I85PREP
⌘ K
VMBO GL/TL Biologie study materials
VMBO GL/TL Biologie study resources

VMBO GL/TL Biologie practice questions

One question at a time. Build your VMBO GL/TL Biologie understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of de temperatuur invloed heeft op de hartslag van watervlooien. Hij zet watervlooien bij 15 °C, 20 °C en 25 °C en telt steeds de hartslagen per minuut. Wat is in dit onderzoek de onafhankelijke variabele?

  1. de temperatuur van het water Correct answer.
  2. de hartslag per minuut
  3. de duur van de telling in minuten
  4. het aantal watervlooien per bakje

Explanation

De onafhankelijke variabele is de factor die de onderzoeker zelf instelt of verandert: hier de temperatuur van het water. De hartslag per minuut is de afhankelijke variabele, want die wordt gemeten en kan veranderen door de temperatuur. Het aantal watervlooien en de duur van de telling houd je juist in alle proeven gelijk.

Question 2Vaardigheden

Een microscoop heeft een oculair van 10× en een objectief van 40×. Hoeveel keer is het beeld van een preparaat onder deze microscoop vergroot?

  1. 4000×
  2. 400× Correct answer.
  3. 30×
  4. 50×

Explanation

De totale vergroting van een microscoop bereken je door de vergroting van het oculair te vermenigvuldigen met die van het objectief. Hier is dat 10 × 40 = 400 keer. De microscoop maakt het preparaat dus 400 keer groter dan het in werkelijkheid is.

Question 3Vaardigheden

In een tabel staan metingen van de hartslag van watervlooien bij verschillende temperaturen: 10 °C → 24 slagen per minuut, 15 °C → 30, 20 °C → 36, 25 °C → 42 en 30 °C → 68. Tussen welke twee temperaturen stijgt de hartslag het sterkst?

  1. tussen 10 °C en 15 °C
  2. tussen 20 °C en 25 °C
  3. tussen 15 °C en 20 °C
  4. tussen 25 °C en 30 °C Correct answer.

Explanation

Bereken per temperatuurinterval hoeveel slagen de hartslag toeneemt: dat is achtereenvolgens 6, 6, 6 en 26 slagen per minuut. De grootste toename zit dus tussen 25 °C en 30 °C. Alleen naar de losse waarden kijken is niet genoeg; je moet naar de verschillen per interval kijken.

Question 4Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of een nieuwe plantenvoeding de groei van tuinkers beïnvloedt. Bakje A krijgt de nieuwe voeding, bakje B krijgt alleen water. Waarom is bakje B nodig?

  1. Om te bepalen hoeveel water de planten nodig hebben.
  2. Om te zien of de planten ook zonder voeding groeien. Correct answer.
  3. Om te zorgen dat beide bakjes evenveel licht krijgen.
  4. Om de proef te herhalen en zo de betrouwbaarheid te vergroten.

Explanation

Bakje B is de controlegroep: die planten krijgen alles wat bakje A ook krijgt, behalve de nieuwe voeding. Zo zie je hoeveel groei normaal is en kun je het effect van de voeding apart beoordelen. Zonder controlegroep weet je niet of een verschil door de voeding komt of toch vanzelf zou zijn gebeurd.

Question 5Vaardigheden

Een leerling onderzoekt de invloed van licht op de groei van kroos. Hij telt in één bakje het aantal blaadjes. Wat kan hij het beste doen om een betrouwbaarder resultaat te krijgen?

  1. Dezelfde bakjes nog een keer tellen zonder iets te veranderen.
  2. De uitkomst vergelijken met zijn eigen verwachting.
  3. Meer bakjes gebruiken en het gemiddelde berekenen. Correct answer.
  4. De proef één keer heel precies uitvoeren.

Explanation

De betrouwbaarheid van een proef verhoog je door meerdere proefeenheden te gebruiken en het gemiddelde van de metingen te berekenen. Toevallige uitschieters vallen dan minder op en het resultaat geeft de werkelijkheid beter weer. Eén bakje of één meting zegt te weinig over het algemene effect.

Question 6Vaardigheden

Een leerling schrijft in zijn onderzoeksplan: "Ik verwacht dat pissebedden naar de vochtige kant van de keuzebuis kruipen." Wat heeft de leerling opgeschreven?

  1. een conclusie
  2. een hypothese Correct answer.
  3. een waarneming
  4. een resultaat

Explanation

Een hypothese is een verwachting of voorspelling die je vooraf opschrijft en die je met een proef gaat testen. Een waarneming is wat je met je zintuigen of meetinstrument vaststelt, en een conclusie trek je pas nadat de resultaten bekend zijn. De zin bevat nog geen meting en ook nog geen oordeel over de uitkomst.

Question 7Vaardigheden

Een leerling zoekt informatie over de effecten van suiker op de gezondheid. Welke bron is het meest betrouwbaar?

