भाववाच्यको ढाँचा नै द्विविधा: ३८ पुस्तिकाको अंकन निर्णय

निदान: ३८ मध्ये २६ (६८%) ले एउटै ढाँचा - 'मबाट हिँड्नुपर्छ' - लेखे। यति ठूलो समूह एउटै गल्तीमा पर्नु व्यक्तिगत लापरवाही होइन; पाठमा भाववाच्यको '-इन्' ढाँचा (हिँडिनुपर्छ) नदेखाइएको वा अभ्यास नगराइएको सङ्केत हो। थप प्रमाण: विद्यालयकै पुरानो सहयोगी पुस्तिकामा अर्कै ढाँचा छ - अर्थात् स्रोत नै द्विविधापूर्ण छ।

असर: यही प्रश्नमा कडाइ गऱ्यौँ भने २६ जना एकैचोटि ० अंकमा पर्छन्, कक्षाको अंक-वितरण विषम हुन्छ र तीन जनाको छात्रवृत्ति अन्यायपूर्ण रूपमा प्रभावित हुन सक्छ। सबैलाई पूरा अंक दिँदा भने सिकाइको अभाव ढाकिन्छ। त्यसैले यसलाई 'निदानमूलक' प्रश्न मानी आंशिक अंक दिने, अर्को परीक्षामा यही सीप पुनः परीक्षण गर्ने र निर्णय लिखित रूपमा अभिलेख गर्ने - यही सन्तुलित बाटो हो।

एकरूप अंकन योजना (२ अंक): (क) कर्ता 'बाट/द्वारा' मा परिणत भएको - १ अंक; (ख) क्रियापद भाववाचक ढाँचामा (हिँडिनुपर्छ) - १ अंक।

• 'मबाट हिँड्नुपर्छ' → (क) मिल्यो, (ख) आंशिक → १ अंक।
• 'मलाई हिँड्नु पर्छ' → कारक नै नपरिवर्तिएको → ० अंक।
• 'हिँड्नु हुन्छ' → कर्ता हराएको → ० अंक।

मतभेद टुङ्ग्याउने: दुवै शिक्षकले १० वटा पुस्तिका सँगै जाँच्ने (moderation), तीन नमुना उत्तरमा सहमति जनाउने, त्यसपछि बाँकी जाँच्ने; २ अंकभन्दा बढी फरक परे तेस्रो पाठक। अंकन योजना र सहमतिको टिप्पणी उत्तरपुस्तिका जाँच्ने कागजमा राख्नुपर्छ, ताकि पछि अंक सुधारको माग आउँदा आधार देखाउन सकियोस्।

तालिका (बोर्डमा):

कर्तृवाच्य	कर्मवाच्य	भाववाच्य
मैले हिँड्नुपर्छ	(अकर्मक, बन्न नसक्ने)	मबाट हिँडिनुपर्छ
शिक्षकले पाठ पढाउनुभयो	शिक्षकद्वारा पाठ पढाइयो	(सकर्मकमा भाववाच्य कम प्रयोग)

जाँच्ने दुई बुँदा: (१) कर्तामा 'ले' रहेको छ कि 'बाट/द्वारा' भएको छ? (२) क्रियापदमा '-इन्' आएको छ कि कर्तृवाच्यकै रूप जस्ताको तस्तै छ? यी दुई बुँदा बोर्डमा लेखेर पाँचवटा वाक्य विद्यार्थीले जोडीमा बदल्ने र साथीको उत्तर माथिका दुई बुँदाले जाँच्ने।

किन यो तरिका: २६ जनाको त्रुटि एउटै बुँदामा केन्द्रित छ, त्यसैले सबै वाक्य होइन, दुई बुँदाकै अभ्यास गराउँदा १५ मिनेट पर्याप्त हुन्छ। अभ्यासपछि तीनवटा वाक्य बोर्डमा गराएर तुरुन्तै प्रतिपुष्टि दिने।