ব্যাকৰণ (Grammar): সন্ধি, সমাস, কাৰক, ৰূপান্তৰ, শুদ্ধিকৰণ
ব্যাকৰণত পৰীক্ষাৰ বিন্যাস
ব্যাকৰণ অংশত সন্ধি, সমাস, কাৰক, বাক্যৰ ৰূপান্তৰ আৰু শুদ্ধিকৰণৰ প্ৰয়োগক্ষম জ্ঞান বিচৰা হয়। নিয়ম মুখস্থ কৰাৰ লগতে উদাহৰণত প্ৰয়োগ কৰিব পৰাটো জৰুৰী।
সন্ধি
সন্ধি দুটা ধ্বনিৰ মিলন। স্বৰসন্ধিত স্বৰ আৰু স্বৰ, ব্যঞ্জনসন্ধিত ব্যঞ্জন আৰু স্বৰ/ব্যঞ্জন, বিসৰ্গসন্ধিত বিসৰ্গৰ পৰিৱৰ্তন হয়। ‘বিদ্যা + আলয় = বিদ্যালয়’-আ আৰু আ মিলি আ হয়। সন্ধি ভাঙোতে মূল ৰূপটো ৰক্ষা কৰা।
সমাস
সমাসত একাধিক পদ লগ হৈ এটা পদ হয়। দ্বন্দ্ব (আৰু/বা), কৰ্মধাৰয় (বিশেষণ-বিশেষ্য), তৎপুৰুষ (বিভক্তি লোপ), বহুৱ্ৰীহি (আনক বুজায়), দ্বিগু (সংখ্যা), অৱ্যয়ীভাৱ (অৱ্যয়ৰ আগত) চিনি পোৱা। ‘ৰাজপুত্ৰ = ৰজাৰ পুত্ৰ’ ষষ্ঠী তৎপুৰুষ।
কাৰক
কাৰকে ক্ৰিয়াৰ সৈতে পদৰ সম্পৰ্ক দেখায়: কৰ্তা, কৰ্ম, কৰণ, সম্প্ৰদান, অপাদান, অধিকৰণ। ‘ৰামে ভাত খায়’-ৰামে কৰ্তা; ‘ভাত’ কৰ্ম। বিভক্তি চিহ্নই কাৰক ঠিক কৰাত সহায় কৰে, কিন্তু অৰ্থহীনভাৱে চিহ্ন লগোৱা নহয়।
ৰূপান্তৰ আৰু শুদ্ধিকৰণ
সৰল, যৌগিক, জটিল বাক্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰোতে অৰ্থ নসলনি। ‘সি আহি ক’লে’ → ‘সি আহিল আৰু ক’লে’ (যৌগিক)। শুদ্ধিকৰণত লিংগ, বচন, কাল, সন্মান, সন্ধি আৰু পদানুপাতৰ মিল চোৱা।
উদাহৰণ
‘বিদ্যালয়’ ভাঙিলে ‘বিদ্যা + আলয়’; ই স্বৰসন্ধি, কাৰণ দুয়ো স্বৰ মিলিছে। যদি ‘বিদ্যা + আলয় = বিদ্যালয়’ বুলি নিলিখি ‘বিদ্যাআলয়’ লিখা হয়, তেন্তে সন্ধিৰ নিয়ম প্ৰয়োগ নহ’ল।
ফান্দ
সন্ধি আৰু সমাস মিলাই দিয়া, কাৰকত কেৱল বিভক্তি চিহ্ন চোৱা, ৰূপান্তৰত অৰ্থ সলনি কৰা, আৰু অশুদ্ধ বানান শুদ্ধ বুলি ধৰা।