  1. Een folder van een fabrikant die zoete snacks verkoopt.
  2. Een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift. Correct answer.
  3. Een blog van een bekende sporter over zijn suikervrije dieet.
  4. Een forum waar bezoekers hun eigen ervaringen met suiker beschrijven.

Explanation

Een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift is door vakgenoten beoordeeld en beschrijft hoe het onderzoek is uitgevoerd en waar de gegevens vandaan komen. Daardoor is de kans op fouten of een gekleurd beeld klein. Forums, blogs en folders van fabrikanten zijn persoonlijk of commercieel en daarmee minder betrouwbaar.

Question 8Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of de hoeveelheid water de groei van bonenplanten beïnvloedt. Plant A staat in een grote pot bij het raam en krijgt 100 ml water per dag. Plant B staat in een kleine pot in de kast en krijgt 50 ml water per dag. Na twee weken is plant A veel langer. Welke conclusie is juist?

  1. De conclusie is juist, want het verschil in lengte is duidelijk zichtbaar.
  2. De conclusie is onjuist, want potgrootte en licht verschilden ook. Correct answer.
  3. De conclusie is juist, want plant A kreeg meer water en groeide het best.
  4. De conclusie is onjuist, want je hebt meer dan twee planten nodig.

Explanation

Om het effect van één factor te meten moeten alle andere omstandigheden gelijk blijven. Hier verschillen potgrootte, licht en hoeveelheid water tegelijk, dus je weet niet welke factor de groei heeft veroorzaakt. De proef is daardoor niet geschikt om te concluderen dat meer water beter is.

Question 9Vaardigheden

Op een tekening van een preparaat is een cel 30 mm lang. De tekening is 500× vergroot. Hoe lang is de cel in werkelijkheid?

  1. 6 µm
  2. 15 000 µm
  3. 600 µm
  4. 60 µm Correct answer.

Explanation

Bij een vergroting van 500× is het beeld 500 keer zo groot als de werkelijkheid. Je deelt de gemeten lengte dus door 500: 30 mm : 500 = 0,06 mm. Dat is gelijk aan 60 µm, want 1 mm = 1000 µm.

Question 10Vaardigheden

Een leerling meet de hartslag van watervlooien bij verschillende temperaturen. Hoe zet hij de resultaten het beste in een diagram?

  1. Temperatuur horizontaal en hartslag verticaal, als lijn. Correct answer.
  2. Alleen de hoogste hartslag als een staaf in een diagram.
  3. Hartslag horizontaal, temperatuur verticaal, met losse staven.
  4. Beide grootheden als één cirkeldiagram met procenten.

Explanation

Temperatuur en hartslag zijn beide continue grootheden; bij zo'n verband hoort een lijndiagram. De grootheid die de onderzoeker zelf instelt, de temperatuur, komt op de horizontale as en de gemeten grootheid, de hartslag, op de verticale as. Staven of een cirkeldiagram gebruik je voor categorieën of delen van een geheel, niet voor een geleidelijk verband.

Question 11Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of extra licht de groei van algen beïnvloedt. Hij zet drie flessen met algen in water neer. Twee flessen krijgen een extra lamp, één fles krijgt geen extra lamp. Welke fles is de controleproef?

  1. de fles zonder extra lamp Correct answer.
  2. een fles met een extra lamp
  3. alle drie de flessen
  4. de fles met de meeste algen

Explanation

De controleproef is de fles die geen extra licht krijgt. Daarmee kun je vergelijken of het extra licht effect heeft. De andere flessen krijgen de behandeling wel.

Question 12Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of de temperatuur van het water invloed heeft op de hoeveelheid zuurstof die waterplanten afgeven. Wat is de onafhankelijke variabele?

  1. de soort waterplant
  2. de tijd die de plant in het water staat
  3. de temperatuur van het water Correct answer.
  4. de hoeveelheid zuurstof die vrijkomt

Explanation

De onafhankelijke variabele is de factor die de onderzoeker zelf verandert. Hier is dat de temperatuur van het water. De hoeveelheid zuurstof is de afhankelijke variabele.

Question 13Vaardigheden

Een leerling ziet dat regenwormen in een keuzebuis naar de donkere kant kruipen. Welke uitspraak is een conclusie en geen waarneming?

  1. Er zaten 12 regenwormen aan de donkere kant.
  2. De donkere kant van de buis is koeler dan de lichte kant.
  3. Regenwormen verkiezen een donkere omgeving. Correct answer.
  4. De regenwormen kropen allemaal naar de donkere kant toe.

Explanation

Een conclusie is een uitspraak die je afleidt uit de waarnemingen. 'Regenwormen verkiezen een donkere omgeving' is zo'n afleiding. De andere uitspraken beschrijven wat je ziet of meet.

