First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
तलका विकल्पमध्ये शुद्ध हिज्जे भएको शब्द कुन हो?
- आर्शिवाद
- आर्शीवाद
- आशीर्वाद Correct answer.
- आशिर्वाद
Explanation
नेपालीमा ‘आशीर्वाद’ लेख्दा ‘श’ पछि दीर्घ ‘ई’ र त्यसपछि ‘र्व’ आउँछ। ‘आर्शीवाद’ मा अक्षरको क्रम बिग्रेको छ भने ‘आशिर्वाद’ मा ‘र्’ को स्थान गलत छ। त्यसैले मानक हिज्जे ‘आशीर्वाद’ हो।
Question 2भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘हात्ती आयो, हात्ती आयो, फुस्सा’ उखानको भावार्थ कुन हो?
- ठूलो हल्ला भयो तर केही परिणाम आएन Correct answer.
- ठूलो काम गर्न हात्ती जत्तिकै बल चाहिन्छ
- फुस्सा शब्दले हात्ती कराएको आवाज जनाउँछ
- हात्ती आउँदा सबै डराए
Explanation
यो उखानले ठूलो आशा वा हल्ला गरिए पनि अन्ततः केही उपलब्धि नहुने अवस्था जनाउँछ। ‘हात्ती आयो’ भन्ने चर्चा चले पनि ‘फुस्सा’ हुनु भनेको अपेक्षा गरिएको कुरा नै नभएको सङ्केत हो।
Question 3भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘राम्रो’ शब्दको स्त्रीलिङ्ग रूप कुन हो?
- राम्री Correct answer.
- राम्रै
- राम्रो
- राम्रा
Explanation
नेपालीमा ‘राम्रो’ विशेषणको स्त्रीलिङ्ग रूप ‘राम्री’ बन्छ; अन्त्यको ‘ो’ हटेर ‘ी’ थपिन्छ। ‘राम्रा’ पुलिङ्ग बहुवचनको रूप हो, स्त्रीलिङ्ग होइन।
Question 4भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘श्यामले पत्र लेख्यो।’ यो कर्तृवाच्य वाक्यको कर्मवाच्य रूप कुन हो?
- श्यामले पत्र लेखियो।
- श्यामद्वारा पत्र लेखियो। Correct answer.
- श्यामलाई पत्र लेखियो।
- पत्रले श्याम लेख्यो।
Explanation
कर्तृवाच्यबाट कर्मवाच्य बनाउँदा कर्म ‘पत्र’ मुख्य पद बन्छ र कर्तामा ‘द्वारा’ वा ‘बाट’ विभक्ति लाग्छ; क्रिया ‘लेखियो’ हुन्छ। त्यसैले ‘श्यामद्वारा पत्र लेखियो’ मानक कर्मवाच्य हो।
Question 5भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘अनुशासन’ शब्दको उपयुक्त विपरीतार्थी शब्द कुन हो?
- उच्छृंखलता Correct answer.
- संयम
- अनुशासित
- नियम
Explanation
‘अनुशासन’ ले नियमपालन र संयम जनाउँछ, त्यसको विपरीत नियम नमान्ने अवस्था ‘उच्छृंखलता’ हो। ‘अनुशासित’ त्यसैको विशेषण रूप हो, विपरीतार्थी होइन।
Question 6भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘नाक काट्नु’ टुक्काको अर्थ के हो?
- इज्जत वा प्रतिष्ठा गुम्नु Correct answer.
- अरूको कुरा नसुन्नु
- रिसाएर मुख बिगार्नु
- नाकमा चोट लाग्नु
Explanation
‘नाक काट्नु’ लाक्षणिक अर्थमा प्रयोग हुने टुक्का हो, जसले इज्जत, प्रतिष्ठा वा मानसम्मान गुम्नुलाई जनाउँछ। यसलाई शारीरिक चोटको अर्थमा लिनुहुँदैन।
Question 7भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘उसले खाना खाइसक्यो।’ वाक्यमा क्रियापदले कुन पक्ष (aspect) जनाउँछ?
- अपूर्ण पक्ष
- पूर्ण पक्ष Correct answer.
