First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
माध्यमिक नेपाली पाठ्यक्रमको गद्य खण्डमा समावेश 'पर्यावरण संरक्षण' शीर्षकको पाठको मुख्य सन्देश के हो?
- सहरीकरण रोकेर मात्र प्रदूषण घटाउन सकिन्छ
- वन सम्पदाको व्यापारबाट मात्र राष्ट्रिय विकास सम्भव छ
- विज्ञानले पर्यावरणीय समस्या आफैँ समाधान गर्छ
- प्रकृतिको संरक्षण गर्नु प्रत्येक नागरिकको नैतिक दायित्व हो Correct answer.
Explanation
यस पाठमा लेखकले पर्यावरण संरक्षणलाई व्यक्तिगत तथा सामूहिक जिम्मेवारीका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। पाठको केन्द्रीय भावना प्रकृतिप्रति उत्तरदायित्व बोध हो, जुन प्रत्येक नागरिकसँग जोडिएको छ।
Question 2Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'जीवनको मूल्य' निबन्धमा लेखकले मानिसको साँचो धन कसलाई भनेका छन्?
- पद र प्रतिष्ठा
- विदेशी मुद्रा
- स्वास्थ्य र सद्गुण Correct answer.
- जग्गा र सुन
Explanation
निबन्धमा भौतिक सम्पत्तिभन्दा स्वास्थ्य र चारित्रिक गुणलाई जीवनको वास्तविक पुँजी मानिएको छ। लेखकका अनुसार यी गुण नै मानिसको दिगो शक्ति हुन्।
Question 3Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'गुरुको महिमा' पाठअनुसार साँचो गुरुको पहिचान के हो?
- जसले परीक्षामा उच्च अंक दिलाउँछ
- जसले विद्यार्थीलाई कहिल्यै हप्काउँदैन
- जसले ज्ञान दिएर विद्यार्थीलाई आत्मनिर्भर बनाउँछ Correct answer.
- जसले शुल्क कम लिन्छ
Explanation
पाठमा गुरुको महिमा ज्ञानदान र विद्यार्थीलाई सोच्न सक्ने सक्षम बनाउनुमा निहित छ। गुरुको सफलता विद्यार्थीको आत्मनिर्भरतामा देखिन्छ।
Question 4Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'मेरो देश' गद्यांशमा राष्ट्रप्रेमको भावना कसरी प्रकट गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा कुन विकल्पले ठीक पार्छ?
- अरू देशको निन्दा गरेर
- विदेशी वस्तुको बहिष्कार मात्र गरेर
- आफ्नो कर्तव्य इमानदारीसाथ पालना गरेर Correct answer.
- नेताको भाषण सुनेर मात्र
Explanation
पाठमा राष्ट्रप्रेम भावनात्मक नाराभन्दा व्यक्तिगत कर्तव्यपालनमा प्रकट हुन्छ भन्ने सन्देश छ। इमानदारीपूर्वक आफ्नो दायित्व निर्वाह गर्नु नै देशप्रतिको साँचो समर्पण हो।
Question 5Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'घरको माया' कथाका केन्द्रीय पात्रको चरित्रलाई कुन शब्दले सबैभन्दा ठीक चित्रण गर्छ?
- आलसी र उदासीन
- स्वार्थी र अहङ्कारी
- त्यागी र परिवारप्रति समर्पित Correct answer.
- क्रोधी र हिंस्रक
Explanation
कथाको केन्द्रीय पात्रले परिवारको सुखका लागि आफ्ना इच्छा त्याग्छ। यसैले उसको चरित्र त्याग र समर्पणले चिनिन्छ।
Question 6Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'सङ्कल्प' शब्दको अर्थ के हो?
- विराम
- सङ्गीत
- दृढ निश्चय Correct answer.
- सङ्कट
Explanation
'सङ्कल्प' भन्नाले मनमा गरिएको दृढ निश्चय वा प्रतिज्ञा बुझिन्छ। गद्य पाठहरूमा यो शब्द लक्ष्यप्रति अडिग रहने भावमा प्रयोग भएको छ।
Question 7Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'शिक्षाको उद्देश्य' निबन्धका अनुसार शिक्षाले मानिसमा पहिले के विकास गर्नुपर्छ?
- चरित्र र विवेक Correct answer.