Question 14Vaardigheden

Een leerling meet de lengte van een blad drie keer: 6,2 cm; 6,0 cm; 6,4 cm. Hij wil één waarde gebruiken. Wat kan hij het beste doen?

  1. de eerste meting nemen: 6,2 cm
  2. alle drie de metingen optellen
  3. de hoogste meting nemen: 6,4 cm
  4. het gemiddelde nemen: 6,2 cm Correct answer.

Explanation

Het gemiddelde van 6,2 cm, 6,0 cm en 6,4 cm is 6,2 cm. Door het gemiddelde te nemen, wordt de invloed van toevallige meetfouten kleiner. Eén losse meting is minder betrouwbaar.

Question 15Vaardigheden

In een tabel staat hoeveel bloemen er in een tuin per maand bloeien. Welke grafiek is het meest geschikt om het verloop over het jaar te laten zien?

  1. een cirkeldiagram
  2. een staafdiagram
  3. een lijngrafiek Correct answer.
  4. een tekening van de tuin

Explanation

Een lijngrafiek laat zien hoe een waarde in de tijd verandert. Maanden vormen een doorlopende tijdreeks. Een cirkeldiagram is voor delen van een geheel, een staafdiagram vergelijkt losse groepen.

Question 16Vaardigheden

Een leerling bekijkt een preparaat met een oculair van 10× en een objectief van 4×. Daarna gebruikt hij een objectief van 10×. Wat gebeurt er met het beeld?

  1. Het beeld wordt 2,5× groter; je ziet minder oppervlak. Correct answer.
  2. Het beeld blijft even groot, omdat het oculair niet verandert.
  3. Het beeld wordt 6× groter en je ziet juist meer oppervlak.
  4. Het beeld wordt 14× groter en je ziet juist meer oppervlak.

Explanation

De vergroting is oculair × objectief. Eerst is die 10 × 4 = 40×, daarna 10 × 10 = 100×. Het beeld wordt dus 100 : 40 = 2,5× groter; bij een grotere vergroting zie je minder oppervlak.

Question 17Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of de pH van het water invloed heeft op de groei van kroos. Welke factor moet hij in alle bakjes gelijk houden?

  1. de groei van het kroos
  2. de conclusie die hij trekt
  3. de pH van het water
  4. de temperatuur van het water Correct answer.

Explanation

De pH is de factor die hij juist verandert, dus die mag niet gelijk blijven. De groei is het resultaat dat hij meet. De temperatuur moet in alle bakjes gelijk zijn, anders weet je niet waardoor een verschil in groei komt.

Question 18Vaardigheden

Een leerling zoekt informatie over de werking van een nieuw dieet. Welk kenmerk wijst het sterkst op een betrouwbare bron?

  1. De website heeft veel enthousiaste reacties.
  2. De website staat bovenaan in de zoekresultaten.
  3. De website noemt auteur en bronnen. Correct answer.
  4. De website gebruikt veel kleuren en foto's.

Explanation

Een betrouwbare bron is controleerbaar. Als de auteur en de gebruikte bronnen genoemd worden, kun je de informatie nagaan. Reclame, veel reacties of een hoge plaats in de zoekresultaten zeggen daar niets over.

Question 19Vaardigheden

Een leerling maakt een biologische tekening van een preparaat. Aan welke eis voldoet een goede tekening?

  1. met een dikke stift gemaakt
  2. met potlood en met schaalaanduiding Correct answer.
  3. alleen de mooiste cellen laten zien
  4. zo artistiek mogelijk ingekleurd

Explanation

Een biologische tekening moet duidelijk en controleerbaar zijn. Daarom teken je met potlood en zet je de vergroting of een schaalaanduiding erbij. Inkleuren en versieren zijn niet nodig; alle belangrijke delen moeten juist wel getekend worden.

Question 20Vaardigheden

Op een foto van een preparaat staat een schaallijn van 2 cm. Deze lijn stelt 50 µm voor. Een cel op dezelfde foto is 6 cm lang. Hoe lang is de cel in werkelijkheid?

  1. 25 µm
  2. 300 µm
  3. 150 µm Correct answer.
  4. 75 µm

Explanation

De schaallijn van 2 cm komt overeen met 50 µm. Eén cm op de foto is dus 25 µm. De cel is 6 cm, dus 6 × 25 = 150 µm.

Question 21Vaardigheden

Een leerling snijdt in het biologielokaal een dun plakje van een plantenstengel met een scalpel. Welke veiligheidsmaatregel is juist?

  1. Hij snijdt de stengel in zijn hand en richt het scalpel naar zich toe.
  2. Hij snijdt op een snijmat van zijn lichaam af. Correct answer.
  3. Hij spoelt het scalpel direct af in de gootsteen zonder het weg te leggen.
  4. Hij legt het scalpel na gebruik open op de tafelpunt.

