ASSEB HSLC First Language Assamese (MIL) cheat sheet
ASSEB HSLC First Language Assamese (MIL) · Keep the key ideas within reach.
অপঠিত গদ্যাংশ (Unseen Passage Comprehension)
‘মূল ভাব’ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ এখন বা দুখন বাক্যত সামৰি লিখা হয়; গদ্যাংশৰ প্ৰথম বাক্য নকল কৰিলে মূল ভাবৰ উত্তৰ নহয়।
‘শব্দাৰ্থ’ প্ৰশ্নত শব্দটোৰ প্ৰসংগগত অৰ্থ লিখা হয়; অভিধানৰ প্ৰথম অৰ্থ সদায় গ্ৰহণযোগ্য নহয়।
‘বিপৰীত শব্দ’ বিচাৰিলে প্ৰথমে শব্দটোৰ মূল অৰ্থ নিৰ্ণয় কৰি তাৰ পাছত বিপৰীত অৰ্থৰ শব্দ লিখা হয়।
‘বাক্য ৰচনা’ত গদ্যাংশৰ ভাবৰ সৈতে মিলা নতুন বাক্য দিব লাগে; গদ্যাংশৰ বাক্য হুবহু নকল কৰা নহয়।
‘শিৰোনাম’ প্ৰশ্নত গদ্যাংশৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয় বা মুখ্য চৰিত্ৰ সূচোৱা সৰু বাক্যাংশ বাছনি কৰা হয়।
‘কিয়’ বা ‘কাৰণ’ সোধা প্ৰশ্নত উত্তৰত কাৰণ-সূচক বাক্য থাকিব; কেৱল ঘটনা লিখিলে উত্তৰ অসম্পূৰ্ণ হয়।
উত্তৰত বাক্য-সংখ্যা নিৰ্দিষ্ট থাকিলে সেই সংখ্যাৰ ভিতৰত সামৰিব লাগে; অধিক বাক্য লিখিলে নম্বৰ কটাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
‘উদ্ধৃতি’ দিবলৈ কোৱা নাথাকিলে গদ্যাংশৰ পৰা দীঘল অংশ নকল নকৰি নিজৰ ভাষাত লিখা হয়।
নিৰ্ধাৰিত গদ্য (Prescribed Prose)
গদ্য পাঠৰ ‘মূল কথা’ত লেখকে দিয়া অভিপ্ৰায় কেন্দ্ৰীয়; ঘটনাৰ তালিকা দিলে মূল কথাৰ উত্তৰ নহয়।
চৰিত্ৰ-বিশ্লেষণত চৰিত্ৰৰ এটা কৰ্ম বা সংলাপ উল্লেখ কৰি গুণটো প্ৰমাণ কৰা হয়।
‘লেখক-পৰিচয়’ত নাম, জন্ম-মৃত্যু, উল্লেখযোগ্য ৰচনা আদি পাঠ্যপুথিত দিয়া তথ্যৰ ভিতৰত থাকিব।
‘ভাষা-শৈলী’ প্ৰশ্নত সাধু বা চলিত ৰীতি, উপমা, ব্যংগ, প্ৰবহমানতা আদি পাঠত থকা বৈশিষ্ট্যৰ নাম লিখা হয়।
‘শিক্ষা’ বা ‘উপদেশ’ প্ৰশ্নত লেখকে দেখুওৱা ভাবটো তৃতীয় পুৰুষত লিখা হয়।
‘শীৰ্ষকৰ যুক্তিযুক্ততা’ত শীৰ্ষকৰ শব্দ আৰু মূল ঘটনা বা চৰিত্ৰৰ সংযোগ দেখুওৱা হয়।
‘কেৱল পাঠৰ ভিত্তিত’ উত্তৰত বাহিৰা তথ্য, নিজৰ মত বা কল্পনা যোগ কৰা নহয়।
ৰচনা-ধৰ্মী উত্তৰত প্ৰথম বাক্যই উত্তৰৰ মূল দাবি সূচাব; পাছৰ বাক্যই তাৰ ব্যাখ্যা দিব।
