NEB Class 12 Compulsory Nepali
NEB Class 12 Compulsory Nepali (कक्षा १२ अनिवार्य नेपाली)
More study resources
Cheat sheet
Keep the key ideas within reach.
ExploreKey terms
Get comfortable with the vocabulary.
ExploreStudy plan
Give each week a clear focus.
ExploreCommon mistakes
Understand the traps and how to avoid them.
ExploreCase studies
Put your knowledge to work in context.
ExploreExam-day guide
Prepare for the day ahead.
ExploreAbout this exam
कक्षा १२ अनिवार्य नेपाली (Compulsory Nepali) राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (NEB) को कक्षा १२ परीक्षामा विज्ञान, व्यवस्थापन, मानविकी, शिक्षा लगायत सबै संकायका विद्यार्थीले अध्ययन गर्नैपर्ने अनिवार्य विषय हो। यसले माध्यमिक तहपछि अपेक्षित नेपाली भाषिक दक्षता जाँच्छ: शुद्ध वर्णविन्यास र वाक्य संरचना, पाठको बोध र विश्लेषण, भावको स्पष्ट अभिव्यक्ति, र औपचारिक लेखनको संरचना। परीक्षाको ठूलो भाग भाषिक संरचना (वर्णविन्यास, पदविन्यास, वाक्यविन्यास, अर्थविन्यास, उखान–टुक्का) ले ओगट्छ; त्यसपछि कविता, कथा, निबन्ध, नाटक, जीवनी, रिपोर्ताज र संस्मरणजस्ता विधाका पाठबाट बोध, व्याख्या र मूल्याङ्कन सोधिन्छ। लेखनतर्फ निबन्ध, पत्र, प्रतिवेदन, सम्पादकीय, सारांश र विज्ञापनजस्ता कार्यमूलक लेखनको अभ्यास अपेक्षित हुन्छ; विद्यालयको आन्तरिक मूल्याङ्कन (परियोजना कार्य, मौखिक प्रस्तुति, सिर्जनात्मक लेखन) पनि यही विषयको अंश हो। तयारीका लागि पहिले NEB ले प्रकाशित गरेको पछिल्लो पाठ्यक्रम र कार्यविधि पढ्नुहोस्; पाठगत अभ्यासलाई व्याकरणका खण्डसँग जोडेर दोहोर्याउनुहोस्, र हरेक हप्ता समयबद्ध निबन्ध तथा पत्र लेख्ने बानी बसाल्नुहोस्। परीक्षाका संरचना, अंकभार, समय र उत्तीर्ण मापदण्डसम्बन्धी वर्तमान विवरण NEB को आधिकारिक वेबसाइट (neb.gov.np) मा प्रकाशित हुन्छ। यो पृष्ठ स्वतन्त्र अध्ययन सहयोग सामग्री हो र NEB सँग आबद्ध छैन।
What you'll study
About NEB Class 12 Compulsory Nepali preparation
यो विषय कसका लागि अनिवार्य हो?
कक्षा १२ मा भर्ना भएका सबै संकाय - विज्ञान, व्यवस्थापन, मानविकी, शिक्षा, कानुन आदि - का विद्यार्थीले अनिवार्य नेपाली अध्ययन गर्नुपर्छ। यसको अंक प्रमाणपत्रको कुल नतिजामा गणना हुन्छ, त्यसैले ऐच्छिक विषयजत्तिकै गम्भीरतापूर्वक तयारी गर्नुपर्छ।
प्रश्नपत्रमा कति प्रश्न हुन्छन् र कति समय पाइन्छ?
प्रश्न संख्या, पूर्णाङ्क र परीक्षा अवधि NEB ले प्रकाशित गर्ने परीक्षा ढाँचाबाट निर्धारण हुन्छ; यी विवरण neb.gov.np का आधिकारिक सूचनामा हेर्न सकिन्छ। अघिल्लो वर्षको संख्या नै अर्को वर्ष दोहोरिन्छ भन्ने मान्नु हुँदैन, किनकि ढाँचा परिमार्जन हुन सक्छ।
उत्तीर्ण हुन कति अंक चाहिन्छ?