- सामान्य पक्ष
- चालु पक्ष
Explanation
‘खाइसक्यो’ मा ‘सक्’ सहायक क्रियाले काम पूरा भइसकेको अवस्था देखाउँछ, त्यसैले यो पूर्ण पक्ष हो। ‘खाँदै छ’ अपूर्ण वा चालु पक्ष जनाउँछ।
Question 8भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘यदि मिहिनेत गर्यो भने सफल हुन्छ।’ यो वाक्य संरचनाका दृष्टिले कुन प्रकारको हो?
- मिश्र वाक्य Correct answer.
- संयुक्त वाक्य
- सरल वाक्य
- आज्ञार्थक वाक्य
Explanation
यसमा ‘यदि ... भने’ ले एउटा उपवाक्यलाई अर्को मुख्य उपवाक्यमा निर्भर बनाएको छ, जसले मिश्र वाक्यको संरचना देखाउँछ। संयुक्त वाक्यमा दुई स्वतन्त्र उपवाक्य ‘र’, ‘तर’ जस्ता योजकले जोडिन्छन्।
Question 9भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘घरको जोगी जोगी, आफ्नो गाउँको जोगी ढोंगी’ उखानले मुख्यतः के देखाउँछ?
- आफ्नो गाउँ छोडेर बाहिर जानु कहिल्यै हुँदैन भन्ने सन्देश
- जोगीहरू सधैं ढोंगी हुन्छन् भन्ने निष्कर्ष निकाल्नु
- घरको जोगी र गाउँको जोगी स्वभावैले फरक हुन्छन् भन्ने तथ्य
- आफ्नै नजिकका व्यक्तिको गुण नचिन्ने मानसिकता Correct answer.
Explanation
यो उखानले नजिकका आफ्ना मान्छेको सामर्थ्य वा गुणलाई हेला गरेर टाढाका वा पराइलाई महान् ठान्ने प्रवृत्तिको खिल्ली उडाउँछ। यसको सन्देश जोगी समुदायबारे सामान्यीकरण होइन, मानवीय दृष्टिकोणबारे हो।
Question 10भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘राम, श्याम र गीता आए।’ वाक्यमा प्रयोग भएको अल्पविराम (,) ले कुन काम गरेको छ?
- उद्धरण सुरु भएको जनाएको छ
- प्रश्न सोधेको जनाएको छ
- वाक्यको अन्त्य जनाएको छ
- सूचीका पदहरू छुट्याएको छ Correct answer.
Explanation
अल्पविरामले वाक्यभित्रका समानस्तरका पद, वाक्यांश वा सूचीका अङ्गहरूलाई छुट्याउने काम गर्छ। यहाँ ‘राम’, ‘श्याम’ र ‘गीता’ सूचीका पद भएकाले तिनलाई छुट्याउन अल्पविराम प्रयोग भएको हो।
Question 11भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
नेपाली वर्णमालामा स्वर वर्ण कतिओटा मानिन्छन्?
- ११ Correct answer.
- १३
- १२
- १०
Explanation
नेपाली वर्णमालामा स्वर वर्ण ११ ओटा छन्: अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, ए, ऐ, ओ, औ। यी स्वर वर्णहरू स्वतन्त्र रूपमा उच्चारण हुन्छन् र व्यञ्जन वर्णको उच्चारणमा सहयोग गर्छन्।
Question 12भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘लेखक’ शब्दको स्त्रीलिङ्ग रूप कुन हो?
- लेखिका Correct answer.
- लेखकनी
- लेखीका
- लेखकी
Explanation
‘लेखक’ पुलिङ्ग शब्दको स्त्रीलिङ्ग रूप ‘लेखिका’ हुन्छ। यसमा ‘-इका’ प्रत्यय जोडिएर स्त्रीलिङ्ग बनाइन्छ, जसरी ‘नायक’ बाट ‘नायिका’ बन्छ।
Question 13भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
नेपाली वाक्यमा क्रियापद सामान्यतः कहाँ रहन्छ?
- वाक्यको अन्त्यमा Correct answer.