- भौतिक सम्पत्ति
- प्रतिस्पर्धी भावना
- राजनीतिक महत्त्वाकांक्षा
Explanation
निबन्धमा शिक्षाको प्राथमिक उद्देश्य चरित्र निर्माण र विवेक जगाउनु भनिएको छ। यी गुणपछि मात्र व्यावसायिक सीपको कुरा आउँछ।
Question 8Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'परिश्रमको फल' पाठमा लेखकले कुन तर्कद्वारा आलस्यको खण्डन गरेका छन्?
- आलस्य मनोरञ्जनको एक रूप हो
- परिश्रम गर्नेहरू सधैँ असफल हुन्छन्
- आलस्यबाट पनि भाग्यले सफलता दिन्छ
- आलस्यले मानिसलाई परनिर्भर र कमजोर बनाउँछ Correct answer.
Explanation
पाठमा आलस्यलाई परनिर्भरता र क्षयको कारण देखाइएको छ। परिश्रमले मात्र आत्मनिर्भरता र उन्नति दिन्छ भन्ने तर्क लेखकको हो।
Question 9Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'आमाको सपना' कथामा आमाले देखेको सपनाको मुख्य आधार के थियो?
- छोराले विदेशमा कमाउन जाओस्
- गाउँमा मेला लागोस्
- छोराछोरी शिक्षित भएर समाजमा मान पाउन् Correct answer.
- परिवार ठूलो घरमा सर्न पाओस्
Explanation
कथामा आमाको सपना सन्तानको शिक्षा र सामाजिक सम्मानसँग जोडिएको छ। उनको त्यागको उद्देश्य सन्तानको उज्ज्वल भविष्य थियो।
Question 10Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कुन विकल्पमा गद्य पाठको भाव र तिनको शैली सही जोडामा छ?
- वर्णनात्मक पाठ - तर्क र प्रमाणको शृङ्खला
- व्यङ्ग्यात्मक पाठ - शब्दको शाब्दिक अर्थको प्रधानता
- वर्णनात्मक पाठ - घटना र दृश्यको विस्तृत चित्रण Correct answer.
- निबन्धात्मक पाठ - पात्रहरूबीचको संवादको प्रधानता
Explanation
वर्णनात्मक शैलीमा स्थान, व्यक्ति वा घटनाको विस्तृत चित्रण गरिन्छ। तर्क र प्रमाण निबन्धको विशेषता हो, जबकि संवाद कथाको।
Question 11Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'देशको माया' पाठका वक्ताले प्रवासमा रहेका नेपालीलाई कुन आग्रह गरेका छन्?
- स्वदेश फर्किएर मात्र बस्न
- पत्राचार बन्द गर्न
- आफ्नो भाषा र संस्कृति जोगाउन Correct answer.
- विदेशी नागरिकता लिन
Explanation
पाठमा प्रवासमा रहेकाहरूलाई आफ्नो भाषा, संस्कृति र पहिचान जोगाउन आग्रह गरिएको छ। देशप्रेम भूगोलभन्दा सांस्कृतिक निरन्तरतामा देखिन्छ।
Question 12Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'साहसी बालक' कथाको शीर्षकको औचित्य कुन तर्कले पुष्टि गर्छ?
- बालकको साहसिक कार्यले कथाको मुख्य घटना निर्धारण गर्छ Correct answer.
- कथा बालबालिकालाई लक्षित छ
- कथामा प्रकृतिको वर्णन छ
- बालकको नाम कथामा धेरै पटक आउँछ
Explanation
शीर्षक कथाको केन्द्रीय घटना र पात्रको मुख्य गुणसँग जोडिएको हुनुपर्छ। यहाँ बालकको साहस नै कथाको मेरुदण्ड भएकाले शीर्षक सार्थक छ।
Question 13Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्यांशमा 'उसले मनको भारी बिसाएझैँ गर्यो' भन्नाले के बुझिन्छ?
- शारीरिक भारी बोकेको
- गहिरो निद्रामा परेको
- क्रोधित भएको
- मानसिक बोझ हटेर हल्का भएको Correct answer.
Explanation
यो लाक्षणिक प्रयोग हो, जसले मानसिक चिन्ता वा दुविधा टरेको भाव बुझाउँछ। शारीरिक भारी होइन, भावनात्मक बोझको कुरा गरिएको हो।
Question 14Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'विद्यार्थी जीवन' निबन्धमा अनुशासनलाई किन महत्त्वपूर्ण मानिएको छ?
- यसले समय र ऊर्जाको सदुपयोग सिकाउँछ Correct answer.
