VWO Russisch (elementair) cheat sheet

Vraagtype eerst bepalen: hoofdgedachte (тема/основная мысль), detail (деталь), inferentie (вывод), woordbetekenis uit context (значение слова). Elk type vraagt een andere leesstrategie.

Scannen (просмотровое чтение) bij vragen naar namen, jaartallen, cijfers: zoek de exacte vorm, niet de betekenis; let op naamvallen die het woord veranderen (Москва → в Москве).

Hoofdgedachte staat vaak in de eerste of laatste alinea; tussenkoppen (заголовки) en de eerste zin van elke alinea geven de structuur.

Signaalwoorden sturen de logica: но, однако, зато = contrast; поэтому, следовательно, значит = gevolg; например, то есть = toelichting; кроме того = toevoeging.

Ontkenningen en beperkingen zijn valkuilen: не, никогда, только, лишь, вовсе не, отнюдь не; een vraag met «niet» in het Nederlands wordt vaak door een dubbele ontkenning in het Russisch beantwoord.

Woordbetekenis uit context: bepaal de woordsoort (uitgang), zoek de stam, en toets of de betekenis past bij het onderwerp van de zin; voorvoegsels zoals при-, пере-, вы- verschuiven de betekenis.

Meerkeuzevragen: elimineer opties die absolute woorden bevatten (все, всегда, никто) tenzij de tekst dat expliciet zegt; kies de optie die het dichtst bij een letterlijke tekstpassage blijft.

Verwijswoorden (это, тот, такой, его, свой) verwijzen naar een eerder genoemd zelfstandig naamwoord; bepaal het geslacht en getal om het antecedent te vinden.

Russische klemtoon is niet voorspelbaar en verandert de klinkerklank: нога́ klinkt [нага], вода́ [вада]; onbeklemtoonde о = [а], onbeklemtoonde е = [и]-achtig.

Woordfinale stemhebbende medeklinkers worden stemloos: друг = [друк], город = [горат]; dit verklaart waarom woorden anders klinken dan ze geschreven zijn.

Medeklinkerclusters worden vaak vereenvoudigd: здравствуйте → [здраствуйте], солнце → [сонце], сердце → [серце]; herken de spelling erachter.

Getallen, tijden en prijzen zijn vaste luistertaken: let op naamvalsvormen (два часа, пять часов, в два часа, к двум часам) en op «половина», «четверть», «без пятнадцати».

Signaalwoorden voor de luisterstructuur: во-первых, во-вторых, затем, наконец, итак, кстати, в общем; ze markeren de volgorde van informatie.

Bij gesprekken: noteer wie wat zegt en welke houding blijkt uit intonatie (иронично, с сомнением, уверенно); de vraag gaat vaak over de bedoeling, niet over de letterlijke woorden.

Bij cijfer- of tabeltaken: schrijf alleen de gevraagde eenheid op (рубль, час, километр) en controleer of de vraag om een getal of om een rangtelwoord vraagt (первый, второй).

Twee keer luisteren: eerste keer alleen onderwerp en sprekersrol bepalen, tweede keer gericht de gevraagde details invullen; niet blijven hangen bij een gemist woord.

Aspectparen: imperfectief/perfectief (делать/сделать, говорить/сказать, читать/прочитать); het perfectief duidt op resultaat of afgeronde handeling, het imperfectief op proces, gewoonte of herhaling.

Werkwoord + naamval is een vaste combinatie: помогать кому (datief), ждать кого/что (accusatief), интересоваться чем (instrumentalis), бояться чего (genitief).

Voorzetsels met vaste naamval: в/на + accusatief (richting) tegenover в/на + prepositioneel (plaats); с + instrumentalis (met), без + genitief (zonder), из-за + genitief (vanwege).

Idiomen zijn niet letterlijk vertaalbaar: ни пуха ни пера (succes), как рыба в воде (zich op zijn gemak voelen), водить за нос (om de tuin leiden), бить баклуши (nietsdoen).