- वाक्यको सुरुमा
- कर्मभन्दा अगाडि
- कर्ताभन्दा अगाडि
Explanation
नेपाली भाषाको मूल वाक्यक्रम कर्ता–कर्म–क्रिया हो, त्यसैले क्रियापद सामान्यतः वाक्यको अन्त्यमा आउँछ। ‘रामले पुस्तक पढ्यो’ जस्ता वाक्यमा ‘पढ्यो’ अन्त्यमा रहेको देखिन्छ।
Question 14भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘क्ष’ वर्ण कुन दुई वर्णको संयुक्त रूप हो?
- ख् + ष
- क् + स
- क् + ष Correct answer.
- क + ष
Explanation
‘क्ष’ संयुक्त व्यञ्जन हो, जुन हलन्त ‘क्’ र ‘ष’ मिलेर बन्छ। यसैगरी ‘त्र’ ‘त्’ र ‘र’ मिलेर बन्ने संयुक्त वर्ण हो।
Question 15भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘राजकुमार’ शब्दमा कुन समास छ?
- अव्ययीभाव
- तत्पुरुष Correct answer.
- द्वन्द्व
- बहुव्रीहि
Explanation
‘राजकुमार’ को विग्रह ‘राजाको कुमार’ हुन्छ, जहाँ पूर्वपदमा षष्ठी विभक्ति लुकेको छ। यसरी विभक्ति लोप भएको तत्पुरुष समास बन्छ।
Question 16भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘उसले कलमले लेख्यो।’ वाक्यमा ‘कलमले’ ले कुन कारक जनाउँछ?
- कर्ता कारक
- सम्प्रदान कारक
- कर्म कारक
- करण कारक Correct answer.
Explanation
वाक्यमा क्रिया सम्पन्न गर्न सहयोग गर्ने साधन ‘कलम’ हो, त्यसैले ‘कलमले’ करण कारक हो। कर्ता भने क्रिया गर्ने व्यक्ति ‘उसले’ हो।
Question 17भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘पृथ्वी’ शब्दको उपयुक्त पर्यायवाची शब्द कुन हो?
- पर्वत
- आकाश
- सागर
- वसुन्धरा Correct answer.
Explanation
‘पृथ्वी’ को अर्थ धरती हो, र ‘वसुन्धरा’ त्यही अर्थ बुझाउने पर्यायवाची शब्द हो। ‘आकाश’, ‘सागर’ र ‘पर्वत’ भिन्न भौगोलिक वस्तु जनाउँछन्।
Question 18भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘आफ्नो आङको भैँसी देख्दैन, अर्काको आङको जुम्रा देख्छ’ उखानको भावार्थ कुन हो?
- आफ्नो ठूलो दोष नदेखी अरूको सानो दोष देख्नु Correct answer.
- साना कुरामा पनि झगडा गरेर पारिवारिक सम्बन्ध बिगार्नु
- आफ्नो पशुधनको हेरचाह गर्न नसकेर अरूको गाईको मात्र प्रशंसा गर्नु
- अरूको सम्पत्तिमा लोभ गरेर आफ्नो धनको संरक्षण नगर्नु
Explanation
उखानले आफ्नो ठूलो कमजोरी वा दोष नदेख्ने तर अरूको सानो कमजोरी मात्र देख्ने मानसिकतालाई व्यङ्ग्य गर्छ। ‘आङको भैँसी’ ठूलो दोष र ‘आङको जुम्रा’ सानो दोषको प्रतीक हो।
Question 19भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘हिजो आएको मान्छे आज गयो।’ वाक्यमा ‘आएको’ ले व्याकरणिक रूपमा कुन कार्य गरेको छ?
- वाक्यलाई प्रश्नवाचक बनाउने सहायक क्रियापद
- मुख्य क्रियापद बनी वाक्यको अन्तिम स्थानमा रहेको
- विशेषणका रूपमा ‘मान्छे’ लाई विशेषता दिएको Correct answer.