उत्तीर्णाङ्कको सीमा NEB ले तोक्ने गर्छ र समय–समयमा परिमार्जन हुन सक्छ; त्यसैले यहाँ सटीक अंक वा प्रतिशत उल्लेख गरिएको छैन। आफ्नो विद्यालयको परीक्षा शाखा वा NEB को पछिल्लो आधिकारिक सूचना हेरेर पुष्टि गर्नुहोस्।
नतिजा सुधार वा पुनः परीक्षा (retake) को नियम के हो?
नतिजा सुधार, ग्रेड वृद्धि वा पुनः परीक्षाको नियम NEB ले वर्षैपिच्छे सूचना निकालेर निर्धारण गर्छ; फाराम भर्ने समय, शुल्क र योग्यता सम्बन्धी विवरण आधिकारिक सूचनामै हुन्छ। आफ्नो विद्यालयको परीक्षा शाखासँग पनि पुष्टि गर्नुहोस्।
यो विषय कति कठिन मानिन्छ?
भाषा दैनिक प्रयोगमा भएकाले सुरुवाती डर कम हुन्छ, तर शुद्ध लेखन र व्याकरणका सूक्ष्म नियममा अंक गुम्ने सम्भावना बढी हुन्छ। नियमित अभ्यास गर्ने विद्यार्थीलाई सजिलो हुन्छ; केवल रटेर जानेलाई अप्ठ्यारो पर्छ।
पढ्ने क्रम कसरी मिलाउने?
पहिले व्याकरणका आधारभूत खण्ड (वर्णविन्यास, पदविन्यास, वाक्यविन्यास) स्पष्ट पार्नुहोस्; त्यसपछि पाठ्यक्रमका पाठ विधागत रूपमा पढ्नुहोस्; अन्तिम चरणमा लेखन अभ्यास र समयबद्ध नमुना प्रश्नमा जोड दिनुहोस्। यसो गर्दा व्याकरणको ज्ञानले पाठ बुझ्न र लेख्न दुवैमा काम गर्छ।
साहित्यका पाठ कसरी पढ्ने?
हरेक पाठको विधि (कविता, कथा, निबन्ध, नाटक) अनुसार केन्द्रीय भाव, पात्र, घटना र लेखकको सन्देश छुट्याउनुहोस्; पाठगत प्रश्नको उत्तर आफ्नै शब्दमा लेख्ने अभ्यास गर्नुहोस्। रटेको उत्तरभन्दा पाठको सार बुझेर लेखिएको उत्तरले बढी अंक दिलाउँछ।
विद्यार्थीले सबैभन्दा धेरै गर्ने गल्ती कुन हुन्?
तीन गल्ती दोहोरिन्छन्: उखान–टुक्का र शब्दशक्तिको अर्थ नबुझी प्रयोग गर्ने, निबन्धमा शब्दसंख्या र अनुच्छेद संरचना बिगार्ने, र लेखेको कुरा शुद्धता जाँच्न नछोड्ने। परीक्षाअघि उत्तर एक पटक पढेर शुद्ध्याउने बानीले यी धेरै गल्ती घटाउँछ।
आन्तरिक मूल्याङ्कनमा के गर्नुपर्छ?
विद्यालयले तोकेअनुसार परियोजना कार्य, मौखिक प्रस्तुति र सिर्जनात्मक लेखन समेटिन्छ; यसको अंक पनि अन्तिम नतिजामा जोडिन्छ। समयमै काम बुझाउने, शिक्षकको प्रतिक्रिया लिने र लेखनको मस्यौदा सुधार गर्ने बानीले अंक सुरक्षित राख्न मद्दत गर्छ।