«Не по карману»: wat bedoelt Аня precies?
Je Russische correspondentievriendin Аня mailt je over haar weekend. Ze schrijft vlot, met veel vaste uitdrukkingen, en jij moet haar toon precies zien te pakken - niet elk woord betekent wat een woordenboek als eerste geeft. De relevante passage:
«Привет! В субботу мы с Леной решили выбраться в центр. Сначала хотели в кино, но билеты теперь мне не по карману - двенадцать евро за место! Потом Лена тянула кота за хвост часа два, и мы пришли в кафе только к пяти. Народу - яблоку негде упасть, но мы с грехом пополам нашли столик. В целом вечер был ничего, хотя фильм мы так и не посмотрели. А как у тебя дела? Ты что, с луны свалился - не отвечаешь уже неделю!»
Er staat geen woordenboek bij de opgave en je mag er ook geen gebruiken.
1. Geef van vier uitdrukkingen (не по карману, тянуть кота за хвост, яблоку негде упасть, с грехом пополам) de betekenis én het contextbewijs waarop je die baseert.
Read the worked answer
- не по карману - «te duur voor mij», letterlijk niet naar mijn beurs. Bewijs: direct erna «двенадцать евро за место!» met uitroepteken; de prijs is de reden. Niet: «ik heb geen portemonnee».
- тянуть кота за хвост - «treuzelen, tijd rekken» (letterlijk: de kat aan zijn staart trekken). Bewijs: «часа два» plus het gevolg «пришли в кафе только к пяти» - er ging tijd verloren.
- яблоку негде упасть - «het is er tjokvol» (letterlijk: er is nergens plek om zelfs maar een appel te laten vallen). Bewijs: de tegenstelling «но мы с грехом пополам нашли столик» - er was nauwelijks ruimte.
- с грехом пополам - «met moeite, ternauwernood, het ging net». Bewijs: het lukte wél («нашли столик»), maar alleen ondanks de drukte; het is dus niet «helemaal mislukt».
Bij alle vier geldt: de betekenis volgt uit het gevolg dat in dezelfde zin staat, niet uit de losse woorden.
2. Waarom betekent «вечер был ничего» niet «de avond was niets»? En wat is het probleem met een letterlijke vertaling van «яблоку негде упасть»?
Read the worked answer
«ничего» staat hier als predikaat bij «вечер» en betekent zoiets als «best oké / gaat wel / niet slecht». Bewijs: «в целом» (over het geheel genomen) en de concessie «хотя фильм мы так и не посмотрели» - er is een tegenvaller, maar het oordeel blijft mild positief. «De avond was niets» zou juist een negatief oordeel zijn en past niet bij «в целом».
«яблоку негде упасть» letterlijk vertalen levert onzin op (een appel die nergens kan vallen). Het is een hyperbool voor extreme drukte; wie hier woord voor woord vertaalt, verliest de beeldspraak en daarmee de toon. Zulke uitdrukkingen vertaal je als geheel, met een Nederlands equivalent, niet als som van de delen.
3. Antwoord Аня in twee zinnen. Gebruik één uitdrukking uit haar mail correct en verantwoord je keuze.
Read the worked answer
Voorbeeld: «Привет, Аня! Извини, что не отвечал - завал в школе. Согласен, двенадцать евро за билет - это не по карману; может, лучше просто погуляем в парке?»
Verantwoording: «не по карману» past omdat je het over dezelfde prijs hebt en Аня het zelf over geld had - de uitdrukking verwijst naar haar situatie en niet naar iets anders. «Тянуть кота за хвост» of «с луны свалился» zou hier ironisch richting Аня werken en de toon scheef trekken. Bij een vriendin die «ты» schrijft, is kort en informeel beter dan een volledige briefopmaak.