First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार सङ्घीय संसद्को माथिल्लो सदनको नाम के हो?
- व्यवस्थापिका संसद
- राष्ट्रिय सभा Correct answer.
- प्रतिनिधि सभा
- राज्य व्यवस्था समिति
Explanation
नेपालको संविधानको धारा ७८ ले सङ्घीय संसद् प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा दुई सदनबाट बन्ने व्यवस्था गरेको छ। राष्ट्रिय सभा स्थायी सदन हो र यसका सदस्यको कार्यकाल ६ वर्ष हुन्छ, जसमा प्रत्येक दुई वर्षमा एक तिहाइ सदस्य निवृत्त हुन्छन्।
Question 2General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालमा स्थानीय तहको संख्या कति रहेको छ?
- ६,७४३
- १६५
- ७५३ Correct answer.
- ७७
Explanation
हाल नेपालमा ७५३ स्थानीय तह छन्, जसमा ६ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, २७६ नगरपालिका र ४६० गाउँपालिका पर्छन्। यी तह संविधानको अनुसूची ८ अनुसार स्थानीय अधिकार प्रयोग गर्छन्।
Question 3General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा १ अनुसार नेपालको राज्यव्यवस्था कस्तो छ?
- सङ्घीय राजतन्त्र
- संवैधानिक राजतन्त्र
- एकात्मक राज्य
- सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र Correct answer.
Explanation
धारा १ ले नेपाललाई स्वतन्त्र, अविभाज्य, सार्वभौमसत्ता सम्पन्न, धर्मनिरपेक्ष, समावेशी, बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुसांस्कृतिक विशेषतायुक्त सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेको छ। सार्वभौमसत्ता जनतामा निहित रहन्छ।
Question 4General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको स्थापना कुन संविधानको प्रावधानबाट संवैधानिक दर्जा प्राप्त गर्यो?
- नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३
- संविधानसभा नियमावली २०६५
- नेपालको संविधान २०७२ Correct answer.
- मानव अधिकार ऐन २०६८
Explanation
नेपालको संविधान २०७२ को धारा २४९ ले राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगलाई संवैधानिक आयोगका रूपमा स्थापित गरेको छ। यसले आयोगलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनको अनुगमन र सिफारिस गर्ने संवैधानिक अधिकार दिन्छ।
Question 5General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
सङ्घीय निजामती सेवामा प्रवेश गर्दा लिइने शपथ वा प्रतिज्ञान कसलाई गरिन्छ?
- सम्बन्धित मन्त्रालयको सचिव
- नेपाल सरकारको तर्फबाट अधिकार प्राप्त अधिकारी Correct answer.
- लोक सेवा आयोगको अध्यक्ष
- प्रधानमन्त्री
Explanation
निजामती सेवा ऐन तथा नियमावलीअनुसार नियुक्ति पाएको कर्मचारीले नेपाल सरकारको तर्फबाट अधिकार प्राप्त अधिकारीसमक्ष शपथ वा प्रतिज्ञान गर्नुपर्छ। यसले सेवाप्रतिको निष्ठा र संविधान तथा कानुनको पालना गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँछ।
Question 6General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालमा आर्थिक वर्ष कुन अवधिमा चल्छ?
- असोज १ देखि भदौ मसान्तसम्म
- वैशाख १ देखि चैत मसान्तसम्म
- जनवरीदेखि डिसेम्बरसम्म
- साउन १ देखि असार मसान्तसम्म Correct answer.
Explanation
नेपालमा आर्थिक वर्ष साउन १ गतेदेखि अर्को वर्षको असार मसान्तसम्म हुन्छ। बजेट, लेखा र वार्षिक प्रतिवेदन यही अवधिका आधारमा तयार गरिन्छ।
Question 7General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपाल सरकारको वार्षिक बजेट कुन निकायमा पेस गरी पारित गरिन्छ?
- राष्ट्रिय सभा
- प्रतिनिधि सभा Correct answer.