নিৰ্ধাৰিত কবিতা (Prescribed Poetry)
উপমাত উপমেয়, উপমান আৰু উপমাবাচক শব্দ (যেন, দৰে, নিচিনে) - তিনিও উপস্থিত থাকিব লাগে।
ৰূপকত উপমাবাচক শব্দ নাথাকে; উপমেয় আৰু উপমান একাকাৰ হৈ যায়।
অনুপ্ৰাসত একেটা ব্যঞ্জনবৰ্ণ বা বৰ্ণগুচ্ছৰ পুনৰাবৃত্তি হয়।
শ্লেষত এটা শব্দই একেলগে দুটা অৰ্থ প্ৰকাশ কৰে।
অতিশয়োক্তিত অতিৰঞ্জিত বৰ্ণনাৰে ভাবৰ তীব্ৰতা বঢ়োৱা হয়।
ছন্দ নিৰ্ণয়ত পদ্যৰ প্ৰতি শাৰীৰ মাত্ৰা বা অক্ষৰ গণনা কৰি অক্ষৰবৃত্ত বা মাত্ৰাবৃত্ত ৰূপ নিৰ্ণয় কৰা হয়।
‘কবিতাৰ মূল ভাব’ উত্তৰত পদ্যাংশৰ এটা প্ৰাসংগিক শাৰী উদ্ধৃতি কৰি সংক্ষেপে ব্যাখ্যা দিয়া হয়।
‘কবি-পৰিচয়’ত কবিৰ নাম, সময়, উল্লেখযোগ্য ৰচনা - পাঠ্যপুথিৰ তথ্য অনুসৰি লিখা হয়।
ব্যাকৰণ (Grammar): সন্ধি, সমাস, কাৰক, ৰূপান্তৰ, শুদ্ধিকৰণ
সন্ধিত দুই পদৰ সংযোগত বৰ্ণৰ লোপ বা পৰিৱৰ্তন ঘটে; স্বৰসন্ধিত স্বৰ+স্বৰ মিলে।
অ/আ + অ/আ = আ; অ/আ + ই/ঈ = এ; অ/আ + উ/ঊ = ও; অ/আ + ঋ = অৰ্।
সমাসত একাধিক পদ এক পদত পৰিণত হয়; দ্বন্দ্বত দুয়ো পদ প্ৰধান আৰু ‘আৰু’ লোপ পায়।
কৰ্মধাৰয়ত বিশেষণ+বিশেষ্য; বহুব্ৰীহিত সমস্ত পদই আন বস্তু বুজায়; দ্বিগুত পূৰ্বপদ সংখ্যাবাচক।
কাৰক ছয়: কৰ্তা, কৰ্ম, কৰণ, সম্প্ৰদান, অপাদান, অধিকৰণ; বিভক্তি ক্ৰমে -এ, -ক, -ৰে/দ্বাৰা, -লৈ, -ৰপৰা, -ত।
কৰ্তৃবাচ্যৰ পৰা কৰ্মবাচ্যলৈ ৰূপান্তৰত কৰ্তাত -ৰ দ্বাৰা/-ত যোগ হৈ ক্ৰিয়া কৰ্ম অনুসৰি চলা দেখা যায়।
জটিল বাক্যত এটা প্ৰধান খণ্ডবাক্য আৰু এটা বা অধিক অধীনস্থ খণ্ডবাক্য যি, যেতিয়া, যদি, কাৰণে আদি সংযোগেৰে যুক্ত হয়।
যৌগিক বাক্যত দুটা বা অধিক স্বাধীন খণ্ডবাক্য আৰু, কিন্তু, বা আদি সংযোগেৰে যুক্ত হয়।
শুদ্ধিকৰণত কৰ্তাৰ লিংগ-বচন আৰু ক্ৰিয়াৰ ৰূপ মিলিব লাগে; সন্মানসূচক তেওঁ/আপুনিৰ সৈতে ক্ৰিয়াৰ সন্মান ৰূপ ব্যৱহাৰ হয়।
ৰচনা লিখন (Essay / Free Composition)
ৰচনাৰ গাঁথনি: ভূমিকা, মূল অংশ (২-৩ অনুচ্ছেদ), সামৰণি - মুঠ ৪-৫ অনুচ্ছেদ।
ভূমিকাত বিষয়ৰ পৰিচয় আৰু প্ৰসংগ; সামৰণিত সিদ্ধান্ত বা আশাব্যঞ্জক কথা থাকে।
প্ৰতিটো অনুচ্ছেদত এটা মূল ধাৰণা; এখন বাক্যত এটাতকৈ অধিক কেন্দ্ৰীয় ভাব নাথাকিলে পাঠ স্পষ্ট হয়।