- यसले मात्र उच्च अंक दिलाउँछ
- यसले गुरुको भय उत्पन्न गराउँछ
- यसले खेलकुदलाई निषेध गर्छ
Explanation
निबन्धमा अनुशासनलाई सफलताको आधारशिला भनिएको छ, किनकि यसले समयको सदुपयोग र लक्ष्यप्रति निरन्तरता दिन्छ। यो भय वा दमनको साधन होइन।
Question 15Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'गाउँको जीवन' पाठमा सहरी जीवनभन्दा ग्रामीण जीवनको कुन विशेषता उजागर गरिएको छ?
- आपसी सहयोग र सामूहिकता Correct answer.
- व्यस्तता र एकाकीपन
- प्रदूषण र भीडभाड
- व्यापारिक प्रतिस्पर्धा
Explanation
पाठमा गाउँको जीवन सहयोग, सामीप्य र सामूहिक भावनाले चिनिन्छ भनिएको छ। यसको तुलनामा सहरको जीवन व्यस्त र एकाकी देखाइएको छ।
Question 16Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कथाको पात्रको संवादबाट उसको स्वभाव पहिचान गर्ने क्रममा कुन कुरालाई पहिले हेर्नुपर्छ?
- लेखकको जन्मस्थान
- उसको पहिरनको रङ
- कथाको पृष्ठभूमिको मौसम
- उसको भनाइको स्वर र शब्दचयन Correct answer.
Explanation
पात्रको स्वभाव उसले बोल्ने शब्द, स्वर र व्यवहारबाट प्रकट हुन्छ। पहिरन वा मौसम सहायक सन्दर्भ मात्र हुन्, स्वभावको प्रमुख प्रमाण होइनन्।
Question 17Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'नैतिक शिक्षा' पाठका अनुसार नैतिकता कसरी आर्जन गरिन्छ?
- परिवार, समाज र विद्यालयको निरन्तर अभ्यासबाट Correct answer.
- परीक्षाको प्रमाणपत्रबाट
- धन कमाएर
- जन्मजात गुणका रूपमा मात्र
Explanation
पाठमा नैतिकता जन्मजात नभई अभ्यास र अनुकरणबाट विकसित हुने कुरा भनिएको छ। परिवार, समाज र विद्यालय यसका प्रमुख माध्यम मानिएका छन्।
Question 18Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'महिला सशक्तीकरण' पाठमा शिक्षालाई किन प्रमुख साधन मानिएको छ?
- शिक्षाले सचेतना र आत्मविश्वास बढाउँछ Correct answer.
- शिक्षाले घरेलु काम हटाउँछ
- शिक्षाले परम्परा पूर्ण निषेध गर्छ
- शिक्षाले मात्र रोजगारी दिन्छ
Explanation
पाठमा शिक्षा सचेतना र आत्मविश्वासको स्रोत भएकाले महिला सशक्तीकरणको मुख्य साधन मानिएको छ। रोजगारी यसको एउटा परिणाम मात्र हो।
Question 19Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'दृष्टिकोण' र 'दृष्टि' शब्दबीचको भेद कुन विकल्पले ठीक देखाउँछ?
- दुवै शब्द केवल शारीरिक दृष्टिसँग सम्बन्धित छन्
- दुवै शब्दको अर्थ पूर्ण रूपमा एउटै हो
- दृष्टि विचारधारा हो, दृष्टिकोण नजर
- दृष्टिकोण विचारधारा हो, दृष्टि आँखाको शक्ति वा नजर Correct answer.
Explanation
'दृष्टिकोण' ले सोच्ने तरिका वा विचारधारा जनाउँछ, जबकि 'दृष्टि' ले नजर वा देख्ने शक्ति जनाउँछ। यी दुई शब्द समानार्थी होइनन्।
Question 20Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'व्यङ्ग्य रचना' पढ्दा पाठकले के गर्नुपर्छ?
- प्रत्येक वाक्यलाई शाब्दिक रूपमा मात्र लिन
- पात्रको सङ्ख्या गन्न
- शब्दको सतही अर्थभन्दा परको सङ्केत बुझ्न Correct answer.
- लेखकको नाम सम्झन
Explanation
व्यङ्ग्यमा लेखकले सिधा नभनी सङ्केतद्वारा समाज वा व्यक्तिको आलोचना गर्छ। त्यसैले पाठकले शाब्दिक अर्थभन्दा परको लक्ष्यार्थ पहिल्याउनुपर्छ।
Question 21Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कुन कथनले गद्य पाठको 'उद्देश्य र साधन' बीचको सम्बन्धलाई सबैभन्दा ठीक व्याख्या गर्छ?
