VWO Turks cheat sheet

Vraagtypen herkennen: hoofdgedachte (ana fikir), detailvraag (ayrıntı), woordbetekenis (kelime anlamı), inferentie (çıkarım), schrijversdoel (yazarın amacı) en tekststructuur (yapı).

Hoofdgedachte staat vaak in de inleiding of conclusie; een titel of eerste zin alleen is zelden de volledige ana fikir.

Signaalwoorden sturen het antwoord: ama/fakat/ancak = contrast, çünkü/dolayısıyla = oorzaak-gevolg, ayrıca/bunun yanı sıra = toevoeging, örneğin = voorbeeld, sonuç olarak = conclusie.

Woordbetekenisvragen: lees de hele zin plus één zin ervoor en erna; kies de betekenis die past bij het tekstverband, niet de meest voorkomende woordenboekbetekenis.

Inferentievragen vragen om een conclusie die logisch volgt maar niet letterlijk staat; antwoorden die letterlijk in de tekst staan zijn meestal niet het juiste inferentieantwoord.

Turkse zinsbouw is SOV: het gezegde staat achteraan; de kerninformatie zit vaak in het laatste woord van de zin, niet in het eerste.

Let op agglutinatie: achtervoegsels zoals -ler/-lar (meervoud), -de/-da (locatief), -den/-dan (ablatief), -ki (bezit) en -mi (vraag) veranderen de betekenis sterk.

Bij meerkeuze: elimineer opties met absolute woorden (her zaman, asla, tüm, hiçbir) als de tekst nuanceert (bazen, çoğu, genellikle).

Tekststructuur voor een betoog: giriş (onderwerp en stelling), gelişme (argumenten met örneğin/ayrıca/çünkü), sonuç (herhangi bir cümle met herhangi bir cümle).

Turkse SOV-volgorde: subject – object – werkwoord; het vervoegde werkwoord sluit de zin, bijzin komt vóór het werkwoord.

Formele briefopbouw: Sayın [naam], inleidende alinea, kernalinea, afsluitende alinea, Saygılarımla + naam; informeel: Merhaba, ... Görüşmek üzere.

Werkwoordtijden: -yor (nu), -di (verleden met gezien feit), -miş (overlevering/inferentie), -ecek (toekomst), -r/-ir (gewoonte/algemeen).

Vowel harmony bepaalt achtervoegsels: e/i/ö/ü → -ler, -de, -den, -e; a/ı/o/u → -lar, -da, -dan, -a; uitzonderingen bij leenwoorden.

Consonant assimilatie: na p, ç, t, k, f, h, s, ş komt -de → -te en -den → -ten (kitapta, ağaçtan).

Verbindingswoorden voor samenhang: ancak, bununla birlikte, bu nedenle, öte yandan, sonuç olarak, ayrıca; elk signaalwoord hoort bij een vaste logische relatie.

Beoordelingscriteria schrijfopdracht: inhoud en taakvervulling, samenhang (bağlaçlar), grammatica (ekler, zaman), woordenschat en spelling; verdeel de tijd over alle vijf.