- अर्थ मन्त्रालयको सचिवालय
- महालेखापरीक्षकको कार्यालय
Explanation
संविधानको धारा ११९ अनुसार आर्थिक वर्षको राजस्व र व्ययको अनुमान (बजेट) प्रतिनिधि सभामा पेस गरिन्छ। प्रतिनिधि सभाले छलफल र संशोधनपछि पारित गरेपछि मात्र व्यय गर्न सकिन्छ।
Question 8General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानले मौलिक हकका रूपमा सुनिश्चित गरेको शिक्षासम्बन्धी अधिकार कुन धारामा छ?
- धारा १७
- धारा ३१ Correct answer.
- धारा २०
- धारा ३०
Explanation
संविधानको धारा ३१ ले शिक्षासम्बन्धी हक सुनिश्चित गरेको छ, जसमा आधारभूत शिक्षा अनिवार्य र निःशुल्क तथा माध्यमिक शिक्षा निःशुल्क गर्ने राज्यको दायित्व पर्छ। साथै सबै नागरिकलाई समान शैक्षिक अवसरको प्रत्याभूति दिइएको छ।
Question 9General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशको नियुक्ति कसले गर्छ?
- संवैधानिक परिषद्को सिफारिसमा प्रधानमन्त्रीले
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राष्ट्रपतिले
- न्याय परिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले Correct answer.
- मुख्य न्यायाधीशले एकल निर्णयद्वारा
Explanation
धारा १२९ अनुसार सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशको नियुक्ति न्याय परिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले गर्छन्। न्याय परिषद्मा प्रधानन्यायाधीश अध्यक्ष रहने र अन्य सदस्य संविधानले तोकेबमोजिम रहने व्यवस्था छ।
Question 10General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
लोक सेवा आयोगको संवैधानिक जिम्मेवारीसम्बन्धी व्यवस्था नेपालको संविधानको कुन धारामा छ?
- धारा २६३
- धारा २४२ Correct answer.
- धारा २५१
- धारा २४९
Explanation
संविधानको धारा २४२ ले लोक सेवा आयोगको गठन, कार्य र जिम्मेवारी तोकेको छ। आयोगले निजामती सेवाका पदमा नियुक्तिका लागि परीक्षा सञ्चालन गरी योग्यता क्रमअनुसार सिफारिस गर्छ।
Question 11General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालमा प्रहरी कर्मचारीले अनुसन्धानका क्रममा पक्राउ गरेको व्यक्तिलाई बढीमा कति समयभित्र अदालतसमक्ष उपस्थित गराउनुपर्छ?
- ७२ घण्टा
- १० दिन
- २४ घण्टा Correct answer.
- ४८ घण्टा
Explanation
संविधानको धारा २०(३) अनुसार पक्राउ परेको व्यक्तिलाई पक्राउको समयदेखि २४ घण्टाभित्र अदालतसमक्ष उपस्थित गराउनुपर्छ। यो अवधिभित्र अदालतको आदेशबिना थुनामा राख्न पाइँदैन।
Question 12General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानले कति प्रदेशको व्यवस्था गरेको छ?
- ७ Correct answer.
- ५
- ९
- ६
Explanation
संविधानको धारा ५६ तथा अनुसूची ४ अनुसार नेपाल ७ प्रदेशमा विभाजित छ। प्रत्येक प्रदेशको आफ्नै प्रदेशसभा र प्रदेश सरकार रहन्छ।
Question 13General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
सङ्घीय निजामती सेवाको कर्मचारीको पदपूर्ति गर्दा लोक सेवा आयोगले पहिलो प्राथमिकता कसलाई दिन्छ?
- योग्यताक्रमअनुसार सिफारिस गरिएका उम्मेदवारलाई Correct answer.
