LO VMBO GL/TL (common core) key terms

Het bewust kijken naar en analyseren van bewegingen van jezelf of van anderen: welke houding, welke beweging en welk effect zie je, zodat je gericht kunt bijsturen of feedback kunt geven.

Systematisch terugkijken op je eigen bewegen of handelen: wat ging goed, wat ging minder goed, waardoor kwam dat en wat ga je de volgende keer anders doen.

Met argumenten uitleggen waarom je een beweging, keuze of aanpak hebt gemaakt, bijvoorbeeld met verwijzing naar je doel, de situatie, de regels of wat je hebt waargenomen.

Concreet en respectvol benoemen wat iemand doet en wat beter kan, met een tip voor de volgende poging, zodat de ander er echt iets aan heeft.

Een concreet en meetbaar doel dat je jezelf voor een oefening of periode stelt, bijvoorbeeld een techniek onder de knie krijgen of een tijd verbeteren.

Basisbewegingen die je nodig hebt in veel sporten en spellen, zoals lopen, springen, gooien, vangen, slaan, trappen, rollen en klimmen; ze vormen de basis voor complexere sportvaardigheden.

Het afstemmen van je bewegingen op elkaar en op de omgeving: ogen, armen, benen en romp werken samen, zodat je vloeiend, nauwkeurig en op het juiste moment beweegt.

Het vermogen om je lichaamshouding stabiel te houden, zowel stilstaand als in beweging, door je gewicht en zwaartepunt boven je steunvlak te houden en tijdig te corrigeren.

Het vermogen om snel van richting of beweging te veranderen en daarbij je lichaam onder controle te houden, bijvoorbeeld bij een plotselinge pass of een ontwijkende beweging.

De snelheid waarmee je reageert op een signaal uit de omgeving, zoals een bal die plotseling van richting verandert of een medespeler die vrijloopt.

Het vermogen om een spelsituatie snel te lezen en de juiste keuze te maken: waar is ruimte, wie is vrij, is aanvallen of verdedigen nu slim?

Zich zodanig verplaatsen dat je voor een medespeler aanspeelbaar wordt en je tegenstander je niet direct kan afdekken, bijvoorbeeld door een richtingsverandering of een schijnbeweging.

Het positie kiezen tussen de tegenstander en het doel of de bal, zodat je een pass of schot kunt voorkomen of vertragen zonder een overtreding te maken.

Het geheel van eigenschappen dat bepaalt hoe lang en hoe intensief je kunt bewegen: uithoudingsvermogen, kracht, snelheid, lenigheid en coördinatie samen.

Het vermogen om langdurig of herhaald te bewegen zonder dat je te snel uitgeput raakt; je hart, longen en spieren werken daarbij efficiënt samen.

Het vermogen van je spieren om weerstand te overwinnen, bijvoorbeeld bij springen, duwen of tillen; je kunt kracht trainen met oefeningen met je eigen lichaamsgewicht of met gewichten.

De mate waarin je gewrichten soepel kunnen bewegen en je spieren zich kunnen strekken; rekken en strekken helpt om je bewegingsuitslag te behouden of te vergroten.

Een reeks lichte oefeningen voorafgaand aan de inspanning die je lichaam voorbereidt: je wordt warm, je hartslag stijgt, je gewrichten worden soepel en je verkleint de kans op blessures.

Rustige afsluiting na de inspanning waarin je de intensiteit langzaam afbouwt en spieren licht stretcht, zodat je herstel sneller verloopt en duizeligheid wordt voorkomen.

De manier waarop je lichaam staat, zit of beweegt; een goede houding betekent dat je wervelkolom zo natuurlijk mogelijk is en dat je spieren niet onnodig worden belast.

Alle maatregelen om de kans op een blessure te verkleinen, zoals een goede warming-up, juiste techniek, passend materiaal, voldoende herstel en een veilige speelomgeving.

De periode waarin je lichaam na inspanning weer op kracht komt; slaap, voeding, rust en afwisseling in training zijn hierbij belangrijk om overbelasting te voorkomen.

Een hulpmiddel dat laat zien welke voeding je het beste eet: veel groente, fruit en volle granen, minder vlees en zuivel, en weinig bewerkte producten en snacks.

Voldoende drinken voor, tijdens en na het bewegen, zodat je lichaam vocht en zouten aanvult die je via zweet verliest en je prestatie en concentratie op peil blijven.

Klachten die ontstaan doordat je weefsels herhaald of te zwaar worden belast zonder voldoende herstel, bijvoorbeeld pijn aan een pees bij veel springen of hardlopen.

Zorgen dat materiaal, ruimte en afspraken geen gevaar opleveren, door bijvoorbeeld de zaal te controleren, sieraden af te doen en duidelijke regels te stellen.

Sporten volgens de regels en met respect voor tegenstanders, scheidsrechters en medespelers, ook als je verliest of als een beslissing je niet bevalt.

Als team samen een doel bereiken door taken te verdelen, elkaar te helpen, afspraken na te komen en goed te communiceren, ook als jullie het niet met elkaar eens zijn.

De gewoonten, normen en waarden die binnen een sport of vereniging gelden, zoals hoe je met winst en verlies omgaat, welke kleding gebruikelijk is en hoe supporters zich gedragen.

De verschillen tussen mensen in bijvoorbeeld leeftijd, geslacht, cultuur, achtergrond of beperking; in de sport betekent dit dat iedereen op zijn eigen manier mee moet kunnen doen.

Ervoor zorgen dat iedereen kan meedoen aan bewegen en sport, ongeacht ervaring, vaardigheid of achtergrond, door oefeningen aan te passen en niemand buiten te sluiten.

Het voorbereiden en inrichten van een beweegactiviteit: ruimte, materiaal, tijd, deelnemers en regels op elkaar afstemmen zodat de activiteit veilig en soepel verloopt.

Het beoordelen van een wedstrijd of oefening volgens afgesproken regels, waarbij je consequent, onpartijdig en duidelijk bent en je beslissing kort kunt toelichten.

Een speler of team begeleiden met instructies, feedback en aanmoediging, zodat prestatie en plezier verbeteren; je let daarbij op techniek, tactiek en sfeer in de groep.

Duidelijk uitleggen en voordoen wat de bedoeling is, in korte stappen en met begrijpelijke taal, zodat medeleerlingen weten wat ze moeten doen en waar ze op moeten letten.

Oefeningen aanpassen aan het niveau en de mogelijkheden van de deelnemers, bijvoorbeeld door afstand, tijd, regel of materiaal te veranderen zodat iedereen uitgedaagd wordt.

Een manier om een reeks wedstrijden te organiseren, zoals een competitie waarin iedereen tegen iedereen speelt of een afvalsysteem waarbij verliezers afvallen.

De indeling van een les of training in fasen, meestal warming-up, een kern met oefening en spel, en een afsluiting, zodat de tijd effectief en veilig wordt benut.