Explanation

Een scalpel is scherp en mag alleen op een snijmat worden gebruikt, met de snede van het lichaam af. Zo voorkom je dat je bij een uitschietende beweging jezelf of een klasgenoot verwondt. Na gebruik leg je het scalpel veilig weg, bijvoorbeeld in een mesjesbak of met de punt afgeschermd.

Question 22Vaardigheden

Een leerling wil de temperatuur van leidingwater in een bekerglas meten tot op 1 °C nauwkeurig. Welk meetinstrument is hiervoor het meest geschikt?

  1. een liniaal met millimeterverdeling om de lengte van het water te meten
  2. een maatcilinder met een schaalverdeling per 10 mL
  3. een weegschaal met een schaalverdeling per 1 g
  4. een thermometer met een schaalverdeling per 1 °C Correct answer.

Explanation

De temperatuur van water meet je met een thermometer. Als de schaalverdeling per 1 °C is, kun je de temperatuur tot op 1 °C nauwkeurig aflezen. Een liniaal, maatcilinder en weegschaal meten lengte, volume of massa en geen temperatuur.

Question 23Vaardigheden

Een leerling bekijkt een preparaat met een microscoop bij een kleine vergroting. Het beeld is nog niet scherp. Welke handeling moet hij uitvoeren?

  1. Hij verschuift het preparaat tot het beeld scherp is.
  2. Hij draait aan de diafragmaring tot het beeld scherp is.
  3. Hij draait direct een objectief van 40× naar boven het preparaat.
  4. Hij stelt scherp met de grove schroef. Correct answer.

Explanation

Bij een kleine vergroting stel je scherp met de grove schroef. De fijne schroef gebruik je pas bij een grote vergroting, om het preparaat niet te beschadigen. Het diafragma regelt de hoeveelheid licht en niet de scherpte van het beeld.

Question 24Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of een nieuw medicijn de groei van bacteriën remt. Hij brengt bacteriën in een voedingsbodem en voegt het medicijn toe. Wat moet hij daarnaast doen om een betrouwbare conclusie te kunnen trekken?

  1. Hij herhaalt de proef met een andere bacteriesoort.
  2. Hij maakt een schaal met alleen medicijn en geen bacteriën.
  3. Hij voegt extra medicijn toe aan dezelfde schaal.
  4. Hij zet een tweede schaal met bacteriën op zonder medicijn. Correct answer.

Explanation

Om het effect van het medicijn te kunnen vaststellen, heeft de leerling een controlegroep nodig. Dat is een tweede schaal met bacteriën onder dezelfde omstandigheden, maar zonder medicijn. Alleen dan kun je vergelijken of de bacteriegroei door het medicijn minder is geworden.

Question 25Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of de kleur van licht invloed heeft op de fotosynthese van waterpest. Hij meet per minuut de hoeveelheid zuurstof die vrijkomt. Wat is de onafhankelijke variabele in dit onderzoek?

  1. de soort waterplant
  2. de temperatuur van het water
  3. de kleur van het licht Correct answer.
  4. de hoeveelheid zuurstof per minuut

Explanation

De onafhankelijke variabele is de factor die de onderzoeker bewust verandert. In dit onderzoek wisselt de leerling de kleur van het licht om het effect daarvan te meten. De hoeveelheid zuurstof per minuut is juist de afhankelijke variabele die hij meet.

Question 26Vaardigheden

Een leerling telt op een plant 40 bladluizen. Na een behandeling met zeepwater telt hij 25 bladluizen. Hoeveel procent is het aantal bladluizen afgenomen?

  1. 60%
  2. 37,5% Correct answer.
  3. 15%
  4. 62,5%

Explanation

De afname is 40 − 25 = 15 bladluizen. De procentuele afname bereken je met 15 ÷ 40 × 100% = 37,5%. Het getal 62,5% hoort bij het deel dat overblijft, niet bij de afname.

Question 27Vaardigheden

Een leerling onderzoekt welk van vijf soorten voer pissebedden het meest kiezen. Per voersoort telt hij hoeveel pissebedden erop zitten. Met welke grafiek vergelijkt hij de aantallen per voersoort het duidelijkst?

  1. een staafdiagram, omdat voersoorten losse categorieën zijn Correct answer.
  2. een lijndiagram, omdat de voersoorten in een vaste volgorde staan
  3. een cirkeldiagram, omdat er vijf soorten voer zijn
  4. een spreidingsdiagram, omdat hij twee keer heeft geteld

Explanation

De voersoorten zijn losse categorieën en niet een doorgaande grootheid zoals tijd of temperatuur. Bij losse categorieën past een staafdiagram, omdat je de aantallen per voersoort naast elkaar kunt vergelijken. Een lijndiagram suggereert ten onrechte een geleidelijke ontwikkeling tussen de voersoorten.

