UPMSP High School Marathi

परीक्षा लिखित आणि पेन-पेपर पद्धतीने घेतली जाते. प्रश्नपत्रिकेत सामान्यतः वस्तुनिष्ठ (बहुपर्यायी) प्रश्न आणि लघुत्तर व दीर्घोत्तर अशा दोन्ही प्रकारच्या लेखी उत्तरांचा समावेश असतो. उत्तरे मराठी देवनागरीतच लिहावी लागतात. प्रत्येक भागाचे गुणविभाजन व प्रश्नसंख्या अधिकृत प्रश्नपत्रिकेतच दिली जाते, ती आधी नीट वाचून घ्यावी.

हा इयत्ता दहावीच्या पातळीचा पेपर आहे; भाषा सोपी असली तरी उत्तरे नेमकी आणि शुद्ध लिहिणे महत्त्वाचे ठरते. मराठी वाचन व बोलणे सवयीचे असलेल्यांना गद्य-पद्य सहज जमते; हिंदी माध्यमातून आलेल्यांना व्याकरणातील संज्ञा आणि लेखनाची स्वरूपे यांचा जास्त सराव करावा लागतो.

एकूण कालावधी, प्रश्नसंख्या आणि गुणविभाजन हे UPMSP ठराविक वर्षासाठी अधिकृत सूचना व प्रश्नपत्रिकेवर प्रसिद्ध करते; ते वर्षानुसार बदलू शकते, म्हणून अंदाजाने गृहीत धरू नये. परिषदेचे संकेतस्थळ आणि प्रश्नपत्रिकेचे पहिले पान यांवरून ताजी आकडेवारी तपासावी.

सुधारणा (improvement) व पूरक (compartment) परीक्षेच्या नियमांत परिषद वेळोवेळी बदल करते. किती विषय, किती वेळा आणि कोणत्या अटींवर संधी मिळते हे त्या वर्षाच्या अधिकृत सूचनांवर अवलंबून असते, म्हणून UPMSP संकेतस्थळावरील ताज्या सूचना आणि शाळेचा परीक्षा विभाग यांकडून खात्री करावी.

आधी पाठ्यपुस्तकातील गद्य व पद्य पाठ वाचून शब्दार्थ, मध्यवर्ती कल्पना आणि कवितांचा अर्थ समजून घ्या. त्यानंतर व्याकरणाचे नियम व लेखनाची स्वरूपे (निबंध, पत्र) यांचा सराव करा. शेवटच्या टप्प्यात अपठित उतारे आणि पूरक वाचन हाताळून मागील वर्षांच्या पत्रिका सोडवा; या क्रमाने भाग एकमेकांना आधार देतात.

सर्वात सामान्य चुका म्हणजे उत्तरे हिंदीत लिहिणे, कवितेचा अर्थ न समजता शब्दशः पाठांतर करणे, व्याकरणाकडे दुर्लक्ष करणे आणि लेखनात शब्दमर्यादा न पाळणे. प्रश्न नीट न वाचता जास्त लिहिणे किंवा अपूर्ण उत्तर देणे हेही गुण कापण्याचे मोठे कारण ठरते.

मुख्य तयारी अधिकृत पाठ्यपुस्तकावरच असते, पण केवळ पाठ वाचून पुरत नाही. पाठांतील प्रश्नोत्तरे, व्याकरणाचा सराव, पूरक वाचन आणि लेखनाचा नियमित सराव यांची जोड आवश्यक आहे. मराठी वृत्तपत्रे आणि छोट्या कथा वाचल्यास अपठित उताऱ्याचा वेग व समज वाढतो.

निबंधासाठी नेहमीच्या पाच-सहा विषयांवर (शिक्षण, पर्यावरण, समाज, सण) मुद्दे तयार ठेवा आणि प्रत्येकी एकदा लिहून पाहा. पत्रलेखनाचे स्वरूप, सुरुवात, मुख्य भाग व शेवट यांचा नमुना पाठ करा. लिहिताना शब्दमर्यादा, परिच्छेद-विभागणी आणि शुद्धलेखन यांकडे लक्ष द्या.