- कर्म कारकको विभक्ति जनाउने प्रत्ययका रूपमा रहेको
Explanation
‘आएको’ कृदन्तीय रूप हो, जसले ‘मान्छे’ कस्तो मान्छे भनेर विशेषता बताउँछ। यसैले यो वाक्यमा विशेषणको काम गर्छ, मुख्य क्रिया ‘गयो’ हो।
Question 20भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘नाच्न नजान्ने आँगन टेढो’ उखानको मुख्य भावार्थ कुन हो?
- आफ्नो अक्षमता लुकाउन अरूलाई दोष दिने Correct answer.
- नाच्ने ठाउँ राम्रो नभएसम्म कला नदेखिने
- आँगनको ढाँचा नमिल्दा नाच्नै नसकिने
- नाच सिक्नका लागि फराकिलो आँगन चाहिने
Explanation
उखानले आफैँले काम नजाने तर असफलताको दोष बाहिरी वातावरण वा अरूलाई थोपार्ने प्रवृत्ति देखाउँछ। ‘नाच्न नजान्ने’ आफ्नो अक्षमता हो भने ‘आँगन टेढो’ बहाना मात्र हो।
Question 21भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
नेपाली वर्णमालामा ‘क, ख, ग, घ, ङ’ वर्णहरू उच्चारण स्थानका आधारमा कुन वर्गमा पर्छन्?
- मूर्धन्य
- ओष्ठ्य
- तालव्य
- कण्ठ्य Correct answer.
Explanation
क वर्गका यी वर्णहरू कण्ठबाट उच्चारण हुन्छन्, त्यसैले कण्ठ्य भनिन्छन्। तालव्य वर्ग ‘च’ बाट, मूर्धन्य वर्ग ‘ट’ बाट र ओष्ठ्य वर्ग ‘प’ बाट सुरु हुन्छ। उच्चारण स्थान पहिचान गर्नु वर्ण विन्यासको आधारभूत ज्ञान हो।
Question 22भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘नेपाली’ शब्दमा प्रयोग भएको तद्धित प्रत्यय कुन हो?
- ई Correct answer.
- अ
- इ
- उ
Explanation
‘नेपाल’ नाममा ‘ई’ तद्धित प्रत्यय जोडिँदा ‘नेपाली’ बन्छ। तद्धित प्रत्ययले नाम वा विशेषणबाट नयाँ शब्द बनाई जाति, सम्बन्ध वा गुण जनाउँछ। यहाँ ‘ई’ ले नेपालसँग सम्बन्धित भन्ने अर्थ दिन्छ।
Question 23भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘सूर्य’ शब्दको उपयुक्त पर्यायवाची शब्द कुन हो?
- रवि Correct answer.
- तारा
- शशि
- जून
Explanation
‘रवि’ शब्द सूर्यकै अर्थ दिने पर्यायवाची हो; दिनकर, भानु, आदित्य पनि सूर्यका पर्यायवाची हुन्। पर्यायवाची शब्दले एउटै वा नजिकको अर्थ बुझाउँछन्। ‘शशि’ र ‘जून’ चन्द्रमाका पर्यायवाची हुन्।
Question 24भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘गाउँ’ शब्दमा प्रयोग भएको चन्द्रबिन्दुले मुख्यतः कुन भाषिक कार्य गर्छ?
- ह्रस्वीकरण
- दीर्घीकरण
- नासिक्यीकरण Correct answer.
- विसर्गीकरण
Explanation
चन्द्रबिन्दुले स्वरलाई नाकबाट उच्चारण गराउने नासिक्यता जनाउँछ। ‘गाउँ’ को ‘उँ’ नासिक्य स्वर भएकाले उच्चारणमा नाकको सहभागिता हुन्छ। यो अनुस्वारको भन्दा फरक लेखन–उच्चारण व्यवस्था हो।
Question 25भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘पढाइ’ शब्दमा कुन कृत् प्रत्यय जोडिएको छ?
- आइ Correct answer.
- आउ
- इ
- अक
Explanation
‘पढ्’ क्रियामूलमा ‘आइ’ कृत् प्रत्यय जोडिँदा ‘पढाइ’ भन्ने भाववाचक नाम बन्छ। कृत् प्रत्ययले क्रियाबाट नाम वा विशेषण बनाउँछ। यहाँ ‘आइ’ ले पढ्ने काम वा प्रक्रियालाई नाम दिन्छ।
Question 26भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘ऊ आयो र गयो।’ वाक्य संरचनाका दृष्टिले कुन प्रकारको वाक्य हो?
