Μη κερδοσκοπικό ίδρυμα, σταθερές μηνιαίες μεταφορές σε εμπόλεμη ζώνη και συγγενής στο διοικητικό συμβούλιο
Πελάτης της ΚΕΠΕΥ σας είναι το «Ίδρυμα Αλληλεγγύης», κυπριακό μη κερδοσκοπικό ίδρυμα με επενδυτικό χαρτοφυλάκιο 2 εκατ. ευρώ, εγγεγραμμένο από το 2015. Κάθε μήνα το ίδρυμα μεταφέρει 12.000 ευρώ σε οργάνωση-εταίρο στη βόρεια Συρία μέσω εταιρείας μεταφοράς χρημάτων, με αιτιολογία «ανθρωπιστική βοήθεια». Η οργάνωση-εταίρος δεν είναι εγγεγραμμένη σε διεθνές μητρώο, δεν υποβάλλει εκθέσεις χρήσης κεφαλαίων και ο τοπικός της υπεύθυνος είναι αδελφός μέλους του διοικητικού συμβουλίου του ιδρύματος. Το ίδρυμα χρηματοδοτείται από δωρεές, ορισμένες σε μετρητά και ορισμένες μέσω κρυπτονομισμάτων, χωρίς πλήρη κατάλογο δωρητών. Το ποσό των 12.000 ευρώ παραμένει σταθερό εδώ και δεκαοκτώ μήνες και δεν συνοδεύεται από παραστατικά διανομής. Ο πρόεδρος του ιδρύματος ζητά ανανέωση της σχέσης και απειλεί με δημόσια καταγγελία σε περίπτωση εξόδου. Ο κίνδυνος χρηματοδότησης της τρομοκρατίας δεν έχει αξιολογηθεί από το 2019.
1. Ποια στοιχεία καθιστούν τον φάκελο ύποπτο για χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και τι έλεγχο θα κάνετε;
Read the worked answer
Οι ενδείξεις. Μεταφορές σε ζώνη συγκρούσεων· χρήση εταιρείας μεταφοράς χρημάτων αντί τραπεζικού καναλιού· παγιωμένο ποσό για δεκαοκτώ μήνες χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένα έργα· απουσία παραστατικών τελικής διάθεσης· εταίρος μη εγγεγραμμένος και μη υποβάλλων εκθέσεις· σύγκρουση συμφερόντων, καθώς ο τοπικός υπεύθυνος είναι αδελφός μέλους του διοικητικού συμβουλίου· αδιαφανής χρηματοδότηση από μετρητά και κρυπτοστοιχεία χωρίς κατάλογο δωρητών· αναχρονισμένη εκτίμηση κινδύνου από το 2019.
Σημαντική διάκριση: τα μη κερδοσκοπικά ιδρύματα δεν είναι εξ ορισμού υψηλού κινδύνου. Ο κίνδυνος εντοπίζεται στην πιθανότητα εκτροπής των κεφαλαίων, είτε από την ίδια την οργάνωση είτε μέσω εξαναγκασμού.
Έλεγχος: έγγραφα σύστασης και καταστατικό του εταίρου· συμβάσεις έργου και προϋπολογισμοί· καταλόγοι διανομής σε συγκεντρωτική μορφή· αποδείξεις παραλαβής· ανεξάρτητη παρακολούθηση ή έλεγχος από τρίτο· επίσκεψη πεδίου· επαλήθευση του τοπικού υπευθύνου και του μέλους του διοικητικού συμβουλίου έναντι λιστών ΕΕ/ΟΗΕ· δυσμενής δημοσιότητα σε αραβικά και τουρκικά· έλεγχος αν η περιοχή ελέγχεται από καταχωρισμένη οργάνωση. Ζητείται εξήγηση για τη χρήση του συγκεκριμένου παρόχου και για το σταθερό ποσό, και ζητείται η αποχή του μέλους του διοικητικού συμβουλίου από σχετικές αποφάσεις.
