Χρηματοδότηση τρομοκρατίας και διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής: κυρώσεις και ενδείξεις
Το πεδίο «Χρηματοδότηση της Τρομοκρατίας / Χρηματοδότηση της Διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής» εξετάζει δύο κινδύνους που δεν ταυτίζονται με το ξέπλυμα: εδώ το ζητούμενο δεν είναι η προέλευση των κεφαλαίων αλλά ο σκοπός ή ο τελικός προορισμός τους. Το πλαίσιο περιλαμβάνει τα ψηφίσματα 1267, 1373 και 1540 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τις Συστάσεις 5, 6 και 7 της FATF, τις κυρωτικές αποφάσεις και κανονισμούς της ΕΕ, την Οδηγία (ΕΕ) 2017/541 για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2015/847 για τα στοιχεία που συνοδεύουν τα εμβάσματα.
Βασικές έννοιες
- Χρηματοδότηση τρομοκρατίας: συλλογή ή παροχή κεφαλαίων με σκοπό τη διάπραξη τρομοκρατικής πράξης ή για τρομοκρατική οργάνωση· τα κεφάλαια μπορεί να είναι νόμιμης προέλευσης, τα ποσά μικρά, και δεν απαιτείται να τελεστεί η πράξη.
- Χρηματοδότηση διάδοσης: κεφάλαια ή χρηματοοικονομικές υπηρεσίες για κατασκευή, απόκτηση, ανάπτυξη, μεταφορά ή αποθήκευση όπλων μαζικής καταστροφής και φορέων τους· συνδέεται με τους ελέγχους εξαγωγών ειδών διπλής χρήσης.
- Στοχευμένες χρηματοοικονομικές κυρώσεις: δέσμευση κεφαλαίων χωρίς καθυστέρηση και χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, απαγόρευση διάθεσης άμεσα ή έμμεσα, απαγόρευση συναλλαγών· έλεγχος (screening) πελατών και συναλλαγών έναντι καταλόγων ΕΕ/ΟΗΕ, με διαχείριση ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.
- Αναφορά και συνεργασία: ενημέρωση ΜΟΚΑΣ και εποπτικής αρχής· τήρηση του travel rule στα εμβάσματα.
Παράδειγμα
Πελάτης ζητά τακτικά μικρά εμβάσματα 300-400 ευρώ προς συγγενή σε περιοχή συγκρούσεων, με αιτιολογία «οικογενειακή ενίσχυση». Η προέλευση είναι μισθός, άρα νόμιμη. Παρ' όλα αυτά: έλεγχος του δικαιούχου στους καταλόγους, EDD ως προς σκοπό και προορισμό, εξέταση τυχόν διαμεσολαβητών, τεκμηρίωση. Αν ο δικαιούχος είναι καταχωρισμένος, τα κεφάλαια δεσμεύονται, η συναλλαγή δεν εκτελείται και γίνεται αναφορά στη ΜΟΚΑΣ. Διαφορετικά, συνεχής παρακολούθηση και αναφορά εφόσον η υπόνοια παραμένει.
Παγίδες
- «Νόμιμη προέλευση» δεν σημαίνει «μη ύποπτο» στη χρηματοδότηση τρομοκρατίας.
- Δεν απαιτείται δικαστική απόφαση για τη δέσμευση κεφαλαίων.
- Δεν ενημερώνεται ο πελάτης για την αναφορά (tipping off).
- Οι κατάλογοι δεν είναι εξαντλητικοί· ο κίνδυνος αξιολογείται και χωρίς καταχώριση.