- मिश्र वाक्य
- संयुक्त वाक्य Correct answer.
- सरल वाक्य
- आज्ञार्थक वाक्य
Explanation
यहाँ ‘ऊ आयो’ र ‘ऊ गयो’ दुई स्वतन्त्र उपवाक्यलाई ‘र’ संयोजकले जोडेको छ, त्यसैले यो संयुक्त वाक्य हो। संयुक्त वाक्यमा समान हैसियतका उपवाक्य संयोजकद्वारा जोडिन्छन्। मिश्र वाक्यमा मुख्य र आश्रित उपवाक्यको सम्बन्ध हुन्छ।
Question 27भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘उसले मलाई हँसाउँछ।’ वाक्यमा प्रयोग भएको क्रियापद कुन प्रकारको हो?
- प्रेरणार्थक Correct answer.
- संयुक्त क्रिया
- कर्मवाच्य
- अकर्मक
Explanation
‘हँसाउँछ’ क्रिया ‘हँस्नु’ को प्रेरणार्थक रूप हो; यसले कर्ताले अर्कालाई हसाउने काम गराउँछ। प्रेरणार्थक क्रियामा काम गर्ने र गराउने दुवै पक्ष स्पष्ट हुन्छन्। यहाँ ‘मलाई’ त्यसैको कर्म हो।
Question 28भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘पात्र’ र ‘पत्र’ शब्दहरूबीचको सम्बन्धलाई व्याकरणमा के भनिन्छ?
- एकार्थी शब्द
- विपरीतार्थी शब्द
- पर्यायवाची शब्द
- श्रुतिसमभिन्नार्थी शब्द Correct answer.
Explanation
‘पात्र’ र ‘पत्र’ को उच्चारण नजिक छ तर अर्थ फरक छ-पात्र भन्नाले कथा–नाटकको चरित्र वा व्यक्ति, पत्र भन्नाले चिठी बुझिन्छ। उच्चारणमा समान देखिने तर अर्थ भिन्न हुने शब्दलाई श्रुतिसमभिन्नार्थी भनिन्छ। यो अर्थ विन्यासको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।
Question 29भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘बाँदरको हातमा नरिवल’ उखानको भावार्थ कुन हो?
- अयोग्य व्यक्तिलाई मूल्यवान् वस्तु प्राप्त हुँदा त्यसको सदुपयोग हुँदैन। Correct answer.
- योग्य व्यक्तिले जुनसुकै वस्तुको पनि सदुपयोग गर्छ।
- मूल्यवान् वस्तु जोकोहीलाई दिनु हुँदैन।
- बाँदरलाई नरिवल खान मन पर्छ।
Explanation
उखानले योग्यता नभएको व्यक्तिको हातमा राम्रो वस्तु पर्दा पनि त्यसको उपयोग हुन नसक्ने स्थिति देखाउँछ। बाँदरलाई नरिवलको मूल्य थाहा नहुनेजस्तै अयोग्यलाई वस्तुको महत्त्व थाहा हुँदैन। यो लाक्षणिक अर्थ हो, वास्तविक बाँदरको स्वभाव वर्णन होइन।
Question 30भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘दाँत किट्नु’ टुक्काको अर्थ कुन हो?
- खान मन गर्नु
- दाँत दुख्नु
- रिसले दाँत देखाउनु वा क्रोध प्रकट गर्नु Correct answer.
- हाँस्नु
Explanation
‘दाँत किट्नु’ टुक्काले वास्तविक दाँतको क्रिया होइन, रिस वा क्रोध देखाउनु भन्ने लाक्षणिक अर्थ दिन्छ। टुक्काको अर्थ सधैं शब्दको सतही अर्थबाट नभई प्रयोगको सन्दर्भबाट बुझिन्छ। यसैले यो रिसाएर दाँत देखाउने भावसँग सम्बन्धित छ।
Question 31भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘विद्यालय’ शब्दमा ‘द्या’ कुन दुई वर्णको संयुक्त रूप हो?