Question 28Vaardigheden

Een leerling wil weten hoeveel pissebedden er gemiddeld in een vierkante meter tuinaarde leven. Hij telt de pissebedden in één klein vakje onder één tegel. Wat is de beste verbetering van zijn onderzoek?

  1. Hij telt dezelfde tegel nog een keer op dezelfde plek.
  2. Hij telt alleen 's nachts, omdat pissebedden dan actiever zijn.
  3. Hij telt in meerdere vakjes verspreid over de tuin. Correct answer.
  4. Hij telt één groter vakje in plaats van meerdere vakjes.

Explanation

Eén vakje onder één tegel is een kleine steekproef en zegt weinig over de hele tuin. Door op meerdere plekken te tellen, wordt de steekproef beter verdeeld en geeft het gemiddelde een betrouwbaarder beeld. Dezelfde plek nog een keer tellen of alleen één groter vakje nemen lost dat probleem niet op.

Question 29Vaardigheden

Twee groepen bonenplanten worden vergeleken. Groep A krijgt extra plantenvoeding en staat in een kas bij 25 °C. Groep B krijgt geen extra voeding en staat bij 15 °C. Na drie weken zijn de planten in groep A groter. Een leerling concludeert dat de extra voeding de groei heeft bevorderd. Welke beoordeling van deze conclusie is juist?

  1. De temperatuur verschilt ook en kan de groei beïnvloeden. Correct answer.
  2. De conclusie is niet betrouwbaar, omdat er geen bacteriën zijn gebruikt.
  3. De conclusie is juist, omdat groep A duidelijk groter is geworden.
  4. De conclusie is juist, want groep B kreeg geen voeding.

Explanation

In dit onderzoek verschillen twee factoren tegelijk: de hoeveelheid voeding en de temperatuur. Daardoor is niet vast te stellen of de grotere groei door de voeding komt of door de hogere temperatuur. Om dit te onderzoeken moeten de groepen bij dezelfde temperatuur staan, zodat alleen de voeding verschilt.

Question 30Vaardigheden

In een groot bevolkingsonderzoek eten mensen die veel vis eten minder vaak hartziekten dan mensen die weinig vis eten. Welke conclusie past het beste bij dit resultaat?

  1. Mensen met hartziekten zijn later gestopt met vis eten.
  2. Het onderzoek is onbruikbaar, omdat er maar één voedingsmiddel is onderzocht.
  3. Vis eten voorkomt hartziekten bij alle mensen.
  4. Er is een verband, maar vis is niet bewezen de oorzaak. Correct answer.

Explanation

Het onderzoek laat een verband zien tussen veel vis eten en minder hartziekten. Een verband betekent nog niet dat vis eten de hartziekten veroorzaakt; mensen die veel vis eten kunnen bijvoorbeeld ook gezonder leven. Daarom is een voorzichtige conclusie over een verband passender dan een conclusie over oorzaak en gevolg.

Question 31Vaardigheden

Een leerling onderzoekt of de temperatuur invloed heeft op de snelheid waarmee gist suiker omzet. Hij meet hoeveel gasbelletjes er per minuut vrijkomen. Wat is de afhankelijke variabele in dit onderzoek?

  1. Het aantal gasbelletjes per minuut Correct answer.
  2. De hoeveelheid suiker in het mengsel
  3. De hoeveelheid gist in het mengsel
  4. De temperatuur van het mengsel

Explanation

De afhankelijke variabele is de grootheid die je meet als gevolg van de verandering die je aanbrengt. In dit onderzoek is dat het aantal gasbelletjes per minuut. De temperatuur is de onafhankelijke variabele; de hoeveelheden gist en suiker moeten juist gelijk blijven.

Question 32Vaardigheden

Een leerling bekijkt een preparaat met een microscoop. Het beeld is te donker. Met welk onderdeel kan hij de hoeveelheid licht die op het preparaat valt regelen?

  1. De revolver
  2. Het diafragma Correct answer.
  3. De tubus
  4. De tafel

Explanation

Met het diafragma regel je hoeveel licht door het preparaat valt. De revolver gebruik je om een ander objectief te kiezen en de tafel om het preparaat te dragen. De tubus is de buis tussen oculair en objectief.

Question 33Vaardigheden

Een leerling wil weten of een nieuwe tandpasta gaatjes voorkomt. Hij laat 100 mensen de nieuwe tandpasta gebruiken en telt na een jaar hoeveel gaatjes zij hebben. Wat moet hij nog doen om een betrouwbare conclusie te kunnen trekken?

  1. Alle deelnemers vragen hoeveel zij verwachten dat de tandpasta werkt
  2. De deelnemers zelf laten beoordelen of hun tanden schoner voelen
  3. Een tweede groep met een gewone tandpasta laten poetsen Correct answer.
  4. De resultaten alleen vergelijken met wat de fabrikant belooft

Explanation

Om te kunnen zeggen of de nieuwe tandpasta beter werkt, is een vergelijking nodig met een groep die een gewone tandpasta gebruikt. Zo'n controlegroep laat zien wat er zonder de nieuwe tandpasta gebeurt. Alleen naar de nieuwe groep kijken zegt niets over het effect.

