VWO Russisch common mistakes
VWO Russisch · Understand the traps and how to avoid them.
Bij een leestekst alle woorden opzoeken die je niet kent voordat je de vragen leest, waardoor je na twintig minuten nog geen antwoord hebt en de globale lijn van de tekst kwijt bent.
Kandidaten zijn op school getraind op woord-voor-woord begrijpen en vertrouwen hun eigen vermogen om met onbekende woorden om te gaan niet. Op het vwo-niveau vraagt de tekst echter om hoofdgedachte, functie van alinea's en inferentie, en juist die informatie verdwijnt achter de woordenlijst.
What to do instead
Lees eerst de hele tekst een keer door zonder pen of woordenboek en markeer alleen signaalwoorden (однако, поэтому, тем не менее, во-первых). Beantwoord daarna de vragen en zoek alleen woorden op binnen de regelnummers waar de vraag naar verwijst. Oefen met teksten waarvan je bewust 10 procent van de woorden niet kent.
Vragen beantwoorden met eigen wereldkennis of met een algemene aanname in plaats van met wat er letterlijk in de tekst staat, bijvoorbeeld bij een vraag naar de mening van de auteur invullen wat de kandidaat zelf logisch vindt.
Bij lange teksten is het makkelijk om de vraag te lezen als 'wat weet ik hierover'. Russische teksten over landeskunde of maatschappij nodigen daar extra toe uit, omdat de kandidaat er iets over gelezen heeft.
What to do instead
Werk met de bewijsmethode: noteer bij elk antwoord het regelnummer of het citaat dat het antwoord ondersteunt. Kun je geen citaat aanwijzen, dan is het antwoord fout, ook als het inhoudelijk klopt. Maak bij oefening een aparte kolom 'bewijs' naast je antwoorden.
Nieuwe Russische woorden alleen als losse lijst met Nederlandse vertaling leren, zonder geslacht, aspect of voorzetselconstructie, waardoor het woord in een zin verkeerd wordt gebruikt of niet herkend wordt in een verbogen vorm.
Tweetalige lijsten geven één vertaling en verbergen dat bijvoorbeeld нож mannelijk is, что-то требует родительного падежа of dat een werkwoord een aspectpartner heeft. De kandidaat herkent het woord dan niet in de tekst of produceert een vorm die de docent als fout rekent.
What to do instead
Leer elk zelfstandig naamwoord met geslacht en genitief enkelvoud, elk werkwoord met beide aspecten en de regeerde naamval, en elk idioom als hele chunk (принять участие в чём, обратить внимание на что). Gebruik kaartjes met een voorbeeldzin uit je eigen leestekst in plaats van alleen het Nederlandse woord.
Idiomatische uitdrukkingen letterlijk vertalen, bijvoorbeeld не в своей тарелке als 'niet in zijn bord' of смотреть сквозь пальцы als 'door de vingers kijken' zonder te beseffen dat de Nederlandse uitdrukking een andere betekenis heeft.
Vaste uitdrukkingen zijn niet compositioneel en lijken soms op een Nederlands beeld dat net iets anders betekent. De kandidaat vertrouwt op het beeld en niet op de conventionele betekenis.
What to do instead
Verzamel idiomen in thematische sets met de betekenis in het Russisch (не в своей тарелке = чувствовать себя неловко) en één Nederlandse equivalent dat de lading dekt. Toets jezelf door het idioom in een nieuwe context te gebruiken, niet door het te vertalen.
Bij werkwoorden het aspect verkeerd kiezen in een zin, bijvoorbeeld 'Я прочитал книгу каждый день' of 'Я читал эту книгу за два дня', waardoor de handeling in de verkeerde tijd of met de verkeerde afgrenzing wordt neergezet.
Nederlands kent geen grammaticale aspectmarkering, dus de kandidaat kiest het werkwoord dat het eerst in het woordenboek staat of dat het Nederlandse werkwoord het dichtst benadert. Het onderscheid tussen herhaald, voltooid en procesmatig handelen wordt dan niet uitgedrukt.
What to do instead
Bepaal bij elke werkwoordsvorm eerst de vraag: is de handeling afgerond en eenmalig met resultaat (perfectief) of duurt hij, herhaalt hij zich of is het een algemeen feit (imperfectief)? Oefen met signaalwoorden als каждый день, за два часа, часто, наконец en met zinnen waarin alleen het aspect het verschil maakt.