- ड् + य
- द् + य्
- द + य्
- द् + य Correct answer.
Explanation
संयुक्त वर्णमा पहिलो व्यञ्जन हलन्त (्) हुन्छ र दोस्रो व्यञ्जन स्वरसहित जोडिन्छ। ‘द्या’ मा ‘द्’ हलन्त र ‘य’ सस्वर भएर ‘द्य’ बन्छ; पछि आकार लागेर ‘द्या’ हुन्छ।
Question 32भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘बाघ’ शब्दको मानक स्त्रीलिङ्ग रूप कुन हो?
- बाघनी
- बाघिनी Correct answer.
- बाघी
- बघिनी
Explanation
‘बाघ’ जनावरको स्त्रीलिङ्ग जनाउन ‘बाघिनी’ शब्द मानक हो। नेपालीमा केही जनावरवाची शब्दमा ‘-इनी’ प्रत्यय जोडेर स्त्रीलिङ्ग बनाइन्छ।
Question 33भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘सूर्योदय’ शब्दमा कुन सन्धि भएको छ?
- यण सन्धि
- गुण सन्धि Correct answer.
- वृद्धि सन्धि
- दीर्घ सन्धि
Explanation
‘सूर्योदय’ = सूर्य + उदय। ‘अ’ र ‘उ’ मिल्दा ‘ओ’ बन्ने सन्धि गुण सन्धि हो; त्यसैले ‘सूर्योदय’ मा गुण सन्धि छ।
Question 34भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘चौमासा’ शब्दमा कुन समास प्रयोग भएको छ?
- कर्मधारय समास
- बहुव्रीहि समास
- द्वन्द्व समास
- द्विगु समास Correct answer.
Explanation
‘चौमासा’ को विग्रह ‘चार महिनाको समूह’ हो। पूर्वपद संख्यावाचक भएर समूह जनाउने समास द्विगु समास हो।
Question 35भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘मैले भात खाएँ।’ वाक्यमा ‘भात’ ले कुन कारक जनाउँछ?
- सम्प्रदान कारक
- कर्ता कारक
- करण कारक
- कर्म कारक Correct answer.
Explanation
‘खाएँ’ क्रियाको फल ‘भात’ मा पर्छ; क्रियाले भोग्ने वस्तु कर्म कारक हुन्छ। त्यसैले ‘भात’ कर्म कारक हो।
Question 36भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘यदि पानी पर्यो भने सडक हिलो हुन्छ।’ यो वाक्य संरचनाका आधारमा कुन प्रकारको हो?
- प्रश्नवाचक वाक्य
- आज्ञार्थक वाक्य
- सर्तवाचक वाक्य Correct answer.
- विस्मयादिबोधक वाक्य
Explanation
‘यदि ... भने’ ले काम हुने वा नहुने शर्त जनाउँछ। शर्तमा आधारित वाक्यलाई सर्तवाचक वाक्य भनिन्छ।
Question 37भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘गाउँको टाउकोमा मन्दिर छ।’ वाक्यमा ‘टाउको’ शब्दको अर्थ कुन प्रकारको छ?
- पर्यायवाची अर्थ
- विपरीतार्थक अर्थ
- लाक्षणिक अर्थ Correct answer.
- शाब्दिक अर्थ
Explanation
‘टाउको’ को शाब्दिक अर्थ शरीरको अङ्ग हो। ‘गाउँको टाउको’ मा भने मुख्य वा अग्र भाग भन्ने लाक्षणिक अर्थ प्रकट हुन्छ।
Question 38भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘हतारको काम लतार’ उखानको मुख्य भावार्थ कुन हो?
- हतार गर्दा काम छिटो हुन्छ
- हतारमा गरेको काम बिग्रन्छ Correct answer.
- काम गर्नुभन्दा कुर्नु राम्रो हुन्छ
- ढिलो गर्दा काम राम्रो हुन्छ
Explanation
उखानले हतारमा गरिएको काम राम्रो नहुने वा बिग्रने भाव दिन्छ। ‘लतार’ ले कामको गुणस्तर बिग्रने सङ्केत गर्छ।
Question 39भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘नाक काट्नु’ टुक्काको अर्थ कुन हो?
