijksbegroting samen met de minister van Financiën
  4. Het kiezen van de minister-president na de verkiezingen

Explanation

De Eerste Kamer beoordeelt als medewetgever de wetsvoorstellen die de Tweede Kamer heeft aangenomen en kan die goedkeuren of verwerpen. Zij kan wetsvoorstellen niet wijzigen en heeft geen recht van interpellatie of wantrouwen tegenover het kabinet. Daardoor verschilt haar rol duidelijk van die van de Tweede Kamer.

Question 44Politiek en staatsinrichting

Een minister wil een maatregel invoeren die niet in de wet staat en die burgers verplichtingen oplegt. Welk beginsel van de rechtsstaat wordt hierdoor het meest direct geschonden?

  1. Het beginsel van de onaantastbaarheid van de rechter
  2. Het legaliteitsbeginsel Correct answer.
  3. Het beginsel van openbaarheid van bestuur
  4. Het beginsel van de machtenscheiding

Explanation

Het legaliteitsbeginsel houdt in dat de overheid alleen bevoegdheden mag uitoefenen die op een wettelijke grondslag berusten. Een maatregel die burgers verplichtingen oplegt zonder wettelijke basis is daarom in strijd met dit beginsel. De andere beginselen zijn ook rechtsstatelijk, maar raken deze situatie minder direct.

Question 45Politiek en staatsinrichting

Welk recht heeft een lid van de Tweede Kamer om de regering ter verantwoording te roepen in een debat over een actueel probleem?

  1. Het recht van interpellatie Correct answer.
  2. Het recht van amendement
  3. Het recht van initiatief
  4. Het recht van enquête

Explanation

Met het recht van interpellatie kan een Kamerlid een debat aanvragen met een minister over een kwestie die niet op de agenda staat. Daarvoor is wel steun van een meerderheid van de Kamer nodig. Amendement en initiatief gaan over wetgeving, niet over het ter verantwoording roepen van een bewindspersoon.

Question 46Politiek en staatsinrichting

Waarom noemt men Nederland een constitutionele monarchie?

  1. Omdat de koning lid is van de regering en zelf ministers benoemt zonder parlement
  2. Omdat de monarchie alleen nog ceremoniële taken kent en de Grondwet niet van toepassing is op het koningshuis
  3. Omdat de koning alle wetten goedkeurt en daarmee de hoogste macht heeft
  4. Omdat het staatshoofd een koning is en de Grondwet de bevoegdheden van het staatshoofd en de burgers vastlegt Correct answer.

Explanation

In een constitutionele monarchie is het staatshoofd erfelijk en draagt het de titel koning, maar de Grondwet bepaalt de bevoegdheden van het staatshoofd en beschermt de rechten van burgers. De koning regeert niet zelfstandig; ministers dragen de verantwoordelijkheid. Daarom is de monarchie gebonden aan de grondwettelijke orde.

Question 47Politiek en staatsinrichting

Bij verkiezingen voor de Tweede Kamer geldt een kiesdrempel van één zetel. Wat betekent dit voor een nieuwe partij die landelijk 0,5 procent van de stemmen haalt?

  1. Zij krijgt twee zetels omdat reststemmen worden verdeeld
  2. Zij krijgt één zetel omdat elke partij recht heeft op vertegenwoordiging
  3. Zij mag alleen meedoen aan de Eerste Kamerverkiezingen
  4. Zij krijgt geen zetel omdat de kiesdeler niet is gehaald Correct answer.

Explanation

De kiesdeler is het aantal stemmen dat nodig is voor één zetel en bedraagt ongeveer 1/150 van het totale aantal uitgebrachte stemmen. Een partij die daaronder blijft, haalt geen volle zetel en komt zonder restzetel niet in de Kamer. Er bestaat in Nederland geen afzonderlijke kiesdrempel bovenop de kiesdeler.

Question 48Politiek en staatsinrichting

Wat is het verschil tussen een referendum en een verkiezing?

  1. Een referendum is bindend en een verkiezing is altijd adviserend
  2. Bij een referendum stemt de bevolking over een inhoudelijke kwestie, bij een verkiezing over personen of partijen die haar vertegenwoordigen Correct answer.
  3. Bij een referendum kiezen burgers hun volksvertegenwoordigers, bij een verkiezing beoordelen zij een wet
  4. Een referendum wordt gehouden door de rechter en een verkiezing door de regering

Explanation

Bij een verkiezing kiezen kiezers personen of partijen die hen in een vertegenwoordigend orgaan vertegenwoordigen. Bij een referendum spreken kiezers zich rechtstreeks uit over een inhoudelijke vraag, bijvoorbeeld over een wet. Daarmee verschilt het onderwerp van de stemming wezenlijk.

Question 49Politiek en staatsinrichting

Een gemeente wil een nieuwe woonwijk bouwen en moet daarvoor een bestemmingsplan vaststellen. Welk orgaan is hiervoor bevoegd?

  1. De Eerste Kamer
  2. De Provinciale Staten
  3. De minister van Binnenlandse Zaken
  4. De gemeenteraad Correct answer.

Explanation

De gemeenteraad stelt het bestemmingsplan vast en bepaalt daarmee de ruimtelijke bestemming van gronden binnen de gemeente. Provinciale Staten en de rijksoverheid kunnen kaders stellen, maar nemen het gemeentelijke bestemmingsplan niet zelf vast. Daarom is de gemeenteraad hier het bevoegde orgaan.

Question 50Politiek en staatsinrichting

Waarom is de ministeriële verantwoordelijkheid een belangrijk onderdeel van het parlementaire stelsel?

  1. Omdat ministers daardoor zelf wetten kunnen maken zonder de Kamer
  2. Omdat de rechter daardoor ministers kan ontslaan
  3. Omdat de Kamer ministers kan aanspreken op hun beleid en op het optreden van het staatshoofd Correct answer.
  4. Omdat ambtenaren daardoor politieke verantwoordelijkheid dragen tegenover de Kamer

Explanation

Ministers zijn verantwoording schuldig aan de Tweede Kamer voor hun eigen beleid en voor het optreden van het staatshoofd. Daardoor kan de Kamer het kabinet controleren en zo nodig een motie van wantrouwen aannemen. Ambtenaren dragen geen politieke verantwoordelijkheid; die ligt bij de bewindspersonen.