ৰচনা বাছনি: ২৫ মিনিটত কোনটো বিষয়ত লিখিলে নম্বৰ বেছি
ৰচনাৰ অংশত তিনিটা বিষয় দিয়া আছে, এটা বাছি ল’ব লাগে: (ক) ‘বনাঞ্চল সংৰক্ষণ আৰু বানপানী’, (খ) ‘মোৰ গাঁৱৰ বজাৰখন’, (গ) ‘অনুশাসনৰ মূল্য’। শব্দসীমা ২৫০, সময় ২৫ মিনিট, মুঠ ১০ নম্বৰ। ভাস্কৰে প্ৰথমে (ক) বাছি লৈছিল, কাৰণ বিজ্ঞানৰ পাঠত পঢ়া কথাবোৰ ইয়াত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি বুলি তাৰ ধাৰণা। কিন্তু তাৰ মনত পৰিছে: সি কোনো পৰিসংখ্যা নাজানে, আৰু বনাঞ্চল সম্পৰ্কে নিজৰ অভিজ্ঞতাও নাই। (খ) বিষয়ত তাৰ পাঁচ বছৰৰ প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতা আছে - বজাৰৰ শব্দ, গোন্ধ, মানুহৰ কথা। পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশত কোৱা হৈছে: প্ৰাৰম্ভণি, বিষয়বস্তুৰ সংগঠন আৰু উপসংহাৰ - তিনিওটা অংশতে নম্বৰ আছে। সি খৰধৰকৈ আৰম্ভণি লিখিব ধৰিছে, কিন্তু ২৫০ শব্দৰ ভিতৰত কিমানটা অনুচ্ছেদ ৰাখিব আৰু প্ৰতিটোত কিমান শব্দ দিব, তাৰ হিচাপ কৰা নাই। সি লিখা আৰম্ভণিতে ‘বনাঞ্চল আমাৰ জীৱন’ বুলি এটা সাধাৰণ বাক্য দিছে।
1. ভাস্কৰে কোনটো বিষয় বাছি লোৱা উচিত? তিনিওটা বিকল্পৰ তুলনা কৰি যুক্তি দিয়া।
Read the worked answer
উচিত (খ) ‘মোৰ গাঁৱৰ বজাৰখন’।
তুলনা:
- (ক) বনাঞ্চল আৰু বানপানী: বিষয়টো ভাল, কিন্তু ২৫০ শব্দত বলিষ্ঠ কৰিবলৈ প্ৰমাণ লাগে - পৰিসংখ্যা, স্থানৰ নাম, ঘটনা। ভাস্কৰৰ হাতত এইবোৰ নাই। ফলত লিখাখিনি পাঠ্যপুথিৰ সাধাৰণ বাক্যৰ পুনৰাবৃত্তি হ’ব। তাৰ ওপৰত সংখ্যা ভুলকৈ লিখিলে উত্তৰখনৰ বিশ্বাসযোগ্যতা সম্পূৰ্ণৰূপে যায়।
- (গ) অনুশাসনৰ মূল্য: ভাবুকি নহয়, যুক্তি লাগে; সময় কম থকাত সাধাৰণ উপদেশমূলক বাক্য লিখাৰ বিপদ বেছি।
- (খ) মোৰ গাঁৱৰ বজাৰখন: পাঁচ বছৰৰ প্ৰত্যক্ষ অভিজ্ঞতা আছে। ইন্দ্ৰিয়বোধক বিৱৰণ (শব্দ, গোন্ধ, ৰং), নিৰ্দিষ্ট চৰিত্ৰ (মাছৰ দোকানী বুঢ়ী), সৰু ঘটনা - এইবোৰ ২৫০ শব্দতে সজাই দিব পৰা যায়। নিৰ্দেশত ‘মৌলিকতা’ নাথাকিলেও নিজা অভিজ্ঞতাৰ লিখাখিনিয়ে পৰীক্ষকৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায় আৰু তৎক্ষণাৎ লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিব পৰা যায়।
