Formeel e-mail aan een Turkse universiteit
Een VWO 6-leerling schrijft een e-mail in het Turks naar dr. Elif Yıldız, coördinator van het international office van een Turkse universiteit. Hij mist twee documenten voor zijn Erasmus-aanvraag: een taalcertificaat en een aanbevelingsbrief. De deadline is 15 mei; vandaag is 2 mei. Zijn concept begint met 'Merhaba Elif,' en eindigt met 'Görüşürüz, Mark'. In de kern staat: 'Belgelerimi hemen kabul etmelisiniz, çünkü ben çok çalıştım.' De opdracht vereist 120-150 woorden, een formele aanhef en afsluiting, en een beleefd verzoek. De leraar Turks heeft al gewaarschuwd dat Nederlandse beleefdheidsstrategieën letterlijk vertaald soms te indirect of juist te direct klinken. Mark heeft nog 25 minuten en wil eerst de aanhef en de verzoekzin repareren voordat hij de rest van de mail herschrijft.
1. Herschrijf de aanhef en de afsluiting. Onderbouw je keuze met de relatie tussen schrijver en ontvanger.
Read the worked answer
Aanhef: 'Sayın Dr. Elif Yıldız,' - 'Sayın' plus academische titel en volledige naam past bij een eerste contact met een onbekende functionaris. 'Merhaba Elif' veronderstelt een persoonlijke band en gebruikt de voornaam zonder titel, wat in een formele Turkse brief te familiair is. Afsluiting: 'Saygılarımla,' gevolgd door voor- en achternaam. 'Görüşürüz' betekent 'tot ziens' en impliceert een informeel vervolg; het is hier ook feitelijk onjuist, want er is geen afspraak. Wil de toon iets minder afstandelijk, dan kan 'İyi çalışmalar dilerim' (ik wens u goed werk) als afsluiting. De verhouding is hiërarchisch en institutioneel, dus de afstand blijft in stand tot de ontvanger zelf informeler schrijft.
2. Herschrijf 'Belgelerimi hemen kabul etmelisiniz, çünkü ben çok çalıştım.' tot een passend verzoek. Leg uit wat er misgaat met -meli/-malı en hoe 'rica ederim' dat repareert.
Read the worked answer
Bijvoorbeeld: 'Belgelerimi en kısa sürede değerlendirmenizi rica ederim; eksik belgeleri 8 Mayıs'a kadar tamamlayabilirim.' Of: 'Belgelerimi kabul etmeniz mümkün mü?' Uitleg: -meli/-malı legt een verplichting op de ontvanger ('u moet') en kost in een verzoek aan een meerdere aan beide kanten gezichtsverlies; het argument 'omdat ik hard heb gewerkt' rechtvaardigt bovendien de eis, maar levert geen argument voor de ontvanger. 'Rica ederim' (ik verzoek) plus een werkwoord op -menizi maakt van het verzoek een wens van de schrijver en laat de beslissing bij de ontvanger. Een voorwaardelijke vorm ('tamamlayabilirseniz') of 'mümkün mü' doet hetzelfde langs een andere weg. Noem daarna de deadline en wat u zelf al hebt gedaan; dat geeft de beleefdheid inhoud.
3. Noem één Nederlandse interferentiefout die in dit concept zit of er direct uit voortkomt, en één die vaak voorkomt bij Nederlandstalige leerlingen in formele Turkse brieven.
Read the worked answer
In dit concept: het expliciete 'ben' in 'ben çok çalıştım'. Turks laat het persoonlijk voornaamwoord meestal weg omdat de werkwoordsuitgang het onderwerp al aangeeft; een uitgeschreven 'ben' markeert contrast of nadruk ('ík wel'), waardoor de zin zelfingenomen klinkt waar het Nederlands alleen het gewone subject 'ik' bedoelt. Vaak voorkomend: het letterlijk vertalen van Nederlandse modaliteit. 'Zou u misschien...' wordt 'acaba ... -ebilir misiniz', of erger, een opeenstapeling van 'lütfen', 'acaba' en 'mümkünse' die in het Turks overdreven en daardoor onzeker overkomt. Een tweede klassieker is de plaats van 'çünkü': Nederlandse leerlingen plakken het vast aan het eerste zinsdeel, terwijl het Turks de oorzaakbijzin liever met 'çünkü' opent of de oorzaak met '-dığı için' inbedt.