BSEB Inter Maithili study materials
BSEB Inter Maithili study resources

BSEB Inter Maithili: गद्य खण्ड: पाठ-बोध, भावार्थ आ पात्र-विश्लेषण

BSEB Inter Maithili · Work through your exam, one topic at a time.

All guide sections

गद्य खण्ड: पाठ-बोध, भावार्थ आ पात्र-विश्लेषण

गद्य खण्ड पाठ्यक्रमक निर्धारित गद्य पाठसभपर केन्द्रित अछि। परीक्षामे सामान्यतः व्याख्या, भावार्थ, शीर्षकक सार्थकता, पात्रक चरित्र, घटनाक क्रम आ लेखक-परिचय पूछल जाइत अछि। केवल कथा-सार याद करलऽ प्रश्न नहि; उत्तर पाठक भीतरसँ बनाबऽ पड़ैत अछि।

उत्तर-लेखनक तीन स्तर

  • सन्दर्भ: पाठक नाम, लेखक आ प्रसंग - एक पंक्तिमे।
  • भाव: पाठमे की कहल गेल, अपन शब्दमे दू-तीन वाक्य।
  • महत्व: ई अंश पूरा पाठक उद्देश्यसँ कोना जुड़ैत अछि।

लेखक आ रचना

आधुनिक मैथिली गद्यमे हरिमोहन झा, बैद्यनाथ मिश्र 'यात्री' आ सुरेन्द्र झा 'सुमन' जकाँ नाम परीक्षामे बार-बार आबैत अछि; प्राचीन मैथिली गद्यक आधार ज्योतिरीश्वर ठाकुरक 'वर्णरत्नाकर' (1324 ई.) मानल जाइत अछि। लेखकक नाम, काल आ एक-दू वाक्यमे विशेषता - एतेक पर्याप्त; फेर पाठसँ जोड़ब नहि बिसरू।

कार्य-उदाहरण

प्रश्न: 'लेखक गाम छोड़ि किए शहर गेल?' पहिले पाठसँ सीधा कारण (जेना रोजगार) लिखू, फेर ओहि कारणक सामाजिक अर्थ (गाममे अवसरक अभाव) जोड़ू। एहि दू-स्तरीय उत्तरसँ भाव-प्रश्नक पूरा अंक भेटैत अछि; केवल 'रोजगारक लेल' लिखला पर आधा अंक कटैत अछि।

अंक कटावैत ट्रैप

  • पात्रक नाम भ्रमित करब - माँ आ दादी, वा दू भाईक संवाद।
  • व्याख्या 'जेना' सँ शुरू कऽ मूल अर्थ छोड़ि देब।
  • लेखक-परिचयमे गलत काल वा गलत रचना लिखब।
  • शीर्षक-सार्थकता पूछला पर केवल कथा दोहराब, शीर्षकसँ जोड़ब नहि।