Turks VMBO GL/TL flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Hoofdgedachte

De kern die de hele tekst dekt, meestal te vinden in titel, inleiding en slot. Een antwoord dat slechts een detail of één alinea samenvat, is niet de hoofdgedachte.

Signaalwoord tegenstelling

Woorden als maar, echter, daarentegen en toch kondigen een tegenstelling aan. Let op wat tegenover elkaar staat: dat contrast is vaak het onderwerp van een meerkeuzevraag.

Functie van een alinea

De rol die een alinea in de tekstopbouw speelt, bijvoorbeeld inleiding, voorbeeld, argument, tegenargument, weerlegging of conclusie. Benoem de functie met een vaste term en onderbouw met de inhoud.

Woordbetekenis in context

De betekenis die een woord in deze tekst op deze plek heeft. Toets elk alternatief door het in de zin te vervangen en te controleren of de omringende zinnen nog kloppen.

Onderwerp van de tekst

Het verschijnsel of thema waarover de tekst in het algemeen gaat, meestal in enkele woorden. Onderscheid dit van de hoofdgedachte, die een bewering over dat onderwerp bevat.

Citeren met regelnummer

Letterlijk een stukje tekst overnemen en voorzien van het juiste regelnummer. Neem precies de gevraagde woorden over, zonder eigen toevoegingen of weglatingen.

Doel van de tekst

Wat de schrijver met de tekst wil bereiken: informeren, overtuigen, activeren tot handelen, amuseren of instrueren. Het doel volgt uit toon, werkwoordsvormen en opbouw van de tekst.

Tekststructuur herkennen

Vast patroon waarin de tekst is opgebouwd, zoals probleem-oplossing, oorzaak-gevolg, standpunt-argumenten of verschijnsel-verklaring. Tussenkopjes en signaalwoorden verraden de structuur.

Inleiding, kern, slot

De driedeling van een zakelijke tekst: de inleiding introduceert onderwerp en doel, de kern werkt deelonderwerpen uit, het slot vat samen of geeft conclusie en verzoek.

Zakelijke briefopbouw

Vaste volgorde: afzender, plaats en datum, geadresseerde, onderwerp, aanhef, inleiding, kern, afsluiting, slotgroet en ondertekening. Ontbrekende onderdelen kosten punten bij de beoordeling.

Aanhef en afsluiting

Begin met Geachte heer/mevrouw, of Geachte heer Jansen, gevolgd door een komma. Sluit af met Met vriendelijke groet, en daaronder je naam. Houd de aanspreekvorm consequent.

Schrijfdoel benoemen

In de eerste alinea staat in één heldere zin waarom je schrijft, bijvoorbeeld: ik schrijf u omdat ik bezwaar maak tegen de nieuwe openingstijden. De lezer weet dan direct wat hij kan verwachten.

Kernzin per alinea

De eerste zin van een alinea die het kernidee bevat; de rest van de alinea licht die zin toe met uitleg of voorbeeld. Één kernidee per alinea houdt de tekst leesbaar.

Formeel register

Schrijfstijl met u als aanspreekvorm, volledige zinnen en zonder spreektaal, afkortingen of emoji's. Vage woorden als dingen en doen vervang je door precieze formuleringen.

Verbindingswoorden gebruiken

Woorden als ten eerste, daarnaast, bovendien, echter, daarom en ten slotte maken het verband tussen zinnen zichtbaar. Varieer erin en gebruik ze alleen als het verband echt klopt.

Argument opbouwen

Formuleer een standpunt en ondersteun dat met een argument plus toelichting of voorbeeld. Een tegenargument noemen en weerleggen maakt het betoog sterker en overtuigender.

Alinea-indeling

Werk met één kernidee per alinea en een witregel ertussen. Een alinea van vijf tot acht zinnen leest prettig; te lange blokken tekst verbergen de structuur.

Sollicitatiebrief

Zakelijke brief waarin je reageert op een vacature: je noemt de functie en bron, licht je motivatie en relevante ervaring toe en sluit af met een verzoek om een gesprek.

E-mail naar school

Korte zakelijke boodschap met onderwerpregel, aanhef, doel in de eerste zin, benodigde informatie en een concrete vraag of verzoek, afgesloten met groet en naam.

Tekst herschrijven

Een bestaande tekst aanpassen aan doel, doelgroep en register, bijvoorbeeld informeel naar formeel. Behoud de inhoud, wijzig de formulering en controleer spelling en samenhang.

Persoonsvorm vinden

Zet de zin in een andere tijd; het werkwoord dat van vorm verandert, is de persoonsvorm. Deze staat in de hoofdzin op de tweede plaats en in de bijzin vaak achteraan.

Onderwerp en persoonsvorm

Het onderwerp is degene of datgene die de handeling uitvoert; je vindt het met de vraag wie of wat plus de persoonsvorm. Onderwerp en persoonsvorm passen bij elkaar in getal.

Voltooid deelwoord

Een werkwoordsvorm die met hebben of zijn een voltooide tijd vormt, vaak beginnend met ge-, be-, ver- of ont-. De eindletter is -t bij stammen in 't ex-kofschip, anders -d.

Sterk en zwak werkwoord

Zwakke werkwoorden krijgen in de verleden tijd -te of -de, sterke werkwoorden veranderen van klinker, zoals lopen, liep, gelopen. Bij twijfel helpt de verleden tijd vormen.

Hoofdzin en bijzin

In de hoofdzin staat de persoonsvorm op de tweede plaats; in de bijzin schuift de persoonsvorm naar het einde. Het voegwoord of betrekkelijk voornaamwoord markeert meestal het begin van de bijzin.

Enkelvoudige en samengestelde zin

Een enkelvoudige zin bevat één persoonsvorm; een samengestelde zin bevat er twee of meer en bestaat uit een hoofdzin met een of meer bijzinnen.

Woordsoorten herkennen

Bepaal de woordsoort op grond van functie en vorm: zelfstandig naamwoord heeft een lidwoord en een meervoud, bijvoeglijk naamwoord staat vaak tussen lidwoord en zelfstandig naamwoord, voorzetsel staat voor een naamwoord.

Tussenletters in samenstellingen

Tussen -en en -s kies je op grond van het eerste deel: hondenbrok, pannenkoek, stationsplein. Als het eerste deel een meervoud op -en heeft, schrijf je meestal -en.

Trema bij klinkerbotsing

Een trema voorkomt dat twee klinkers als één klank worden gelezen: beïnvloeden, reëel, geïnteresseerd. Gebruik hem alleen bij echte klinkerbotsing binnen een woord.

Vaste combinaties idioom

Idioom bestaat uit vaste combinaties van woorden met een eigen betekenis, zoals een beslissing nemen, aandacht besteden aan en van mening zijn. Leer ze als geheel, niet woord voor woord.

Verwijswoorden controleren

Controleer waar een verwijzend woord als hij, zij, het, die of dat naar terugverwijst en of getal en geslacht kloppen. Een onduidelijke verwijzing maakt de zin grammaticaal fout.

Trappen van vergelijking

De vergrotende trap eindigt op -er, de overtreffende op -st, met als of dan als vergelijkingswoord. Onregelmatig zijn goed, beter, best en veel, meer, meest.