Woordvorming: voorvoegsels bij werkwoorden (в-, вы-, при-, у-, пере-, до-) en suffixen bij zelfstandige naamwoorden (-ость, -ство, -тель, -ник) geven betekenis en geslacht; het geslacht bepaalt de uitgang.

Valse vrienden: магазин = winkel (niet magazijn), стул = stoel, фамилия = achternaam, неделя = week, живот = buik, ужас = afschuw.

Synoniemen en antoniemen als contexthulp: жарко ↔ холодно, быстрый ↔ медленный, начинать ↔ заканчивать; kies het antoniem met dezelfde woordsoort en naamval.

Fraseologismen met werkwoord vervoegen mee: принимать участие → я принимаю участие; let op de vaste naamval van het lijdend voorwerp (принимать участие в чём).

Zes naamvallen: именительный, родительный, дательный, винительный, творительный, предложный; vraagwoorden: кто/что, кого/чего, кому/чему, кого/что, кем/чем, о ком/о чём.

Geslacht herkennen aan de nominatiefuitgang: mannelijk medeklinker of -й/-ь, vrouwelijk -а/-я/-ь, onzijdig -о/-е; bij -ь is het geslacht niet voorspelbaar (день m, ночь v).

Meervoud: mannelijk -ы/-и (столы, учителя), vrouwelijk/onzijdig -ы/-и vervangen door -а/-я bij onzijdig (окна, моря); let op de spellingregel 7-letterregel (г, к, х, ж, ш, щ, ч → и, niet ы).

Werkwoordvervoeging: eerste vervoeging -ешь/-ет/-ем/-ете/-ут, tweede vervoeging -ишь/-ит/-им/-ите/-ат/-ят; uitzonderingen: хотеть, бежать, дать, есть.

Verleden tijd: stam + -л/-ла/-ло/-ли, met geslacht en getal congruent met het onderwerp; zijn (быть) ontbreekt in de tegenwoordige tijd (он студент).

Bijvoeglijk naamwoord en bezittelijk voornaamwoord congrueren in geslacht, getal en naamval: новый дом, новая книга, новое окно, новые дома; в новом доме.

Woordvolgorde is flexibel maar de nieuwe informatie staat achteraan (rema); vraagzinnen zonder vraagwoord: inversion of alleen intonatie (Ты студент? - Студент ли ты?).

Bijzinnen met что, чтобы, потому что, если, когда: na чтобы volgt de aanvoegende wijs op -л (чтобы он пришёл); na omdat/wanneer gewone tijd.

Tekstsoorten en vaste formules: brief/bericht begint met Привет, ... of Здравствуйте, ... en eindigt met До свидания / С уважением; e-mail heeft een onderwerpregel (Тема).

Aanhef en afsluiting zijn naamvalsgebonden: обращение in de nominatief (Дорогой Иван), afscheid met до + genitief (до встречи, до завтра).

Structuur van een kort bericht: aanhef - situatie (1-2 zinnen) - kernvraag of verzoek - afsluiting; gebruik voegwoorden и, но, потому что, поэтому om zinnen te verbinden.

Verzoeken en vragen beleefd formuleren: Не могли бы вы...? Можно...? Я хотел(а) бы...; na пожалуйста geen komma verplicht, na обращение wel.

Getallen en datums in de juiste naamval: в 2024 году (prepositioneel), 5 мая (genitief bij rangtelwoord), двадцать первого марта; tijdsaanduiding: в понедельник, в три часа.

Aspectkeuze in productie: gebruik perfectief voor eenmalige afgeronde handelingen (Я написал письмо), imperfectief voor gewoontes en beschrijvingen (Я часто пишу письма).

Verbindingswoorden voor samenhang: сначала, потом, затем, наконец, кроме того, однако; vermijd herhaling van и door синонимен zoals также, а также.

Controlecheck: congruentie van onderwerp en werkwoord, naamval na voorzetsel, aspect, en de spelling van -тся/-ться (что делать? учиться; он учится).