औपचारिक पत्रमा शब्दसीमा, सम्बोधन र अप्रासङ्गिक अनुच्छेद

म ६.५/१० दिन्छु। विभाजन यसरी:

• विषयवस्तु ३/४: फोहोरको समस्या र स्थानीय सरकारलाई सुझाव समेटिएको छ, त्यसैले मुख्य काम भएको छ। तर तेस्रो अनुच्छेद परीक्षाको तनावबारे छ, जुन विषयसँग सम्बन्धित छैन; एक अंक कट्छ।
• ढाँचा २/३: ठेगाना, मिति, विषय, 'भवदीय' र हस्ताक्षर सही छन्। 'प्रिय मित्र' सम्बोधन औपचारिक पत्रको ठाँउमा गलत छ; एक अंक कट्छ।
• भाषा १/२: दुई हिज्जे गल्ती र 'मैले भन्न चाहें' जस्तो अनौपचारिक प्रयोगले औपचारिकता तोड्छ; एक अंक कट्छ।
• सङ्गठन ०.५/१: अनुच्छेदको क्रम ठीक छ, तर तेस्रो अनुच्छेद असंबद्ध छ र २२० शब्दले १५० को सीमा ७० शब्दले नाघेको छ।

जम्मा ३ + २ + १ + ०.५ = ६.५। यदि विद्यालयले पूर्णाङ्क मात्र राख्छ भने ६.५ लाई ६ दिनु बढी रक्षात्मक हुन्छ, किनकि शब्दसीमा र सम्बोधन दुवै प्रमुख त्रुटि हुन्।

शब्दसीमा प्रश्नको सर्त हो, त्यसैले पूर्ण बेवास्ता गर्न मिल्दैन। तर २२० शब्द लेख्यो भन्दैमा पत्रलाई शून्य वा धेरै कम अंक दिनु पनि अन्याय हुन्छ; विद्यार्थीले विषयवस्तु र ढाँचा त गरेको छ।

मेरो नीति: शब्दसीमा नाघ्दा सङ्गठन र विषयवस्तुबाट कटौती, भाषाबाट होइन। यहाँ ७० शब्द बढी छ र तीमध्ये करिब ४० शब्द अप्रासङ्गिक अनुच्छेदमा छन्; त्यसैले विषयवस्तुको १ अंक र सङ्गठनको ०.५ अंक कट्छ। यदि सबै २२० शब्द प्रासङ्गिक भए म सङ्गठनको ०.५ मात्र काट्थें। फिडब्याकमा लेख्छु: 'पत्र लेख्नुअघि ५ बुँदाको रूपरेखा बनाऊ, अनि १५० शब्दभित्र बस्ने गरी छोटो वाक्यमा लेख।' यसो गर्दा विद्यार्थीले सीमालाई सम्मान गर्न सिक्छ, तर सजायको भावना बन्दैन।

फिडब्याकमा पहिले पाठक को हो भनेर सोध्छु: 'यो पत्र सम्पादकलाई हो कि साथीलाई?' सम्पादकलाई लेख्दा 'प्रिय मित्र' होइन, 'श्री सम्पादकज्यू' वा 'सम्पादकज्यू' भन्नुपर्छ। अनौपचारिक 'मैले भन्न चाहें' लाई 'म अनुरोध गर्दछु' वा 'म जानकारी गराउन चाहन्छु' मा बदल्न लगाउँछु।

नमुना सुधार:

पहिले: प्रिय मित्र, मैले भन्न चाहें कि गाउँमा फोहोर धेरै छ।

पछि: श्री सम्पादकज्यू, म अनुरोध गर्दछु कि गाउँको फोहोर व्यवस्थापनबारे समाचारपत्रमा ध्यानाकर्षण गराइयोस्।

अन्तमा विद्यार्थीलाई सम्बोधन र पहिलो अनुच्छेद मात्र फेरि लेख्न लगाउँछु; पूरै पत्र नलेखाई सुधारको केन्द्र स्पष्ट पार्छु।