निवेदन लेखनमा ढाँचा र औपचारिकताको अंकभार
तपाईं कक्षा १० को ८ अंकको 'निवेदन लेखन' जाँच्दै हुनुहुन्छ। प्रश्न: 'विद्यालयको वार्षिक उत्सवमा सहभागी हुन दुई दिनको बिदा माग्दै प्रधानाध्यापकलाई निवेदन लेख्नुहोस्।' रुब्रिक: ढाँचा २, भाषा २, विषयवस्तु २, औपचारिकता २। एक विद्यार्थीको निवेदन १४० शब्दको छ; सुरुमा 'प्रधानाध्यापक महोदय' सम्बोधन छ, तर कतै 'सविनय' छैन; मिति पुछारमा छ; 'मलाई बिदा देऊ' भन्ने आदेशात्मक वाक्य छ; कारण 'घरमा काम छ' मात्र लेखिएको छ; 'plz' र 'tnx' जस्ता संक्षेप छन्; हस्ताक्षर छैन; बिदाको मिति '२ दिन' मात्र लेखिएको छ, सुरु र अन्त्यको मिति छैन। कक्षाको औसत ५.५ अंक; यो निवेदन पढ्दा शिक्षकलाई पहिलो वाक्यमै असहज लाग्छ। विद्यार्थीले 'मैले धेरै मेहनत गरेको छु, त्यसैले पूरा ८ अंक दिनुहोस्' भनेको छ। तपाईंले ३ मिनेटमा अंक र सुधार लेख्नुपर्छ।
1. रुब्रिकका चार आयाममा अंक बाँड्नुहोस् र कारण दिनुहोस्।
Read the worked answer
ढाँचा १/२ - सम्बोधन छ, तर मिति, हस्ताक्षर र 'सविनय' जस्ता अनिवार्य अंग छुटे। भाषा १/२ - वाक्य बुझिन्छ, तर 'देऊ' आदेशात्मक र 'plz/tnx' अनौपचारिक; औपचारिक लेखनमा 'प्रदान गर्नुहोस्' चाहिन्छ। विषयवस्तु १/२ - बिदाको उद्देश्य र अवधि अस्पष्ट; 'घरमा काम' ले विद्यालयको कार्यक्रमसँग जोड्दैन। औपचारिकता ०/२ - निवेदनको औपचारिक स्वर, क्रम र शिष्टाचार पालना भएको छैन। जम्मा ३/८। 'मेहनत' ले अंक बढाउँदैन; रुब्रिकको प्रमाण आवश्यक छ।
2. विद्यार्थीलाई दुई सबैभन्दा प्रभावकारी सुधार सुझाउनुहोस् र एउटा वाक्य पुनःलेख्न लगाउनुहोस्।
Read the worked answer
पहिलो सुधार: 'मलाई बिदा देऊ' लाई 'महोदय, मलाई दुई दिनको बिदा प्रदान गर्नुहुन्छ कि भनी सविनय अनुरोध गर्दछु' मा बदल्नु; यसले भाषा र औपचारिकता दुवै सुधार्छ। दोस्रो: बिदाको सुरु र अन्त्य मिति तालिकामा लेखेर कारणलाई विद्यालयको उत्सवसँग जोड्नु; 'घरमा काम' मात्र पर्याप्त छैन। नमुना वाक्य: 'विद्यालयको वार्षिक उत्सवमा सहभागी हुन मलाई १५ र १६ फेब्रुअरी २०२५ गते दुई दिनको बिदा प्रदान गर्नुहुन्छ कि भनी सविनय अनुरोध गर्दछु।' अन्तमा हस्ताक्षर, नाम, कक्षा र मिति राख्न लगाउँछु।
3. यो निवेदनलाई 'औपचारिक पत्र' को ढाँचामा रूपान्तरण गर्दा कुन तीन अंश थप्नुहुन्छ? क्रमसहित देखाउनुहोस्।
Read the worked answer
१) शीर्षमा सेवा प्रधान (प्रधानाध्यापकको कार्यालय, विद्यालयको नाम, ठेगाना) र मिति। २) सम्बोधनपछि 'विषय: दुई दिनको बिदा माग्ने सम्बन्धमा' र 'सविनय' सहितको प्रारम्भिक अनुरोध। ३) अन्त्यमा 'भवदीय/अनुरोधक', विद्यार्थीको नाम, कक्षा, रोल नम्बर र हस्ताक्षर। यी तीनले रुब्रिकको ढाँचा र औपचारिकता आयाम पूरा गर्छन्; भाषा सुधारसँगै यो ३ बाट ६-७ अंकसम्म पुग्न सक्छ, तर विषयवस्तुको स्पष्टता बिना पूरा ८ अंक पुग्दैन।