उपयोजित लेखन (Applied writing): पत्र, निबंध, संवाद, सारांश
उपयोजित लेखन (Applied writing) घटकात पत्र, निबंध, संवाद आणि सारांश यांची रचना व भाषा तपासली जाते. प्रश्नात विषय, प्रकार व शब्दमर्यादा दिलेली असते; ती पाळणे हाच पहिला गुण आहे.
प्रकार व नियम
- औपचारिक पत्र: प्रेषक, दिनांक, प्राप्तकर्ता, विषय, आदरणीय/महोदय, मुख्य भाग, नम्र समारोप, सही. विषय एका ओळीत.
- निबंध: प्रस्तावना-मुख्य मुद्दे-समारोप; प्रत्येक परिच्छेदात एक कल्पना.
- संवाद: दोन व्यक्तींची नावे व निर्देश; भाषा स्वाभाविक, पण अनावश्यक संक्षेप टाळा.
- सारांश: मूळाच्या सुमारे एक-तृतीयांश; फक्त मुख्य मुद्दे; नवीन कल्पना नाही.
कार्यरत उदाहरण
मूळ परिच्छेद: “सकाळी लवकर उठल्यास दिवसात पुरेसा वेळ मिळतो. अभ्यासाचे नियोजन झाल्यास गोंधळ टळतो. मात्र नियोजन फक्त कागदावर ठेवू नये; त्याची अंमलबजावणी महत्त्वाची.” सारांश: “लवकर उठून नियोजन केले आणि त्याची अंमलबजावणी केली, तर अभ्यासात गोंधळ टळतो.” येथे उदाहरणे व पुनरावृत्ती वगळली; कारण-परिणाम टिकवला. हाच दृष्टिकोन पत्र व निबंधातही ठेवा: एक कल्पना, एक परिच्छेद, स्पष्ट भाषा.
गुण कापणाऱ्या चुका
- पत्रात विषय किंवा सही विसरणे.
- निबंधात विषय सोडून कथा लिहिणे.
- संवादात पात्रांची नावे बदलणे.
- सारांशात स्वतःचे मत जोडणे.
- शब्दमर्यादा न पाळणे.