- घमण्ड गर्नु
- रिसाउनु
- इज्जत गुमाउनु Correct answer.
- हतारिनु
Explanation
‘नाक काट्नु’ टुक्काले प्रतिष्ठा वा इज्जत गुम्नु भन्ने अर्थ दिन्छ। नाकलाई मानसम्मानको प्रतीक मानेर यो लाक्षणिक अर्थ बनेको हो।
Question 40भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘उसले भनेको कुरा मैले बुझें।’ वाक्यमा ‘उसले भनेको’ कुन प्रकारको उपवाक्य हो?
- विशेषण उपवाक्य Correct answer.
- सम्बन्धवाचक सर्वनाम उपवाक्य
- क्रियाविशेषण उपवाक्य
- नाम उपवाक्य
Explanation
‘उसले भनेको’ ले ‘कुरा’ नामलाई विशेषणझैँ छान्छ, कस्तो कुरा भनेर। नामलाई यसरी विशेषण गर्ने उपवाक्य विशेषण उपवाक्य हो।
Question 41भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
नेपाली वर्णमालामा हलन्त चिन्ह (्) लागेको व्यञ्जनले मुख्यतः के जनाउँछ?
- दीर्घ स्वरको उच्चारण
- स्वररहित व्यञ्जन ध्वनि Correct answer.
- अनुनासिक ध्वनिको संकेत
- संयुक्त व्यञ्जनको अभाव
Explanation
हलन्त चिन्ह लागेपछि व्यञ्जनको स्वाभाविक स्वर ‘अ’ हट्छ र त्यो स्वररहित ध्वनिका रूपमा उच्चारण हुन्छ। त्यसैले ‘क्’ जस्तो रूपमा स्वर नरहेको व्यञ्जन बुझिन्छ।
Question 42भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘उसले हतारहतार काम गर्यो।’ वाक्यमा ‘हतारहतार’ पदले कुन व्याकरणिक कार्य गर्छ?
- कर्ताको गुण बताउँछ
- क्रियाको विशेषण गर्छ Correct answer.
- वाक्य जोड्ने काम गर्छ
- कर्मलाई स्पष्ट पार्छ
Explanation
‘हतारहतार’ ले काम गर्ने क्रियालाई कसरी भयो भनेर विशेषण गर्छ, त्यसैले यो क्रियाविशेषण हो। नाम वा सर्वनामको गुण बताउने पद विशेषण हुन्छ, तर यहाँ यसले क्रियालाई मात्रै स्पष्ट पार्छ।
Question 43भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘आफू’ सर्वनामको भेद कुन हो?
- सम्बन्धवाचक सर्वनाम
- प्रश्नवाचक सर्वनाम
- अनिश्चयवाचक सर्वनाम
- निजवाचक सर्वनाम Correct answer.
Explanation
‘आफू’ ले वक्ता वा कर्ताले आफैलाई जनाउने हुँदा निजवाचक सर्वनाम हो। प्रश्न, सम्बन्ध वा अनिश्चय जनाउने सर्वनामहरूका आ-आफ्ना छुट्टै रूप हुन्छन्।
Question 44भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘जो परिश्रम गर्छ, उही सफल हुन्छ।’ वाक्यमा ‘जो परिश्रम गर्छ’ कुन उपवाक्य हो?
- विशेषण उपवाक्य Correct answer.
- नाम उपवाक्य
- प्रधान उपवाक्य
- क्रियाविशेषण उपवाक्य
Explanation
‘जो परिश्रम गर्छ’ उपवाक्यले प्रधान वाक्यको ‘उही’ लाई विशेषण गरेर त्यसको पहिचान खुलाउँछ। यसरी नाम वा सर्वनामको विशेषता बताउने उपवाक्य विशेषण उपवाक्य हुन्छ।
Question 45भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘कर’ शब्द ‘हात’ र ‘राजस्व’ दुवै अर्थमा प्रयोग हुनुले यो कुन प्रकारको शब्द हो?
