ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਤਿਉਹਾਰ: ਵਿਸਾਖੀ (ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, 1699), ਲੋਹੜੀ (ਮਾਘੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ), ਤੀਆਂ (ਸਾਉਣ ਮਹੀਨਾ), ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ। ਨਾਚ: ਗਿੱਧਾ (ਇਸਤਰੀਆਂ), ਭੰਗੜਾ (ਮਰਦ)। ਖਾਣਾ: ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਸਰਸੋਂ ਦਾ ਸਾਗ, ਲੱਸੀ। ਪਹਿਰਾਵਾ: ਕੁੜਤਾ-ਪਜਾਮਾ, ਫੁਲਕਾਰੀ, ਕੁੜਤੀ-ਘੱਗਰਾ।
ਸਾਹਿਤਕ ਜਾਣਕਾਰੀ
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ: ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਬਾਬਰ ਵਾਣੀ।
- ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ: ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ।
- ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ: ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਫ਼ੀਆਂ।
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ: ਸੁੰਦਰੀ, ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ।
- ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ: ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ, “ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ”।
- ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ: ਲੂਣਾ, ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ।
ਉਦਾਹਰਨ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: “ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ?” ਤਰਕ: ਵਿਸਾਖੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ; ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਲਿਖੋ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨਹੀਂ।
ਗਲਤੀਆਂ
- ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਮਿਲਾ ਦੇਣਾ।
- ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਦਾ ਗਲਤ ਮੇਲ ਕਰਨਾ।
- ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਨਾਚ-ਗਾਣੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ।
- ਲੋਕ-ਨਾਚਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧਾ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਭੁੱਲਣਾ।