NT2 Programma I common mistakes
NT2 Programma I · Understand the traps and how to avoid them.
In het spreekexamen geeft de kandidaat een lang, algemeen verhaal over het onderwerp in plaats van de gevraagde speechhandeling uit te voeren (bijvoorbeeld bij de taak 'vraag om uitleg' vertelt hij eerst vijf zinnen context voordat hij iets vraagt).
Kandidaten oefenen thuis vooral vrij spreken over thema's en vergeten dat elke opdracht een concrete functie heeft (klagen, voorstellen, weigeren, informatie vragen). Ze richten zich op inhoud en niet op het doel van de uiting, waardoor de beoordelaar de functie niet kan horen.
What to do instead
Lees bij elke oefentaak eerst de functie en formuleer de kernzin letterlijk op papier voordat je gaat spreken: 'Ik bel omdat ik wil vragen of...', 'Ik wil u graag voorstellen dat...'. Neem jezelf op en controleer of die kernzin binnen de eerste twee zinnen valt. Oefen per functie drie vaste openingen tot ze automatisch komen.
De kandidaat spreekt in losse, korte zinnen zonder verbindingswoorden, zodat het antwoord klinkt als een opsomming ('Ik woon in Utrecht. Ik werk in Amsterdam. Ik reis met de trein.') en de samenhang ontbreekt.
Onder tijdsdruk valt de kandidaat terug op veilige korte zinnen waarin hij geen fouten maakt. Verbindingswoorden voelen riskant omdat ze grammatica en woordvolgorde veranderen, dus worden ze vermeden. Zo blijft het taalniveau onder B1-niveau op cohesie.
What to do instead
Bouw een vaste set verbinders op die je actief durft te gebruiken: 'omdat', 'daarom', 'hoewel', 'terwijl', 'bovendien', 'aan de ene kant ... aan de andere kant'. Oefen met een opdracht waarin je minimaal vier van deze woorden moet gebruiken in één antwoord van een minuut. Let vooral op de woordvolgorde na 'omdat' en 'hoewel'.
De kandidaat beantwoordt een vraag in het spreekexamen met één of twee zinnen en stopt dan, zonder toe te lichten, voorbeeld te geven of af te ronden.
Kandidaten denken dat 'antwoord geven' betekent: de vraag beantwoorden. Ze weten niet dat de beoordeling ook kijkt naar hoeveel taal er geproduceerd wordt en naar het vermogen om een antwoord op te bouwen. Het gevolg is dat er te weinig taal is om op B1 te beoordelen.
What to do instead
Gebruik een vast antwoordschema: standpunt, reden, voorbeeld uit eigen ervaring, afronding. Bijvoorbeeld: 'Ik vind... omdat... Vorig jaar heb ik... Dus daarom...'. Oefen met een timer van 45 tot 60 seconden per antwoord en dwing jezelf het schema af te maken, ook als je het lastig vindt.
De kandidaat spreekt te snel en slikt woorduitgangen in, vooral meervoud -en, verleden tijd -te/-de en lidwoorden, waardoor de luisteraar de zin opnieuw moet reconstrueren.
Zenuwen verhogen het tempo. Bovendien zijn Nederlandse eindklanken en meervoudsvormen lastig voor veel kandidaten omdat die in de moedertaal anders werken. De kandidaat hoort de fout zelf niet en heeft nooit met opnames geoefend.
What to do instead
Neem je antwoorden op met je telefoon en luister terug met de vraag: kan een onbekende dit opschrijven? Oefen met bewust langzamer spreken en met duidelijke eindklanken, bijvoorbeeld door rijtjes te lezen: 'de huizen, de straten, ik werkte, wij werkten'. Doe dit tien minuten per dag hardop.
De kandidaat reageert in een gespreksopdracht niet op wat de gesprekspartner zegt, maar houdt vast aan zijn eigen voorbereide tekst en herhaalt die.
Kandidaten schrijven thuis volledige antwoorden uit en leren die uit het hoofd. In het examen is er een gesprek met een examinator of medekandidaat en verandert de richting. Wie alleen zijn script volgt, mist de beurtwisseling en de reactie.
What to do instead
Oefen interactie in plaats van monoloog: laat iemand een vraag stellen die je niet verwacht en reageer met een korte reactie plus een tegenvraag ('Oh, dat wist ik niet. Hoe is dat bij jou gegaan?'). Leer alleen steekwoorden, geen volledige zinnen, zodat je vrij kunt reageren op wat er gezegd wordt.