‘মই’ৰ অতিপ্ৰয়োগৰ পৰিৱৰ্তে ‘আমি’ বা নিৰপেক্ষ ৰূপ; ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা উদাহৰণ হিচাপে দিয়া হয়।
প্ৰশ্নত দিয়া শব্দ-সীমা পালন কৰা হয়; সীমাৰ বাহিৰে লিখা অতিৰিক্ত অংশই নম্বৰ নাপায়।
উপযুক্ত অসমীয়া প্ৰবাদ বা উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰিলে ৰচনাৰ ভাব গাঢ় হয়, কিন্তু প্ৰসংগৰ সৈতে মিলিব লাগে।
বৰ্ণনা, কাৰণ-ফল, উদাহৰণ আৰু সিদ্ধান্ত - এই চাৰি উপাদান থাকিলে ৰচনা পৰিপূৰ্ণ হয়।
পত্ৰ, আবেদন আৰু প্ৰয়োগমূলক লিখন (Letter, Application and Applied Writing)
আনুষ্ঠানিক পত্ৰত ক্ৰম: প্ৰেৰকৰ ঠিকনা, তাৰিখ, প্ৰাপকৰ ঠিকনা, বিষয়, সম্বোধন, মূল বক্তব্য, ইতি, স্বাক্ষৰ।
আবেদনত ‘বিনীত নিবেদন’ আৰু বিষয়-শাৰী থাকিব; বিষয়-শাৰীত আবেদনৰ উদ্দেশ্য স্পষ্ট হ’ব।
‘মহোদয়’, ‘শ্ৰদ্ধাস্পদ’ আদি সম্বোধন প্ৰাপকৰ পদমৰ্যাদা অনুসৰি বাছনি কৰা হয়।
অনানুষ্ঠানিক পত্ৰত ‘প্ৰিয়’ সম্বোধন আৰু ব্যক্তিগত সুখ-দুখৰ ভাষা; আনুষ্ঠানিক পত্ৰত আৱেগতকৈ স্পষ্টতা ৰক্ষা কৰা হয়।
পত্ৰৰ ভাষা প্ৰাপকৰ সৈতে মিলিব; সন্মানৰ ক্ষেত্ৰত ‘আপুনি’ আৰু ক্ৰিয়াৰ সন্মান ৰূপ ব্যৱহাৰ হয়।
‘ইতি’ শব্দৰ পাছত প্ৰেৰকৰ নাম; আনুষ্ঠানিক পত্ৰত পদবি বা সম্পৰ্কও লিখা হয়।
তাৰিখত দিন, মাহ আৰু বছৰ স্পষ্ট থাকিব; ঠিকনাৰ ক্ৰম সৰুৰ পৰা ডাঙৰলৈ লিখা হয়।
শব্দাৰ্থ, বাক্যাংশ, সমাৰ্থক-বিপৰীত শব্দ আৰু বাগধাৰা (Vocabulary, Idioms and Phrases)
সমাৰ্থক শব্দ: অগ্নি=অনল, পানী=নীৰ, বতাহ=বায়ু, সূৰ্য=ৰবি, চন্দ্ৰ=শশী।
বিপৰীত শব্দ: জ্ঞান-অজ্ঞান, সত্য-অসত্য, আলোক-অন্ধকাৰ, জন্ম-মৃত্যু।
বাগধাৰাৰ অৰ্থ আক্ষৰিক নহয়; যেনে ‘চকুৰ পচাৰত’ = মুহূৰ্ততে।
‘আঙুলি টোঁৱা’ = নিন্দা বা উপহাস কৰা; ‘কাণ পাতি শুনা’ = মনোযোগেৰে শুনা।
একশব্দত প্ৰকাশ: যি লোকে সত্য কয় = সত্যবাদী; যি নিয়ম নাজানে = অজ্ঞ।
উপসৰ্গই মূল শব্দৰ অৰ্থ সলনি বা বিশেষিত কৰে; যেনে ‘অনু-’ৰ অৰ্থ পাছত বা সদৃশ।
শব্দৰ লিংগ-বচন অনুসৰি বিশেষণ আৰু ক্ৰিয়াৰ ৰূপ সলনি হয়; ‘লৰা’ আৰু ‘লৰী’ৰ বাক্যত ক্ৰিয়াৰ মিল বেলেগ হয়।