2. Είναι δικαιολογημένη η έξοδος του πελάτη ή υπάρχει εναλλακτική διαδρομή; Πώς αποφασίζετε;
Read the worked answer
Η γενικευμένη έξοδος πελατών (de-risking) αποθαρρύνεται διεθνώς, διότι σπρώχνει οργανώσεις σε άτυπα κανάλια με λιγότερη εποπτεία και στερεί ανθρωπιστική βοήθεια από πληθυσμούς σε κίνδυνο. Η ορθή προσέγγιση είναι αναλογική και βασισμένη στον κίνδυνο.
Αν ο κίνδυνος μπορεί να διαχειριστεί, η σχέση συνεχίζεται με ενισχυμένα μέτρα: πληρωμές απευθείας σε επαληθευμένους προμηθευτές αντί μετρητών στον εταίρο· τμηματικές καταβολές συνδεδεμένες με τιμολόγια και συγκεκριμένα έργα· ανεξάρτητη παρακολούθηση και έλεγχος από τρίτο· εναλλακτικός πάροχος μεταφορών· αποχή του συγγενούς μέλους από κάθε απόφαση που αφορά τον εταίρο· περιορισμοί στον λογαριασμό και τα προϊόντα.
Αν μετά την ενισχυμένη δέουσα επιμέλεια δεν επιβεβαιώνεται η τελική διάθεση ή ο πελάτης αρνείται να συνεργαστεί, η έξοδος δικαιολογείται και τεκμηριώνεται με τους λόγους της. Η έξοδος αποκλειστικά και μόνο επειδή ο πελάτης δραστηριοποιείται σε ζώνη συγκρούσεων θα ήταν δυσανάλογη. Η απόφαση λαμβάνεται σε επίπεδο ανώτερης διοίκησης με τη γνώμη του MLRO και καταγράφεται. Η απειλή δημόσιας καταγγελίας δεν επηρεάζει την αξιολόγηση και καταγράφεται ως στοιχείο πίεσης.
3. Πότε και τι αναφέρετε, και τι επιτρέπεται να πείτε στον πρόεδρο του ιδρύματος;
Read the worked answer
Πότε: η υποχρέωση γεννάται όταν το ίδρυμα γνωρίζει, υποπτεύεται ή έχει εύλογους λόγους να υποπτεύεται χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Εδώ ο συνδυασμός ζώνης συγκρούσεων, μη αποδεδειγμένης τελικής διάθεσης, ελέγχου του εταίρου από συγγενή μέλους του διοικητικού συμβουλίου και αδιαφανούς χρηματοδότησης πληροί το κατώφλι. Δεν υπάρχει ελάχιστο ποσό· τα μικρά ποσά είναι χαρακτηριστικά της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Τι: αναφορά στη ΜΟΚΑΣ χωρίς καθυστέρηση, με τα πραγματικά περιστατικά και τη συλλογιστική, συνέχιση της παρακολούθησης μετά την αναφορά. Αν προκύψει εμπλοκή καταχωρισμένου προσώπου, ενεργοποιείται δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και κοινοποίηση στη Μονάδα Κυρώσεων.
Τι δεν λέτε: τίποτε για την αναφορά ή το περιεχόμενό της, ούτε στον πρόεδρο ούτε σε άλλα μέλη του διοικητικού συμβουλίου πέραν του αναγκαίου. Μπορείτε να ζητάτε έγγραφα στο πλαίσιο συνήθους επικαιροποίησης της δέουσας επιμέλειας. Η απαγόρευση γνωστοποίησης (tipping-off) προστατεύει και την έρευνα.
Τέλος: εξετάζεται θεματικός έλεγχος των άλλων πελατών με προφίλ μη κερδοσκοπικής οργάνωσης, ώστε να διαπιστωθεί αν το μοτίβο είναι μεμονωμένο ή συστημικό.