Question 34Vaardigheden

Een leerling wil een onderzoek doen naar de invloed van vocht op het kiemen van zaadjes. Welke onderzoeksvraag is het beste bruikbaar voor een experiment?

  1. Waarom kiemen zaadjes in het voorjaar?
  2. Zijn zaadjes mooi om te zien?
  3. Wat is het nut van kiemen voor een plant?
  4. Hoe beïnvloedt de hoeveelheid water de kieming van zaadjes? Correct answer.

Explanation

Een bruikbare onderzoeksvraag voor een experiment noemt een factor die je kunt veranderen en een meetbare uitkomst. 'Hoe beïnvloedt de hoeveelheid water de kieming van zaadjes?' voldoet daaraan: water is te variëren en kieming is te tellen. De andere vragen zijn niet of moeilijk experimenteel te onderzoeken.

Question 35Vaardigheden

Een leerling maakt een preparaat van een dun schilletje van een ui. Hij wil dit onder de microscoop bekijken. In welke volgorde doet hij dit?

  1. Eerst het dekglaasje in de houder klemmen, daarna het schilletje op de tafel leggen en dan water toevoegen.
  2. Eerst een dekglaasje op het preparaat leggen, daarna een druppel water op het schilletje doen.
  3. Eerst een druppel water op het glaasje doen, daarna het schilletje erin leggen en dan voorzichtig een dekglaasje erop laten zakken. Correct answer.
  4. Eerst het schilletje op het dekglaasje leggen, daarna water op het voorwerpglas doen en dan het dekglaasje omdraaien.

Explanation

Bij een nat preparaat doe je eerst een druppel water op het voorwerpglas. Daarna leg je het preparaat erin en laat je het dekglaasje schuin zakken. Zo voorkom je luchtbellen en beschadig je het preparaat niet.

Question 36Vaardigheden

In een tabel staat het aantal huidmondjes per mm² op de bovenkant en de onderkant van bladeren van vier plantensoorten. Soort A: boven 5, onder 120 Soort B: boven 40, onder 60 Soort C: boven 80, onder 20 Soort D: boven 10, onder 10 Welke conclusie wordt door deze gegevens ondersteund?

  1. Soort D heeft evenveel huidmondjes aan de bovenkant als aan de onderkant. Correct answer.
  2. Bij soort C zitten de meeste huidmondjes aan de onderkant.
  3. Bij soort A komen huidmondjes alleen aan de onderkant voor.
  4. Soort B heeft in totaal de meeste huidmondjes per mm².

Explanation

In de tabel heeft soort D op de bovenkant 10 huidmondjes per mm² en op de onderkant ook 10. Alleen die uitspraak klopt met de getallen. Bij soort A zitten er ook huidmondjes aan de bovenkant (5), bij B is het totaal 100 en bij C zitten de meeste juist aan de bovenkant.

Question 37Vaardigheden

Een leerling wil 25 mL water afmeten met een maatcilinder. Hoe leest hij het volume het nauwkeurigst af?

  1. De maatcilinder vasthouden en schuin houden
  2. Met de ogen op gelijke hoogte met de onderkant van de vloeistofspiegel (meniscus) Correct answer.
  3. Van bovenaf in de maatcilinder kijken
  4. Het volume aflezen aan de bovenkant van het wateroppervlak

Explanation

Je leest een maatcilinder af met je ogen op gelijke hoogte met de onderkant van de meniscus. Zo voorkom je een parallaxfout. De maatcilinder moet rechtop staan en je kijkt niet van bovenaf of schuin.

Question 38Vaardigheden

In een grafiek staat op de horizontale as de temperatuur (10–40 °C) en op de verticale as de activiteit van een enzym. Bij 20 °C is de activiteit 20 eenheden per minuut en bij 30 °C is die 40 eenheden per minuut. De grafiek loopt tussen deze punten recht. Wat is de beste schatting van de enzymactiviteit bij 25 °C?

  1. 10 eenheden per minuut
  2. 60 eenheden per minuut
  3. 20 eenheden per minuut
  4. 30 eenheden per minuut Correct answer.

Explanation

Bij 25 °C ligt de temperatuur precies tussen 20 °C en 30 °C in. Omdat de grafiek tussen deze punten recht loopt, hoort daar de activiteit precies tussen 20 en 40 eenheden per minuut in: 30 eenheden per minuut.

Question 39Vaardigheden

Een leerling wil de gemiddelde lengte van alle leerlingen in klas 2A schatten. Hij meet alleen de lengte van de jongens in de klas. Wat is de belangrijkste fout in zijn werkwijze?

