ਪੂਰਕ ਪੁਸਤਕ / ਨਾਟਕ: ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਤ
ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਤ
ਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਤ: ਕਥਾਨਕ, ਪਾਤਰ, ਸੰਵਾਦ, ਦ੍ਰਿਸ਼, ਟਕਰਾਅ, ਸੰਕੇਤ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ।
- ਕਥਾਨਕ: ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ।
- ਟਕਰਾਅ: ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਨਾ ਹੋਣਾ; ਇਹੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੰਜਣ ਹੈ।
- ਸੰਵਾਦ: ਪਾਤਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
- ਦ੍ਰਿਸ਼: ਨਾਟਕ ਦਾ ਦਿੱਖ-ਭਾਗ; ਹਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਖੁਲਾਸਾ।
ਪੂਰਕ ਪੁਸਤਕ
ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਤੱਤ: ਕਥਾਨਕ, ਪਾਤਰ, ਵਾਤਾਵਰਨ, ਥੀਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ। ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਥੀਮ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਫਿਰ ਵੇਖੋ ਕਿ ਪਾਤਰ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਨਾਟਕ ਦਾ ਥੀਮ
ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਟਕਰਾਅ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਦੁਰਉਪਯੋਗ, ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਨਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ। ਥੀਮ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਲਿਖੋ।
ਉਦਾਹਰਨ
ਸੰਵਾਦ: “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਭੇਜਾਂਗਾ।” “ਪਰ ਬਾਪੂ, ਉਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ।” ਤਰਕ: ਪਹਿਲਾ ਪਾਤਰ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਤਰੱਕੀਪਸੰਦ। ਟਕਰਾਅ ਲਿੰਗ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਹੈ। ਥੀਮ: ਧੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਟਕਰਾਅ।
ਗਲਤੀਆਂ
- ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਸਿਰਫ ਸਾਰ ਲਿਖਣਾ।
- ਪਾਤਰ ਦੇ ਬੋਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਅਰਥ ਬਦਲ ਦੇਣਾ।
- ਟਕਰਾਅ ਨਾ ਦੱਸਣਾ।
- ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਤੱਤ ਮਿਲਾ ਦੇਣਾ।