- अनेकार्थी शब्द Correct answer.
- नामधातु शब्द
- एकार्थी शब्द
- तद्भव शब्द
Explanation
एउटै शब्द ‘कर’ ले सन्दर्भअनुसार ‘हात’ र ‘राजस्व’ जस्ता दुईभन्दा बढी अर्थ दिन्छ। एकभन्दा बढी अर्थ भएको शब्दलाई अनेकार्थी शब्द भनिन्छ।
Question 46भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘घरको जोगी जोगी, बाहिरको सिद्ध’ उखानको मुख्य भावार्थ कुन हो?
- आफ्नालाई साधारण र बाहिरकालाई ठूलो ठान्नु Correct answer.
- जोगी र सिद्ध दुवैलाई बराबर मान्नु
- घरमा तपस्वी र बाहिर ज्ञानी हुनु
- बाहिरकालाई घरमा बोलाएर पूजा गर्नु
Explanation
उखानले घरभित्रका आफ्ना मानिसलाई साधारण ठान्ने र बाहिरकालाई ठूलो वा सिद्ध मान्ने मानसिकता देखाउँछ। यसको भावार्थ आफ्नालाई कम आँक्ने र पराईलाई बढी आदर गर्ने प्रवृत्तिसँग जोडिन्छ।
Question 47भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘शिक्षकले विद्यार्थीलाई किताब दिनुभयो।’ वाक्यलाई कर्मवाच्यमा बदल्दा कुन वाक्य बन्छ?
- शिक्षकले किताब दिनुभयो।
- विद्यार्थीलाई शिक्षकले किताब दिनुभयो।
- शिक्षकबाट विद्यार्थीलाई किताब दिइयो। Correct answer.
- किताबले विद्यार्थीलाई शिक्षक दिनुभयो।
Explanation
कर्मवाच्यमा कर्ता ‘बाट’ वा ‘द्वारा’ मा बदलिन्छ र क्रिया कर्मअनुसार परिवर्तन भई ‘दिइयो’ बन्छ। यहाँ कर्म ‘किताब’ भए पनि द्विकर्मक वाक्यमा ‘विद्यार्थीलाई’ पनि कर्मका रूपमा रहन्छ।
Question 48भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘राम्रो’ शब्दले ‘केटो’ को गुण बताउँदा कुन पद हुन्छ?
- विशेषण Correct answer.
- नाम
- संयोजक
- क्रियाविशेषण
Explanation
‘राम्रो’ ले ‘केटो’ नामको गुण बताउँछ, त्यसैले यो विशेषण पद हो। नामको गुण, अवस्था वा संख्या बताउने पदलाई विशेषण भनिन्छ।
Question 49भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘सिंह’ शब्दले ‘वीर पुरुष’ जनाउँदा कुन शब्दशक्ति प्रयोग भएको हुन्छ?
- तात्पर्य
- अभिधा
- व्यञ्जना
- लक्षणा Correct answer.
Explanation
‘सिंह’ को मुख्य अर्थ पशु विशेष हो, तर यहाँ त्यसले वीर पुरुषलाई जनाउँछ। मुख्य अर्थबाट सम्बन्धित अर्को अर्थमा सर्ने शब्दशक्ति लक्षणा हो।
Question 50भाषिक संरचना (व्याकरण) - वर्ण विन्यास, पद विन्यास, वाक्य विन्यास, अर्थ विन्यास, उखान–टुक्का
‘हात्ती आयो हात्ती आयो फुस्सा’ उखानको भावार्थ कुन हो?
- फुस्सा शब्दको अर्थ हात्ती हो
- हात्ती आउने बाटो लामो छ
- हात्ती जंगलमा हरायो
- ठूलो हल्ला भयो तर केही भएन Correct answer.
Explanation
उखानले ठूलो हल्ला वा आशा जगाएर पनि अन्तमा केही ठोस परिणाम नआउने स्थिति देखाउँछ। ‘हात्ती आयो’ भन्ने दोहोरिएको हल्ला र ‘फुस्सा’ बीचको विरोधले यही भाव दिन्छ।