সিদ্ধান্ত: সময় ২৫ মিনিট আৰু শব্দ ২৫০ - এনে সীমাত যি বিষয়ত নিজৰ ওচৰত থকা বস্তু আছে, সেয়াই নিৰাপদ বাছনি।
2. (খ) বাছি লোৱাৰ পিছত ২৫০ শব্দ কেনেকৈ ভাগ কৰিব? এটা সংখ্যাযুক্ত আৰ্হি দিয়া।
Read the worked answer
আৰ্হি (মুঠ ≈ ২৫০ শব্দ):
- প্ৰাৰম্ভণি - ৪০ শব্দ (২-৩ বাক্য): এখন নিৰ্দিষ্ট চিত্ৰেৰে আৰম্ভ - ‘ৰবিবাৰে ৰাতিপুৱা ছয় বজাত গাঁৱৰ বজাৰখনৰ দুৱাৰ মুকলি হয়।’ সাধাৰণ কথা (‘বজাৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই’) এৰি দিয়া।
- মূল অংশ - প্ৰথম অনুচ্ছেদ, ৮০ শব্দ: দৃশ্য আৰু শব্দ - পাচলিৰ দ’ম, মাছৰ টোপোলা, দামাদামি।
- মূল অংশ - দ্বিতীয় অনুচ্ছেদ, ৯০ শব্দ: মানুহ আৰু ঘটনা - এঘৰ মানুহে টকা কম থকাতো কেনেকৈ কিনিব, বজাৰখন সমাজৰ কেন্দ্ৰ কিয়।
- উপসংহাৰ - ৪০ শব্দ: আৰম্ভণিৰ চিত্ৰলৈ ঘূৰি অহা (‘বজাৰ ভঙাৰ পিছত বাটবোৰ শুদা হয়, কিন্তু মানুহৰ কথা এতিয়াও থাকে’) আৰু এখন বাক্যত নিজৰ মত।
এই ভাগে তিনিওটা নম্বৰ-অংশ ঢাকি দিয়ে: আৰম্ভণি, সংগঠন (প্ৰতিটো অনুচ্ছেদত এটা মূল ভাব), উপসংহাৰ। ২৫০ শব্দতকৈ চাৰিগুণ বেছি লিখাৰ প্ৰয়োজন নাই - সীমাৰ ভিতৰত থাকি ঘনত্ব বঢ়োৱাটোৱেই লাভজনক।
3. আৰম্ভণিতে ‘বনাঞ্চল আমাৰ জীৱন’ ধৰণৰ সাধাৰণ বাক্য লিখিলে কি ক্ষতি হয়, আৰু যদি কোনো তথ্য নিশ্চিত নহয় তেন্তে ৰচনাত কি কৰিব?
Read the worked answer
ক্ষতি: এনে বাক্যত কোনো নিৰ্দিষ্টতা নাই - প্ৰায় প্ৰতিজন পৰীক্ষাৰ্থীয়ে লিখিব পৰা বাক্য। প্ৰাৰম্ভণিৰ নম্বৰ সাধাৰণতে পঢ়ুৱৈক টানি লোৱা ক্ষমতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; সাধাৰণ বাক্যৰে আৰম্ভ কৰিলে বাকী ৰচনাখন ভাল হ’লেও প্ৰথম ছাপ দুৰ্বল হয়। তদুপৰি এনে বাক্য লিখি সি মূল বিষয়ৰ পৰা আঁতৰি যায় - যিহেতু সি (খ) বাছি লোৱা নাই, ‘বনাঞ্চল’ আৰম্ভণিটো ৰচনাৰ লগত সংগত নহ’ব।
তথ্য নিশ্চিত নহ’লে:
- সংখ্যা, বছৰ, প্ৰতিশতাংশ নিদিয়া - ‘বহুত পৰিমাণে’, ‘কেইবা কিলোমিটাৰো’ ধৰণৰ নিৰাপদ শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা।
- নিজৰ অভিজ্ঞতা বা কাল্পনিক উদাহৰণ (নাম নিদি) দিয়া - পৰীক্ষকে সাধাৰণতে যুক্তিৰ ধাৰা আৰু ভাষা চায়।
- ভুৱা পৰিসংখ্যা লিখাতকৈ তথ্য বাদ দিয়াটো ভাল; ভুল তথ্য ধৰা পৰিলে গোটেই ৰচনাৰ বিশ্বাসযোগ্যতা নষ্ট হয়।