- साधन जे भए पनि उद्देश्य सफल भए पर्याप्त हुन्छ
- उद्देश्य शुद्ध भए साधनको मूल्याङ्कन अनावश्यक हुन्छ
- साधनको शुद्धता मात्र निर्णायक हुन्छ
- उद्देश्य र साधन दुवैको शुद्धता आवश्यक हुन्छ Correct answer.
Explanation
प्रस्तुत गद्यांशहरूमा नैतिक उद्देश्यसँगै साधनको शुद्धतामा पनि जोड दिइएको छ। शुद्ध साधनबिना प्राप्त उपलब्धि दिगो र नैतिक मानिँदैन।
Question 22Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'सापेक्ष' र 'निरपेक्ष' विपरीतार्थक जोडीको प्रयोग कुन वाक्यमा ठीक छ?
- सत्य सापेक्ष हुन्छ, तर गणितीय प्रमाण निरपेक्ष मानिन्छ Correct answer.
- सत्य निरपेक्ष हुन्छ, तर गणितीय प्रमाण सापेक्ष मानिन्छ
- सापेक्ष शब्दले निरपेक्षलाई नै जनाउँछ
- दुवै शब्दको अर्थ समान भएकाले जोडी गलत छ
Explanation
'सापेक्ष' ले सन्दर्भअनुसार बदलिने र 'निरपेक्ष' ले सन्दर्भनिरपेक्ष स्थिर तत्त्व जनाउँछ। त्यसैले सत्यलाई सापेक्ष र गणितीय प्रमाणलाई निरपेक्ष भन्ने प्रयोग मिल्छ।
Question 23Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कथाको अन्त्यबाट पाठकले पाउने 'सन्देश' निर्धारण गर्दा कुन आधार सबैभन्दा बलियो हुन्छ?
- कथाको शीर्षकको अक्षरसङ्ख्या
- कथामा आएको ऋतुको नाम
- पात्रको अन्तिम कार्य र त्यसको परिणाम Correct answer.
- लेखकको अन्य रचनाको सूची
Explanation
कथाको सन्देश प्रायः मुख्य पात्रको अन्तिम निर्णय र त्यसबाट निस्कने परिणामबाट स्पष्ट हुन्छ। शीर्षकको लम्बाइ वा बाह्य विवरणले सन्देश निर्धारण गर्दैन।
Question 24Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'जनसङ्ख्या वृद्धि' पाठमा लेखकले समस्या समाधानका लागि कुन दृष्टिकोण सुझाएका छन्?
- सहरबाट गाउँमा पलायन गराउने
- शिक्षा र सचेतनामार्फत परिवार नियोजनलाई स्वीकार्य बनाउने Correct answer.
- कानुनद्वारा जन्म नियन्त्रण मात्र गर्ने
- विदेश पठाएर जनसङ्ख्या घटाउने
Explanation
पाठमा दण्डभन्दा शिक्षा र सचेतनालाई प्रभावकारी माध्यम मानिएको छ। परिवार नियोजनलाई सामाजिक स्वीकार्यतामा ल्याउनु नै दिगो समाधान हो भन्ने भाव छ।
Question 25Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
दुई गद्य पाठको तुलना गर्दा एउटै विषयमा फरक निष्कर्ष आउनुको मुख्य कारण के हुन सक्छ?
- पाठको पृष्ठ सङ्ख्याको भिन्नता
- लेखकको दृष्टिकोण र सन्दर्भको भिन्नता Correct answer.
- शीर्षकको लम्बाइको भिन्नता
- छापिएको फन्टको भिन्नता
Explanation
एउटै विषयमा लेखकको दृष्टिकोण, अनुभव र सामाजिक सन्दर्भ फरक हुँदा निष्कर्ष पनि फरक पर्छ। यो तुलनात्मक अध्ययनको आधारभूत सिद्धान्त हो।
Question 26Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'गद्यांश' भन्नाले नेपाली साहित्यमा कुन विधालाई जनाउँछ?
- गीत तथा गजलको सङ्ग्रह
- पद्यमा रचिएको रचना
- गद्यमा रचिएको अनुच्छेद वा अंश Correct answer.
- नाटकको संवाद खण्ड
Explanation
गद्यांश भनेको गद्य रचनाको कुनै अंश वा अनुच्छेद हो, जसलाई बुझेर प्रश्नको उत्तर दिनुपर्छ। पद्य, गीत वा नाटकका संवाद यसभित्र पर्दैनन्, किनकि तिनको रचना शैली र पठन विधि भिन्न हुन्छ।
Question 27Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठको मुख्य भाव पहिचान गर्दा सबैभन्दा भरपर्दो आधार कुन हो?