De naamvallen van bijvoeglijke naamwoorden en zelfstandige naamwoorden in de vaste volgorde ontleden maar de congruentie vergeten, zodat een bijvoeglijk naamwoord in de mannelijke vorm blijft staan bij een vrouwelijk of onzijdig zelfstandig naamwoord.
Kandidaten leren de rijtjes per naamval en passen die toe op het zelfstandig naamwoord, maar vergeten dat het bijvoeglijk naamwoord en het bezittelijk voornaamwoord mee moeten veranderen. Bij snelle productie schiet de standaardvorm eruit.
What to do instead
Schrijf bij het maken van zinnen eerst het hele naamwoordgroepje uit (эта новая книга, эту новую книгу) voordat je verder gaat. Maak een eigen tabel met de vier vormen die je het vaakst fout doet en controleer na elke schrijfopdracht alleen die vier.
In het schrijfgedeelte een opstel in het Nederlands opzetten en daarna woord voor woord naar het Russisch vertalen, met Nederlandse zinsbouw, lidwoorden die niet bestaan en een te formeel of juist te informeel register.
Het denken in de moedertaal is sneller en geeft de kandidaat het gevoel controle te hebben over de inhoud. Russisch heeft echter geen lidwoorden, een vrije maar niet willekeurige woordorde en vaste formules per tekstsoort, waardoor de vertaalde zin grammaticaal rammelt.
What to do instead
Bouw een mondelinge of schriftelijke voorbereiding in steekwoorden in het Russisch, niet in het Nederlands. Leer per tekstsoort (informele e-mail, formele brief, betoog) drie tot vijf vaste formules en een vaste opbouw, en oefen met een checklist: geen lidwoorden, werkwoord achteraan in bijzinnen, juiste aanhef en afsluiting.
Tijdens het luisterfragment proberen elk woord te verstaan en daardoor de vraag missen, of pas aantekeningen maken nadat het fragment is afgelopen.
Bij gesproken Russisch verdwijnen onbeklemtoonde klinkers (аканье) en worden woorden aan elkaar vast uitgesproken, dus volledig verstaan is onrealistisch. De kandidaat raakt gefixeerd op één onbekend woord en verliest de draad van de hele alinea.
What to do instead
Lees eerst de vragen en onderstreep de sleutelwoorden, luister dan gericht naar die informatie en laat de rest los. Noteer tijdens het luisteren alleen zelfstandige naamwoorden, getallen en namen in telegramstijl. Oefen met fragmenten die je twee keer hoort: eerst globaal, dan gericht op de vragen.
In het mondeling examen een antwoord uit het hoofd voorbereiden en dat opzeggen, ook als de examinator doorvraagt, of bij een onbekend woord volledig stilvallen en de vraag in het Nederlands herhalen.
Kandidaten willen fouten vermijden en denken dat een uitgeschreven antwoord veiliger is. Doorvragen en onverwachte woorden horen echter bij het gesprek, en stilte kost meer punten dan een omweg in eenvoudig Russisch.
What to do instead
Oefen met een gesprekspartner op doorvragen: laat hen na elk antwoord 'почему?' of 'а как именно?' vragen. Leer drie redmiddelen uit je hoofd (это значит..., я не помню точное слово, но..., можно повторить вопрос?) en gebruik een synoniem of omschrijving in plaats van het ontbrekende woord.
Landeskundige vragen beantwoorden met stereotypen of met één bekend feit (Moskou, tsaren, wodka) zonder onderscheid te maken tussen periodes, regio's of instituties.
De culturele context wordt vaak geleerd als losse weetjes en niet als samenhangend kader. Daardoor schuift de kandidaat feiten door elkaar, bijvoorbeeld de rol van de Doema in verschillende periodes of de betekenis van een feestdag.
What to do instead
Maak een tijdlijn met vaste ankerpunten (988, 1861, 1917, 1991) en hang elk feit dat je leert aan een ankerpunt en aan een institutie. Leer bij elke feestdag of traditie wat er gevierd wordt en sinds wanneer, en toets jezelf met 'wat, wanneer, waarom' in plaats van losse jaartallen.