  1. Hij meet de lengte in centimeters in plaats van meters.
  2. Hij gebruikt te weinig meetinstrumenten.
  3. Zijn steekproef is niet representatief voor de hele klas. Correct answer.
  4. Hij heeft de metingen niet twee keer gedaan.

Explanation

Als je alleen jongens meet, is je steekproef niet representatief voor de hele klas. Meisjes kunnen gemiddeld een andere lengte hebben. Om een goede schatting te maken, moet je een steekproef nemen waarin alle leerlingen van de klas ongeveer evenveel kans hebben om gekozen te worden.

Question 40Vaardigheden

In een laboratorium remt een nieuw medicijn de groei van een bepaalde bacterie bij muizen. Mag de onderzoeker concluderen dat het medicijn bij mensen met een infectie door die bacterie ook werkt?

  1. Nee, want bacteriën kunnen niet in muizen voorkomen.
  2. Ja, want het medicijn is al in een laboratorium getest.
  3. Nee, resultaten bij muizen gelden niet automatisch voor mensen. Correct answer.
  4. Ja, want een bacterie reageert bij mensen hetzelfde als bij muizen.

Explanation

Resultaten bij muizen kun je niet zonder meer vertalen naar mensen. Mensen verschillen van muizen in bouw, afweer en stofwisseling. Daarom zijn eerst proeven bij mensen nodig voordat je mag zeggen dat het medicijn bij mensen werkt.

Question 41Vaardigheden

Bij fotosynthese ontstaat glucose in de bladeren. Welk gas geeft de plant daarbij af aan de lucht?

  1. waterdamp
  2. stikstof
  3. zuurstof Correct answer.
  4. koolstofdioxide

Explanation

Bij fotosynthese neemt de plant koolstofdioxide en water op en gebruikt ze lichtenergie om glucose te maken. Daarbij komt zuurstof vrij, dat via de huidmondjes in de bladeren naar buiten gaat. Koolstofdioxide is dus een grondstof en geen afgiftestof van deze reactie.

Question 42Vaardigheden

In de opperhuid van bladeren liggen huidmondjes. Welke omschrijving past bij deze huidmondjes?

  1. Ze regelen gaswisseling en de afgifte van waterdamp. Correct answer.
  2. Ze maken glucose uit koolstofdioxide en water.
  3. Ze beschermen het blad tegen te fel zonlicht.
  4. Ze zuigen met de wortels water en mineralen uit de bodem op.

Explanation

Via de huidmondjes wisselt een plant gassen uit met de lucht: koolstofdioxide gaat naar binnen en zuurstof verlaat het blad. Ook waterdamp ontsnapt via deze openingen. Twee sluitcellen kunnen de opening smaller of wijder maken, waardoor de plant de gaswisseling en het waterverlies regelt.

Question 43Vaardigheden

Een plant heeft veel fijne wortelharen aan de wortels. Waarom is dat gunstig voor de plant?

  1. Zo kan de plant meer water en mineralen opnemen. Correct answer.
  2. Zo kan de plant steviger en dieper in de grond staan.
  3. Zo kan de plant zuurstof afgeven aan de bodem.
  4. Zo kan de plant glucose opslaan in de bodem.

Explanation

Wortelharen vergroten het oppervlak van het wortelstelsel enorm, waardoor de plant per tijdseenheid veel meer water en opgeloste mineralen kan opnemen. Die opname verloopt via osmose en via actief transport van zouten de wortelcellen in. De wortelharen zelf dienen niet als opslagplaats voor glucose.

Question 44Vaardigheden

In de stengel van een plant lopen houtvaten en bastvaten. Wat vervoeren de houtvaten en in welke richting?

  1. Water met mineralen van de wortels naar de bladeren. Correct answer.
  2. Zuurstof van de bladeren naar de stengel.
  3. Glucose van de bladeren naar de wortels.
  4. Water met mineralen van de bladeren naar de wortels.

Explanation

Houtvaten zijn dood en vervoeren water met opgeloste mineralen die de wortels hebben opgenomen, omhoog naar de bladeren. Dat transport komt op gang doordat water via de huidmondjes verdampt en er als het ware aan het water in de vaten wordt getrokken. Glucose wordt juist in de levende bastvaten vervoerd.

Question 45Vaardigheden

Een plant staat in een afgesloten, doorzichtige bak met lucht. Er schijnt geen licht op de bak. Wat gebeurt er met de hoeveelheid koolstofdioxide in de bak?

  1. Die neemt af, omdat de plant ook in het donker blijft fotosynthetiseren.
  2. Die neemt toe, omdat de plant geen fotosynthese uitvoert. Correct answer.
  3. Die neemt eerst af en daarna toe door gisting.
  4. Die blijft gelijk, omdat de plant stopt met verbranden.

