LO2 VMBO GL/TL cheat sheet

Samenleving = het geheel van mensen die met elkaar samenleven binnen een land; bewegen en sport zijn daar een onderdeel van.

Sociale cohesie: sport en bewegen verbinden mensen doordat leden van een vereniging elkaar ontmoeten en regels en normen delen.

Normen zijn ongeschreven verwachtingen over gedrag (fair play, omgaan met scheidsrechter); waarden zijn de onderliggende idealen (respect, eerlijkheid).

Vrijwilliger = iemand die onbetaald taken uitvoert, bijvoorbeeld training geven of bardienst; zonder vrijwilligers bestaat de meeste amateurverenigingen niet.

Commerciële sportaanbieder = fitnesscentrum of betaalde sportles; de klant betaalt en is klant, geen lid met stemrecht.

Sportvereniging kenmerkt zich door lidmaatschap, contributie, een bestuur en een algemene ledenvergadering (ALV) als hoogste orgaan.

Integratie: via een sportclub leren nieuwkomers de taal, omgangsvormen en netwerken van de samenleving kennen.

Recreatiesport = bewegen voor plezier en ontspanning zonder prestatiedwang; wedstrijdsport = gericht op competitie en prestatie.

Spelregels hebben drie functies: veiligheid waarborgen, gelijke kansen creëren en het spel speelbaar en herkenbaar maken.

Fair play: de regels volgen en de tegenstander en scheidsrechter respecteren, ook als een overtreding niet wordt gezien.

Bij een overtreding binnen het strafschopgebied kent de scheidsrechter een strafschop toe; bij ernstig spel volgt een rode kaart en uitsluiting.

Een gele kaart = waarschuwing; twee gele kaarten in één wedstrijd = rode kaart en dus uitsluiting.

Toernooivormen: competitie (iedereen speelt tegen iedereen, punten bepalen de ranglijst) versus afvaltoernooi (verliezer ligt eruit).

Bij een halve competitie speelt elk team één keer tegen elke tegenstander; het aantal wedstrijden is n(n-1)/2 bij n teams.

Arbeidsomstandigheden en veiligheid: controleren van materiaal, veld en zaal, en het naleven van regels rond contact en blessurepreventie.

Organisatie van een evenement: doel bepalen, taken verdelen, programma en veldindeling maken, en afspraken over scheidsrechters en EHBO vastleggen.

Gezondheid kent drie aspecten: lichamelijk (conditie, ziekten), geestelijk (stress, zelfvertrouwen) en sociaal (contacten, meedoen).

Beweegnorm voor jongeren: minstens 60 minuten per dag matig tot intensief bewegen, plus spier- en botversterkende activiteiten.

Matig intensief bewegen = hartslag en ademhaling gaan omhoog maar praten blijft mogelijk; intensief = praten wordt lastig.

Conditie: uithoudingsvermogen, kracht, lenigheid en snelheid; uithoudingsvermogen verbetert door regelmatig duurtraining op matige intensiteit.

Warming-up bereidt spieren en gewrichten voor en verlaagt het blessurerisico; cooling-down helpt het lichaam geleidelijk tot rust te komen.

Overbelasting ontstaat door te snel opbouwen van trainingsprikkels zonder voldoende herstel; rustdagen zijn onderdeel van de training.

Voeding en bewegen: koolhydraten leveren brandstof voor inspanning, eiwitten helpen bij herstel, en vocht aanvullen tijdens het sporten is nodig.

Risicogedrag in de sport: doorgaan met pijn, doping gebruiken of te weinig slapen verhoogt de kans op blessures en verminderd herstel.