गद्यांश (Prose)
WBBSE माध्यमिक नेपाली (प्रथम भाषा) को गद्यांश खण्डले निर्धारित गद्य पाठहरूमा comprehension, विषय-वस्तु, पात्र-चित्रण, शैली र मूल्य-आधारित प्रश्न सोध्छ। उत्तर दिँदा पाठको सार मात्र होइन, पाठको प्रमाण र त्यसको व्याख्या देखाउनु पर्छ। प्रश्नको क्रियापद ('देखाउनु', 'व्याख्या गर्नु', 'तुलना गर्नु') लाई पछ्याउनु; हरेक बुँदामा पाठको आधार चाहिन्छ।
के हेरिन्छ
- विषय-वस्तु: एक वाक्यमा मुख्य भाव, अनि त्यसलाई समर्थन गर्ने एक घटना।
- पात्र: गुण (त्याग, साहस, धर्मनिष्ठा) र त्यो गुण देखाउने क्रिया।
- शैली: सरल वर्णन, संवाद, तत्सम-शब्द, अलंकार र वाक्य-लय; एक प्रभाव उल्लेख गर्नु।
- मूल्य प्रश्न: पाठको द्वन्द्व र विद्यार्थी जीवन, परिवार वा समाजसँग जोड्ने; सामान्य उपदेश होइन।
कार्य-विधि
प्रश्न: 'केन्द्रीय पात्रको त्याग देखाउनु।' पहिले त्यो घटना खोज्नु जहाँ पात्रले खाना, पैसा वा श्रेय त्यज गर्छ। अनि लेख्नु: 'पात्रले X त्यज गर्छ; यो त्याग हो, किन कि हानि व्यक्तिगत र लाभ Y-लाई हुन्छ।' राम्रो उत्तरमा दावा, पाठको प्रमाण र एक वाक्य व्याख्या हुन्छ। कथा सर्वाङ्ग पुनर्कथन नगर्नु; प्रश्नले 'किन' सोधेको छ भने कारण छुट्टै लेख्नु। गद्यांशमा प्रायः 'किन', 'कसरी', 'के सन्देश' भन्ने प्रश्न आउँछन्; त्यसैले कारण र प्रभाव छुट्टै लेख्ने बानी बसाल्नु।
Trap
- प्रश्नको निर्देश नपढी कथा सुनाउनु।
- कथाकार र लेखकलाई एउटै ठान्नु।
- पात्र-चित्रणमा एउटा घटना वा उद्धरण नदिनु।
- मूल्य उत्तरमा पाठसँग सम्बन्ध नजोड्नु।
- लेखकको विचार र पात्रको विचार नछुट्याउनु।