Explanation

Zonder licht stopt de fotosynthese, omdat de plant lichtenergie nodig heeft om glucose te maken. De verbranding gaat dag en nacht door: daarbij gebruikt de plant zuurstof en komt koolstofdioxide vrij. Omdat er geen fotosynthese tegenover staat, stijgt het koolstofdioxidegehalte in de bak.

Question 46Vaardigheden

Een plant heeft bladeren met groene en witte delen. Een blad wordt een dag in het licht gehouden en daarna met jodium getest op zetmeel. Waar zal zetmeel worden aangetoond?

  1. In geen enkel deel, want een bont blad maakt geen zetmeel.
  2. Alleen in de witte delen, want daar wordt glucose opgeslagen.
  3. In het hele blad, want elk deel van het blad fotosynthetiseert.
  4. Alleen in de groene delen, want daar zitten bladgroenkorrels. Correct answer.

Explanation

Fotosynthese vindt plaats in cellen met bladgroenkorrels, en die zitten alleen in de groene delen van het blad. De glucose die daar ontstaat, wordt omgezet in zetmeel en kleurt met jodium blauwzwart. Witte delen missen bladgroen en kunnen dus geen zetmeel vormen.

Question 47Vaardigheden

Een tuinplant krijgt per ongeluk zeewater in plaats van zoet water. Na een tijdje hangen de bladeren slap. Wat is hiervan de beste verklaring?

  1. Het zout houdt het licht tegen, zodat er geen fotosynthese meer plaatsvindt.
  2. De plant neemt te veel water op en de bladeren barsten open.
  3. Het zout in de bodem verbrandt de wortelharen, waardoor de plant stopt met groeien.
  4. Door het zoute water verliest de plant water, waardoor cellen slap worden. Correct answer.

Explanation

In zout water is de concentratie opgeloste stoffen buiten de wortelcellen hoger dan in de cellen. Water verlaat de cellen dan via osmose, waardoor de turgor daalt en bladeren en stengels slap gaan hangen. Dit verschijnsel heet plasmolyse en verdwijnt pas als de plant weer water met weinig zout kan opnemen.

Question 48Vaardigheden

Een plant heeft kleine, groenachtige bloemen zonder geur. De stempels steken buiten de bloem uit en er wordt veel stuifmeel gevormd. Waardoor wordt dit stuifmeel waarschijnlijk verspreid?

  1. Door vogels, want de bloemen bevatten veel nectar.
  2. Door insecten, want kleine bloemen trekken veel insecten aan.
  3. Door de wind, want er is geen nectar of geur als lokmiddel. Correct answer.
  4. Door het water, want de bloemen groeien altijd in een vijver.

Explanation

Windbloemen maken geen nectar en geen geur, omdat ze geen insecten of vogels hoeven te lokken. Ze vormen juist veel licht stuifmeel en hebben stempels die buiten de bloem uitsteken, zodat stuifmeel gemakkelijk wordt opgevangen. Grote, opvallende en geurende bloemen horen bij insectenbestuiving.

Question 49Vaardigheden

Van een plant wordt de onderkant van alle bladeren bedekt met een dun laagje vaseline; de bovenkant blijft vrij. Wat gebeurt er in de dagen daarna met de opname van koolstofdioxide en met de verdamping?

  1. De opname van koolstofdioxide blijft gelijk en de verdamping neemt toe.
  2. De opname van koolstofdioxide neemt toe en de verdamping stopt helemaal.
  3. De opname van koolstofdioxide stopt, maar de verdamping blijft ongeveer gelijk.
  4. De opname van koolstofdioxide stopt bijna en de verdamping daalt sterk. Correct answer.

Explanation

Bij veel planten liggen de huidmondjes vooral aan de onderkant van het blad. De vaseline sluit die openingen af, waardoor er bijna geen koolstofdioxide meer naar binnen kan en er ook veel minder waterdamp naar buiten gaat. Daardoor komt de fotosynthese grotendeels stil te liggen en daalt de verdamping sterk.

Question 50Vaardigheden

Een kiemplant staat in een doos met een opening aan één zijkant waar licht binnenkomt. Na enkele dagen is de stengel naar de opening toe gegroeid. Wat is de juiste verklaring?

  1. Aan de lichte kant groeit de stengel sneller, waardoor de top vanzelf naar het licht toe buigt.
  2. Aan de donkere kant groeit de stengel sneller, waardoor de top naar het licht toe buigt. Correct answer.
  3. De stengel groeit altijd recht omhoog en het licht verandert daar niets aan.
  4. De cellen aan de lichte kant worden door het licht naar de opening toe getrokken.

Explanation

In de top van een stengel wordt groeistof gevormd die de strekking van cellen bevordert. Bij eenzijdig licht hoopt deze groeistof zich op aan de donkere kant, waardoor de cellen daar meer in de lengte groeien dan aan de lichte kant. Daardoor buigt de stengel naar het licht toe.