Gooien en vangen in groep 5: differentiëren en verantwoorden
Je loopt stage in groep 5 van een basisschool en moet 30 minuten bewegingsonderwijs geven in een speellokaal van 9 bij 12 meter. Er zijn 24 kinderen. Beschikbaar zijn 12 ballen (zes grote en zes kleine), 6 hoepels en 4 banken; een klimrek is er niet. Het thema is gooien en vangen. De leerkracht vraagt je te differentiëren: drie kinderen kunnen nog niet met twee handen vangen, vijf kinderen zijn juist vaardig en vervelen zich snel. Ook wil zij dat je vooraf doelen opschrijft en achteraf verantwoordt waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt. Tijdens je voorbereiding zegt je medestudent: 'Ze leren het toch wel door gewoon te spelen; al die oefeningen zijn onnodig.' Je hebt één les om het te laten zien en de leerkracht kijkt mee. Je moet je keuzes kunnen uitleggen in termen van wat je wilt waarnemen en wat je veilig vindt.
1. Beschrijf je lesopbouw in fases met tijd en materiaal.
Read the worked answer
Kader. 30 minuten les, 24 kinderen in een lokaal van 9 bij 12 meter, materiaal: 12 ballen, 6 hoepels, 4 banken.
Fase 1 (5 min). Warming-up: tikspel in tweetallen met hoepels als veilige plek; iedereen beweegt, materiaal ligt aan de rand.
Fase 2 (8 min). Vrij verkennen in tweetallen: gooien en vangen op eigen afstand, met nadruk op klaarstaan en ogen op de bal.
Fase 3 (12 min). Drie opdrachten in tweetallen, wisselend na 4 minuten: vangen van een stuiter, vangen van bovenhands, en gooien op een hoepel. Elk tweetal kiest een afstand die lukt.
Fase 4 (5 min). Eindspelletje: twee vakken, tweetallen proberen de bal te veroveren en in de hoepel van de tegenstander te leggen.
Materialen. Banken als afscheiding, geen klimmen.
Veiligheid. Gooien pas als de ander kijkt, ballen rollen en niet schieten, afstand tot de muur minimaal 2 meter. Zo is er veel balcontact en weinig wachten.
2. Hoe differentieer je naar drie niveaus zonder kinderen te stigmatiseren? Noem observeerbare criteria.
Read the worked answer
Principe. Ik differentieer in de taak, niet in vaste niveaugroepen. Alle tweetallen doen dezelfde opdracht, maar kiezen de afstand, de bal (groot of klein) en de regel (met of zonder stuiter).
Niveau 1. Kind vangt met twee handen van 1,5 meter, tien keer achter elkaar.
Niveau 2. Kind vangt van 3 meter en gooit onderhands terug.
Niveau 3. Kind vangt van 4 meter met beweging en speelt een kaatsbal.
Waarnemen. Ik loop rond met een lijstje en turf per kind vijf pogingen; dat kost weinig tijd en geeft objectieve informatie.
Stigma. Ik benoem de verschillen als keuzes ('deze afstand past bij jou nu'), niet als niveaus, en laat kinderen zelf een stapje pakken.
Succescriterium. Aan het eind van de les vangt ieder kind minimaal zes van de tien aangegooide ballen op de eigen gekozen afstand.
3. Je medestudent zegt: 'Ze leren het toch wel door te spelen.' Verantwoord je keuzes.
Read the worked answer
Doel. Mijn lesdoel is niet 'leuk spelen' maar vangen met twee handen vanuit een rustige stand. Dat vraagt herhaling van een specifieke taak, niet alleen spel.
Onderbouwing. In het vrije spel krijgen zwakkere kinderen weinig balcontacten, omdat sterkere kinderen de bal opeisen; daarom werken ze in tweetallen met veel herhalingen.
Differentiatie. Zonder aanpassing van afstand en balgrootte oefenen zwakke kinderen boven hun niveau en haken af, terwijl sterke kinderen te weinig uitdaging krijgen.
Verantwoording. Ik verwijs naar observeerbare criteria en naar de turfkaart: zes van de tien vangballen.
Spel. Spelen is geen tegenhanger van oefenen, maar het sluitstuk: in de laatste fase passen ze het geleerde toe.
Reflectie. Na de les vergelijk ik de turflijst met de beginsituatie en noteer ik welke twee kinderen extra herhaling nodig hebben in de volgende les.