Planten: fotosynthese, transport en voortplanting
Bij planten toetst het examen de bouw van blad, stengel, wortel en bloem, en de processen fotosynthese, verbranding, transport en voortplanting. Je moet formules kunnen gebruiken en verklaren waarom een plant in een bepaalde situatie anders reageert.
Fotosynthese en verbranding
- Fotosynthese: koolstofdioxide + water + licht → glucose + zuurstof. Dit gebeurt in bladgroenkorrels.
- Verbranding: glucose + zuurstof → koolstofdioxide + water + energie. Dit gebeurt altijd, ook in het donker.
- Glucose wordt omgezet in zetmeel en opgeslagen; zuurstof komt vrij bij fotosynthese.
Bouw en transport
- Het blad heeft een opperhuid met huidmondjes, sluitcellen, bladgroenkorrels en nerven.
- Huidmondjes regelen gaswisseling en verdamping; ze gaan open bij licht en kunnen dicht bij droogte.
- Wortels nemen water en mineralen op via wortelharen.
- Xyleem vervoert water en mineralen omhoog; floëem vervoert glucose en water.
Voortplanting
- Een bloem heeft kelk, kroon, meeldraden en een stamper met stempel, stijl en vruchtbeginsel.
- Bestuiving is stuifmeel op de stempel; bevruchting is versmelting van een stuifmeelkern met een eicel.
- Uit het vruchtbeginsel groeit de vrucht; uit het zaadbeginsel het zaad. Verspreiding gaat via wind, dieren of water.
Werkvoorbeeld
Een plant staat enkele dagen in het donker. De fotosynthese stopt door gebrek aan licht. De verbranding gaat door zolang er glucose en zuurstof zijn. Daardoor daalt het zuurstofgehalte en stijgt het koolstofdioxidegehalte. Conclusie: in het donker is er netto verbranding en geen netto fotosynthese.
Valkuilen
- Denken dat verbranding alleen overdag plaatsvindt.
- Zeggen dat wortels glucose opnemen; de plant maakt glucose zelf.
- Bestuiving en bevruchting door elkaar halen.
- Vergeten dat huidmondjes vooral aan de onderkant van het blad liggen, maar niet bij elk blad.