In het schrijfexamen schrijft de kandidaat één lange, onsamenhangende alinea zonder aanhef, afsluiting of alinea-indeling, ook bij een formele e-mail.
Kandidaten schrijven zoals ze denken en plannen de tekst niet. Ze kennen het verschil tussen een informele en formele tekststructuur onvoldoende en vergeten dat indeling en conventies meetellen in de beoordeling.
What to do instead
Leer twee vaste blauwdrukken: informeel (aanhef, korte inleiding, kern in twee alinea's, afsluitende vraag, groet) en formeel ('Geachte heer/mevrouw,', aanleiding, vraag of klacht, verwachting, 'Met vriendelijke groet,'). Maak eerst een schema van vijf regels en schrijf daarna pas de tekst.
De kandidaat schrijft alles in de tegenwoordige tijd en vermijdt de verleden tijd en de voltooide tijd, ook wanneer de opdracht vraagt om te vertellen wat er is gebeurd.
De verleden tijd en de voltooide tijd zijn de plekken waar werkwoordsvormen fout gaan (sterke werkwoorden, 'heeft' versus 'is', voltooid deelwoord). De kandidaat kiest de veilige tegenwoordige tijd en verliest daardoor punten op grammaticale bereik en op inhoud.
What to do instead
Maak een lijst van twintig veelgebruikte werkwoorden met hun verleden tijd en voltooid deelwoord (kopen, kocht, gekocht; beginnen, begon, begonnen). Schrijf daarna drie korte verhalen van vijf zinnen in de verleden tijd en controleer met een woordenboek of naslagwerk. Gebruik in elke schrijfopdracht minstens twee zinnen in de voltooide tijd.
De kandidaat vertaalt letterlijk uit de moedertaal, met foute woordvolgorde in bijzinnen ('Ik denk dat ik kan niet komen') en verkeerde scheidbare werkwoorden ('Ik moet opbellen mijn moeder').
De moedertaal heeft een andere woordvolgorde en de kandidaat bouwt de Nederlandse zin vanuit die structuur. Omdat de betekenis meestal duidelijk blijft, merkt de kandidaat de fout niet op en herhaalt die zich in elk antwoord.
What to do instead
Oefen de Nederlandse zinsstructuur expliciet: in de bijzin gaat het werkwoord naar het einde, in de hoofdzin staat het werkwoord op de tweede plaats. Doe oefeningen met zinsontleding op eigen teksten: markeer persoonsvorm, onderwerp en rest. Corrigeer daarna je eigen tekst met een checklist van drie punten: werkwoordpositie in de bijzin, scheidbare werkwoorden, inversie na 'dan' of 'daarom'.
De kandidaat beantwoordt bij een schrijfopdracht niet alle onderdelen van de opdracht, bijvoorbeeld bij een klacht wel het probleem beschrijft maar niet om een oplossing vraagt.
Kandidaten lezen de opdracht één keer en beginnen meteen te schrijven. Onder tijdsdruk verdwijnen de deelvragen uit het hoofd, en de beoordeling kijkt juist naar volledigheid en doelgerichtheid.
What to do instead
Lees de opdracht twee keer en onderstreep elk werkwoord dat een handeling aangeeft (beschrijf, vraag, stel voor, verontschuldig je). Maak een lijstje van die punten en vink ze na het schrijven één voor één af. Doe dit ook bij oefenteksten, zodat het een gewoonte wordt.
De kandidaat gebruikt een te beperkte en te algemene woordenschat ('ding', 'doen', 'mooi', 'heel goed') en herhaalt dezelfde woorden, waardoor de tekst niet op B1-niveau komt.
De kandidaat kent de woorden wel passief maar kan ze niet actief oproepen tijdens het schrijven. Bovendien is er geen gewoonte om synoniemen of preciezere woorden te zoeken, en zonder woordenboek stopt het zoeken.
What to do instead
Bouw per thema (werk, gezondheid, wonen, klachten) een lijst van tien precieze woorden en uitdrukkingen op en gebruik die in een oefentekst. Vervang bij elke schrijfopdracht achteraf elk vaag woord door een specifieker woord: 'ding' wordt 'apparaat', 'doen' wordt 'regelen' of 'uitvoeren'. Houd een eigen foutenlijst bij en herlees die voor elke oefening.