- लेखकको जीवनीको विस्तृत विवरण
- पाठभर दोहोरिने केन्द्रीय विचार र त्यसलाई समर्थन गर्ने वाक्य Correct answer.
- शीर्षकको अक्षर सङ्ख्या
- पाठमा आएका पात्रको सङ्ख्या
Explanation
मुख्य भाव पाठभरि दोहोरिने केन्द्रीय विचार र त्यसलाई टेवा दिने वाक्यहरूबाट निस्कन्छ। पात्र सङ्ख्या वा शीर्षकको लम्बाइ भावसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित हुँदैनन्।
Question 28Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कथामा पात्रको चरित्रचित्रण गर्दा 'परोक्ष वर्णन' भन्नाले के बुझिन्छ?
- पात्रको बाहिरी रूपको लामो सूची दिनु
- पात्रले आफैँ आफ्नो गुण बताउनु
- पात्रको कार्य, संवाद र अरूको भनाइबाट स्वभाव झल्काउनु Correct answer.
- लेखकले पात्रको नाम मात्र उल्लेख गर्नु
Explanation
परोक्ष वर्णनमा लेखकले सिधै गुण भन्दैन, पात्रको काम, बोली र अरू पात्रको धारणाबाट पाठकले स्वभाव अनुमान गर्छ। यसले पात्रलाई स्वाभाविक र विश्वसनीय बनाउँछ।
Question 29Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'व्यङ्ग्य' गद्य पढ्दा पाठकले मुख्यतः कुन सीप प्रयोग गर्नुपर्छ?
- शब्दको सङ्ख्या गन्ने
- सतही अर्थभन्दा मुनि लुकेको सामाजिक टिप्पणी बुझ्ने Correct answer.
- कथाको पृष्ठभूमि रङ्गीन बनाउने
- पात्रको जन्ममिति सम्झने
Explanation
व्यङ्ग्यमा लेखकले सिधै नभनी घुमाउरो रूपमा समाज वा व्यक्तिको दोष औँल्याउँछ। त्यसैले सतही अर्थ पछाडिको लक्षित टिप्पणी पहिल्याउनु आवश्यक हुन्छ।
Question 30Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
निबन्धमा लेखकले उठाएको समस्याको समाधान खोज्दा कुन क्रम उपयुक्त मानिन्छ?
- समाधान पहिले लेखी कारण पछि खोज्ने
- समस्याका कारण पहिले पहिचान गरी त्यसपछि उपाय जोड्ने Correct answer.
- समस्या मात्र दोहोर्याएर अन्त्य गर्ने
- लेखकको नाम उल्लेख गरेर बहस टुङ्ग्याउने
Explanation
गद्य निबन्धमा समस्या राखिएपछि त्यसका कारण केलाएर मात्र विश्वसनीय उपाय सुझाइन्छ। कारण नबुझी दिइएको उपाय प्रायः सतही र अव्यवहारिक हुन्छ।
Question 31Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'गाउँको जीवन' जस्ता वर्णनात्मक गद्यमा इन्द्रिय-अनुभूति (दृश्य, ध्वनि, गन्ध) को प्रयोगले मुख्यतः के काम गर्छ?
- पात्रको सङ्ख्या घटाउने
- व्याकरणीय त्रुटि लुकाउने
- पाठको लम्बाइ बढाउने
- पाठकलाई दृश्यमा प्रत्यक्ष उभिएझैँ अनुभूति दिलाउने Correct answer.
Explanation
इन्द्रिय-अनुभूतिको सजीव चित्रणले पाठकलाई वर्णित दृश्य र वातावरणभित्रै उभिएको अनुभूति गराउँछ। यसले वर्णनात्मक गद्यको प्रभाव र विश्वसनीयता बढाउँछ।
Question 32Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कुनै गद्य पाठको शीर्षकले पाठको विषयलाई राम्ररी प्रतिनिधित्व गर्छ भन्ने कसरी ठहर गर्न सकिन्छ?
- शीर्षकमा पात्रको नाम नभएकाले
- शीर्षकमा विदेशी शब्द भएकाले
- शीर्षक छोटो भएकाले
- शीर्षकले पाठको केन्द्रीय विषय र उद्देश्य समेटेकाले Correct answer.
