SEE Compulsory Nepali flashcards
SEE Compulsory Nepali · Build recall with a focused review session.
32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.
- अपठित गद्यांश
- पहिले नपढेको नयाँ गद्य खण्ड; यसमा मुख्य भाव, उपयुक्त शीर्षक, शब्दार्थ र तथ्य पहिचान गर्ने प्रश्न सोधिन्छ।
- मुख्य भाव
- गद्यांश वा कविताले दिन खोजेको केन्द्रीय सन्देश; यसको संकेत प्रायः भूमिका वा उपसंहार अनुच्छेदमा भेटिन्छ।
- शीर्षक छनोट
- सम्पूर्ण खण्डको विषय समेट्ने छोटो र आकर्षक शब्दावली; एउटा आंशिक विषयमा आधारित शीर्षक गलत मानिन्छ।
- सन्दर्भबाट शब्दार्थ
- गद्यांशभित्र प्रयोग भएको अर्थलाई नै आधार मान्ने विधि; शब्दकोशको पहिलो अर्थ मात्र लिँदा अर्थ बिग्रनसक्छ।
- सत्य असत्य निर्णय
- दिइएको भनाइलाई खण्डको प्रत्यक्ष वाक्यसँग भिडाई जाँच्ने काम; खण्डमा प्रमाण नभएको भनाइ असत्य मानिन्छ।
- अपठित पद्यांश
- नयाँ कविता खण्ड; यसमा वक्ता, सम्बोधित पक्ष, भाव, रस र कविको सन्देश पहिचान गर्ने प्रश्न सोधिन्छ।
- सूचना पढाइ
- विज्ञापन, सूचना वा पत्रमा उल्लेख भएका मिति, समय, स्थान, शर्त र सम्पर्क विवरण छुट्याउने पठन सीप।
- प्रश्नको क्रियापद
- भन्नु, लेख्नु, व्याख्या गर्नु, कारण दिनु जस्ता निर्देशनात्मक शब्द; यसले उत्तरको लम्बाइ र शैली निर्धारण गर्छ।
- कारक विभक्ति
- कर्तामा ने, कर्ममा लाई, करणमा ले वा द्वारा, सम्प्रदानमा लाई, अपादानमा बाट र अधिकरणमा मा प्रत्यय लाग्छ।
- कर्तृवाच्य
- कर्तालाई प्रधान बनाउने वाक्य रचना; यसमा क्रियापद कर्ताकै लिङ्ग, वचन र पुरुषअनुसार चल्छ।
- कर्मवाच्य
- कर्मलाई कर्ताको स्थानमा राखी बनाइने रचना; क्रियामा इ प्रत्यय लाग्छ, जस्तै रामबाट पत्र लेखियो।
- द्वन्द्व समास
- दुई वा बढी पद जोडिँदा बीचको 'र' लोप हुने समास; यसमा अन्तिम पदको लिङ्ग र वचन मानिन्छ।
- बहुव्रीहि समास
- कुनै पनि पद प्रधान नभई तेस्रो अर्थ जनाउने समास; जस्तै चार हात भएको अर्थमा प्रयुक्त चतुर्भुज शब्द।
- उपसर्ग
- शब्दको अगाडि जोडिएर अर्थ बदल्ने वा थप्ने पदांश; जस्तै प्र + गति = प्रगति, अन + उचित = अनुचित।
- प्रत्यय
- शब्दको पछाडि जोडिएर नयाँ शब्द बनाउने पदांश; जस्तै पढ + आइ = पढाइ, मानव + ता = मानवता।
- काल पहिचान
- क्रियापदको रूपले समय जनाउने काम; छ र छन् वर्तमान, थियो र भयो भूत, हुनेछ भविष्यत् जनाउँछन्।
- विस्मयादिबोधक
- मनको आवेग वा अचम्म जनाउने शब्द; ओहो, अहो, छिः, आहा जस्ता शब्दले हर्ष, घृणा वा दुःख व्यक्त गर्छन्।
- नामयोगी
- नाम वा सर्वनामपछि आएर व्याकरणिक सम्बन्ध देखाउने शब्द; जस्तै मा, बाट, लाई, सँग, सम्म, देखि।
- निबन्ध संरचना
- भूमिका, विषयवस्तु र उपसंहार गरी तीन भागमा बाँडिने लेखन ढाँचा; प्रत्येक अनुच्छेदमा एउटा मात्र केन्द्रीय भाव राखिन्छ।
- औपचारिक पत्र
- कार्यालय वा संस्थालाई लेखिने पत्र; प्रेषक ठेगाना, मिति, प्रापक ठेगाना, विषय, सम्बोधन, मुख्य विषय र हस्ताक्षर क्रमैसँग लेखिन्छ।
- अनौपचारिक पत्र
- आफन्त वा साथीलाई लेखिने पत्र; यसमा सम्बोधन, मिति, सम्भाषण, विषयवस्तु र हस्ताक्षर रहन्छ, विषय शीर्षक प्रायः रहँदैन।
- सूचना लेखन
- छोटो, स्पष्ट र जानकारीमूलक लेखन; यसमा के, कहाँ, कहिले, कसले, किन र कसरी भन्ने पक्ष खुलाइन्छ।
- विज्ञापन
- कम शब्दमा ध्यान तान्ने लेखन; आकर्षक शीर्षक, मुख्य सन्देश, विशेषता र सम्पर्क विवरण समेटिनुपर्छ।
- विषय वाक्य
- अनुच्छेदको पहिलो वाक्य, जसले बाँकी अनुच्छेदको केन्द्रीय विचार घोषणा गर्छ र पाठकलाई दिशा दिन्छ।
- तर्क संयोजक
- वाक्य वा अनुच्छेदमा कारण र परिणाम जोड्ने शब्द; जस्तै किनभने, त्यसैले, फलस्वरूप, यद्यपि, तर पनि।
- शब्द सीमा
- प्रश्नमा तोकिएको शब्द संख्या नघटाई नबढाई लेख्ने नियम; अंकभारले नै अपेक्षित बिन्दु संख्या निर्धारण गर्छ।
- नवरस
- शृङ्गार, हास्य, करुण, रौद्र, वीर, भयानक, वीभत्स, अद्भुत र शान्त गरी नौ रस मानिन्छन्; कविताको प्रधान भाव यिनै हुन्।
- उपमा अलङ्कार
- दुई वस्तुबीच समान गुण देखाई जोडिने अलङ्कार; जस्तै, ऊ सिंहजस्तै वीर छ, भन्ने भनाइमा जस्तै शब्दले उपमा जनाउँछ।
- रूपक अलङ्कार
- उपमेय र उपमानबीच अभेद आरोप गरिने अलङ्कार; जस्तै, जीवन नै एउटा युद्ध हो, भन्ने भनाइमा दुई वस्तु एउटै मानिन्छन्।
- आदिकवि
- भानुभक्त आचार्यको उपनाम; भानुभक्तीय रामायणका रचयिता र नेपाली भाषामा रामायण अनुवाद गर्ने प्रथम कवि मानिन्छन्।
- महाकवि
- लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको उपनाम; मुना मदन, सुलोचना र शाकुन्तलका रचयिता, नेपाली साहित्यका प्रभावशाली कवि।
- कथाको सारांश
- घटना, पात्र, द्वन्द्व र अन्त्य क्रमैसँग राखी छोटो अनुच्छेदमा कथाको मूल कथा लेख्ने कार्य; आफ्नै टिप्पणी थपिँदैन।