Explanation
उपयुक्त शीर्षकले पाठभरि फैलिएको केन्द्रीय विषय र लेखकको उद्देश्यलाई छोटकरीमा समेट्छ। लम्बाइ वा शब्दको उत्पत्ति भन्दा विषयसँगको सामञ्जस्य निर्णायक हुन्छ।
Question 33Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'लाक्षणिक' अर्थ भन्नाले के जनाउँछ?
- शब्दको सङ्केतित वा गौण अर्थ Correct answer.
- शब्दको व्याकरणीय लिङ्ग
- शब्दको जन्मसिद्ध सिधा अर्थ
- शब्दको उच्चारण-स्थान
Explanation
लाक्षणिक अर्थ शब्दको सिधा कोशीय अर्थभन्दा पर गएर सन्दर्भअनुसार झल्कने सङ्केतित अर्थ हो। जस्तै 'मनको भारी' मा भारी शब्दले दुःखको बोझ जनाउँछ।
Question 34Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कथाको पात्रको निर्णयको नैतिक मूल्याङ्कन गर्दा कुन कुरा विचार गर्नु सबैभन्दा उचित हुन्छ?
- पात्रले भोगेको परिस्थिति र त्यसबाट परेको असर Correct answer.
- पात्रको पहिरनको रङ
- लेखकको जन्मस्थान
- कथाको पृष्ठ सङ्ख्या
Explanation
पात्रको निर्णय उसको परिस्थिति र त्यसको परिणामसँग जोडेर हेर्दा मात्र नैतिक मूल्याङ्कन न्यायपूर्ण हुन्छ। सन्दर्भबाहिरको निर्णय गर्दा पात्रप्रति अन्याय हुन सक्छ।
Question 35Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
दुई गद्य पाठमा एउटै विषय (जस्तै परिश्रम) फरक ढङ्गले प्रस्तुत हुनुको स्वाभाविक कारण के हो?
- पाठमा पात्र नहुने भएकाले
- नेपाली भाषामा पर्यायवाची शब्द नभएकाले
- दुवै पाठका लेखकको दृष्टिकोण र सन्दर्भ फरक हुनु Correct answer.
- दुवै पाठ एउटै दिन लेखिएकाले
Explanation
एउटै विषयमा पनि लेखकको दृष्टिकोण, अनुभव र सामाजिक सन्दर्भ फरक हुँदा निष्कर्ष भिन्न आउँछ। यही भिन्नता तुलनात्मक अध्ययनको मुख्य आकर्षण हो।
Question 36Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'विद्यार्थी जीवन' जस्ता उपदेशात्मक निबन्धको भाषा प्रायः कस्तो हुन्छ?
- सरल, प्रत्यक्ष र प्रेरणादायी Correct answer.
- पूर्णतः पद्यमय
- अत्यन्त अलङ्कारिक र दुरूह
- केवल संवादमा आधारित
Explanation
उपदेशात्मक निबन्धको उद्देश्य पाठकलाई स्पष्ट सन्देश दिनु हो, त्यसैले भाषा सरल, प्रत्यक्ष र प्रेरणादायी हुन्छ। यसले विद्यार्थीलाई सजिलै बुझ्न र ग्रहण गर्न सघाउँछ।
Question 37Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्यांशमा 'उसको बोलीमा कडुवा मिठास थियो' भन्ने पङ्क्तिले पात्रको कुन पक्ष देखाउँछ?
- केवल क्रोध र कठोरता
- पूर्ण उदासीनता
- कठोर शब्द पछाडि लुकेको स्नेह Correct answer.
- शारीरिक बलको प्रदर्शन
Explanation
'कडुवा मिठास' विरोधाभासी प्रयोगले बाहिर कठोर देखिने बोलीभित्र स्नेह लुकेको भाव जनाउँछ। यसरी लेखकले पात्रको बहुस्तरीय स्वभाव देखाउँछ।
Question 38Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठको 'सन्देश' र 'विषय' बीचको भेद कुन विकल्पले ठीक देखाउँछ?
- विषय पाठको अन्तिम पङ्क्तिमा मात्र हुन्छ
- विषय पाठले के भन्छ भन्ने हो, सन्देश पाठकले के गर्नुपर्छ भन्ने हो Correct answer.
- विषय र सन्देश सधैँ एउटै हुन्
- सन्देश पाठको पहिलो वाक्यमा मात्र हुन्छ
Explanation
विषय पाठको केन्द्रीय कुरा के हो भन्ने बताउँछ, जबकि सन्देश त्यसबाट पाठकले ग्रहण गर्ने व्यवहारिक निर्देश वा प्रेरणा हो। यी दुई सम्बन्धित भए पनि एउटै हुँदैनन्।
Question 39Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'नैतिक शिक्षा' जस्ता पाठमा लेखकले उदाहरण प्रयोग गर्नुको मुख्य उद्देश्य के हो?
- पाठलाई लामो बनाउनु
- पाठकलाई अन्योलमा पार्नु
- व्याकरणीय जटिलता बढाउनु
- अमूर्त सिद्धान्तलाई मूर्त र बुझ्नयोग्य बनाउनु Correct answer.
Explanation
नैतिक सिद्धान्त अमूर्त हुन्छ, त्यसैलाई दैनिक जीवनको उदाहरणले मूर्त बनाएर पाठकले सजिलै बुझ्न र अपनाउन सक्छ। उदाहरणले तर्कलाई विश्वसनीयता दिन्छ।
Question 40Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
कुनै गद्य पाठको पात्रको संवादलाई उद्धरण गर्दा नेपालीमा प्रायः कुन चिह्न प्रयोग गरिन्छ?
- विसर्ग ( : )
- कोष्ठ चिह्न ( )
- उद्धरण चिह्न ( " " ) Correct answer.
- प्रश्न चिह्न ( ? )
Explanation
पात्रको भनाइ जस्ताको तस्तै उद्धृत गर्दा उद्धरण चिह्नभित्र राखिन्छ। यसले वक्ताको शब्द र लेखकको वर्णनबीच स्पष्ट सीमा देखाउँछ।
Question 41Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'महिला सशक्तीकरण' पाठमा पात्रको आत्मविश्वास वृद्धिलाई कुन प्रक्रियाले सबैभन्दा बढी टेवा पुर्याउँछ?
- अरूमाथि निर्भर रहनु
- समाजबाट पूर्ण अलगाव
- शिक्षा र आर्थिक स्वावलम्बन Correct answer.
- परम्पराको अन्धानुकरण
Explanation
शिक्षाले सचेतना दिन्छ भने आर्थिक स्वावलम्बनले निर्णय लिने स्वतन्त्रता दिन्छ, जसले आत्मविश्वास बलियो बनाउँछ। यी दुई मिलेर सशक्तीकरणको ठोस आधार बन्छ।
Question 42Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा लेखकको 'पूर्वाग्रह' पहिचान गर्ने सबैभन्दा भरपर्दो सङ्केत कुन हो?
- पात्रको नामको लम्बाइ
- तथ्यलाई एक पक्षीय रूपमा छनोट गरी प्रस्तुत गर्नु Correct answer.
- पाठको अन्त्यमा प्रश्न चिह्न हुनु
- पाठमा विराम चिह्नको सही प्रयोग
Explanation
पूर्वाग्रह हुँदा लेखकले आफ्नो पक्षलाई समर्थन गर्ने तथ्य मात्र छान्छ र विपक्षी तथ्यलाई छायामा पार्छ। यस्तो एकपक्षीय छनोट नै पूर्वाग्रहको बलियो सङ्केत हो।
Question 43Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'परिश्रमको फल' शीर्षकको पाठमा 'फल' शब्दले मुख्यतः के जनाउँछ?
- समयको मापन
- मिठाईको प्रकार
- परिश्रमबाट प्राप्त हुने सफलता वा लाभ Correct answer.
- रुखको फल
Explanation
यस सन्दर्भमा 'फल' लाक्षणिक अर्थमा परिश्रमबाट प्राप्त हुने सफलता वा लाभ जनाउँछ। शीर्षकले नै परिश्रम र त्यसको परिणामबीचको सम्बन्ध सङ्केत गर्छ।
Question 44Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठको पात्रको 'उद्देश्य' र 'कार्य' बीचको सम्बन्ध जाँच्ने उपयुक्त तरिका कुन हो?
- लेखकको नामको पहिलो अक्षर हेर्नु
- कार्यले उद्देश्यसँग मेल खान्छ कि खाँदैन भनी तुलना गर्नु Correct answer.
- कथाको पृष्ठ सङ्ख्या गन्नु
- केवल पात्रको उमेर हेर्नु
Explanation
पात्रको कार्य उसले बताएको उद्देश्यसँग मेल खान्छ वा विरोधाभास गर्छ भनी हेर्दा चरित्रको सच्चाइ प्रकट हुन्छ। यसले पात्रको अन्तर्द्वन्द्व र निष्ठा पनि देखाउँछ।
Question 45Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'जनसङ्ख्या वृद्धि' जस्ता समस्यामूलक निबन्धमा लेखकले सुझाएको समाधानको गुण कसरी मापन गर्न सकिन्छ?
- समाधानमा कति अलङ्कार छ भनेर
- समाधानमा विदेशी शब्द कति छ भनेर
- समाधान व्यवहारमा लागू गर्न सकिने र कारणसँग मेल खाने छ कि छैन भनेर Correct answer.
- समाधान कति लामो छ भन्ने शब्द सङ्ख्याले
Explanation
व्यावहारिक रूपमा लागू गर्न सकिने र देखाइएका कारणसँग तर्कसंगत रूपमा जोडिने समाधान मात्र प्रभावकारी मानिन्छ। लम्बाइ वा अलङ्कारले समाधानको गुण निर्धारण गर्दैन।
Question 46Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा 'पात्रको द्वन्द्व' भन्नाले के बुझिन्छ?
- पात्रको पहिरनको विवाद
- दुई पात्रको नामको तुलना
- कथाको शीर्षकको बहस
- पात्रभित्र वा बाह्य परिस्थितिसँग हुने मनोवैज्ञानिक वा सामाजिक टकराव Correct answer.
Explanation
द्वन्द्व भनेको पात्रभित्रको मनोद्वन्द्व वा समाज, प्रकृति वा अर्को पात्रसँगको टकराव हो, जसले कथालाई अगाडि बढाउँछ। यो कथाको मुटु मानिन्छ।
Question 47Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'साहसी बालक' जस्ता कथामा बालकको साहस देखाउने कुन प्रमाण सबैभन्दा विश्वसनीय हुन्छ?
- लेखकले उसलाई साहसी भनेको वाक्य मात्र
- सङ्कटको घडीमा उसले गरेको निर्णय र कार्य Correct answer.
- उसको घर गाउँमा हुनु
- उसको उमेर सानो हुनु
Explanation
साहसको प्रमाण पात्रले सङ्कटमा गरेको निर्णय र कार्यबाट प्रकट हुन्छ, केवल लेखकीय भनाइबाट होइन। कार्यले पात्रको चरित्रलाई विश्वसनीय बनाउँछ।
Question 48Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा लेखकको 'दृष्टिकोण' पहिचान गर्ने क्रममा कुन प्रश्न सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ?
- लेखकले कुन पक्षलाई समर्थन र कुनलाई आलोचना गरेका छन्? Correct answer.
- पाठमा कतिवटा विराम चिह्न छन्?
- पाठ कुन सालमा छापिएको थियो?
- पाठमा कतिवटा अनुच्छेद छन्?
Explanation
लेखकको दृष्टिकोण उसले समर्थन गर्ने पक्ष र आलोचना गर्ने पक्षबाट प्रकट हुन्छ। अनुच्छेद वा विराम चिह्नको सङ्ख्या दृष्टिकोणसँग सम्बन्धित छैन।
Question 49Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
'आमाको सपना' जस्ता कथामा आमाको त्यागको मूल्याङ्कन गर्दा कुन आधार सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ?
- कथाको शीर्षकमा 'आमा' शब्द हुनु
- आमाको उमेर मात्र
- कथाको पृष्ठ सङ्ख्या
- आमाले गरेको त्यागले सन्तानको भविष्यमा पारेको प्रभाव Correct answer.
Explanation
त्यागको मूल्य त्यसले अरूको जीवनमा पारेको सकारात्मक प्रभावबाट निर्धारण हुन्छ। यसले पात्रको निःस्वार्थ भावना र कथाको केन्द्रीय सन्देश दुवै प्रकट गर्छ।
Question 50Prose (Gadyāṃśa) - prescribed Nepali prose texts: comprehension, theme, character, style and value-based questions
गद्य पाठमा प्रयुक्त 'सापेक्ष' शब्दको अर्थ कुन विकल्पले ठीक बताउँछ?
- पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र
- अरूसँग तुलना गरेर मात्र निर्धारण हुने Correct answer.
- सबै अवस्थामा एउटै रहने
- कुनै अर्थ नभएको
Explanation
सापेक्ष भन्नाले अरू कुरासँगको तुलना वा सन्दर्भमा मात्र अर्थ राख्ने भन्ने बुझिन्छ। यसको विपरीत निरपेक्ष हो, जुन सन्दर्भबाट स्वतन्त्र हुन्छ।