- सबैभन्दा बढी अनुभव भएको व्यक्तिलाई
- राजनीतिक दलको सिफारिस भएको व्यक्तिलाई
- सबैभन्दा कम उमेरको उम्मेदवारलाई
Explanation
लोक सेवा आयोगले खुला प्रतियोगितात्मक परीक्षाबाट योग्यता क्रम निर्धारण गरी सोही क्रमअनुसार नियुक्तिका लागि सिफारिस गर्छ। यसले मेरिट प्रणाली र समान अवसरको सिद्धान्त कायम राख्छ।
Question 14General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानले नागरिकलाई दिएको सूचनाको हक कुन धारामा व्यवस्था गरिएको छ?
- धारा २७ Correct answer.
- धारा १९
- धारा ३५
- धारा ३२
Explanation
धारा २७ ले प्रत्येक नागरिकलाई सार्वजनिक निकायको जानकारीमा पहुँचको हक दिएको छ। यसअन्तर्गत सार्वजनिक महत्त्वका विषयमा सूचना माग्न र पाउन सकिने संवैधानिक आधार तय भएको छ।
Question 15General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालमा वडा अध्यक्ष कसले निर्वाचित गर्छ?
- गाउँपालिका/नगरपालिकाका सबै मतदाताले
- जिल्ला समन्वय समितिले
- प्रदेशसभाले
- सम्बन्धित वडाका मतदाताले Correct answer.
Explanation
स्थानीय तह निर्वाचन ऐनअनुसार वडा अध्यक्ष सम्बन्धित वडाका मतदाताले प्रत्यक्ष मतदानद्वारा निर्वाचित गर्छन्। वडाध्यक्षको कार्यकाल पाँच वर्षको हुन्छ।
Question 16General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपाल सरकारका मन्त्रीले पदभार ग्रहण गर्दा कुन कानुनबमोजिम शपथ लिन्छन्?
- मन्त्रिपरिषद् (कार्य विभाजन) नियमावली
- नेपालको संविधानको धारा ८० Correct answer.
- संसद् नियमावली २०७२
- निजामती सेवा ऐन २०४९
Explanation
संविधानको धारा ८० अनुसार प्रधानमन्त्री र मन्त्रीले पदभार ग्रहण गर्दा राष्ट्रपतिसमक्ष शपथ लिन्छन्। शपथको ढाँचा संविधानको अनुसूची ६ मा दिइएको छ।
Question 17General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार राष्ट्रपतिले पदमुक्त हुनुअघि कुन प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ?
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा राजीनामा
- सर्वोच्च अदालतको आदेश
- निर्वाचन आयोगको सिफारिस
- महाभियोग प्रस्ताव संसद्मा पारित Correct answer.
Explanation
धारा ६६ अनुसार राष्ट्रपतिविरुद्ध संविधानको गम्भीर उल्लङ्घनको आरोपमा प्रतिनिधि सभामा महाभियोग प्रस्ताव पेस गरी दुई तिहाइ बहुमतले पारित गर्न सकिन्छ। महाभियोग पारित भएपछि राष्ट्रपति पदमुक्त हुन्छन्।
Question 18General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
सङ्घीय निजामती सेवाको कर्मचारीले वार्षिक सम्पत्ति विवरण कहाँ पेस गर्नुपर्छ?
- सम्बन्धित मन्त्रालय वा निकायमा Correct answer.
- लोक सेवा आयोगमा
- निर्वाचन आयोगमा
- प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा मात्र
Explanation
निजामती सेवा नियमावलीअनुसार कर्मचारीले प्रत्येक आर्थिक वर्ष सकिएको निश्चित अवधिभित्र आफ्नो र परिवारको सम्पत्ति विवरण सम्बन्धित कार्यालय वा मन्त्रालयमा पेस गर्नुपर्छ। यसले पारदर्शिता र जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न मद्दत गर्छ।
Question 19General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा ५१ ले निर्दिष्ट गरेको राज्यको नीतिको मुख्य उद्देश्य के हो?
- एकदलीय शासन स्थापना
- सैन्य शासनको विकल्प
- समाजवादोन्मुख समतामूलक समाज निर्माण Correct answer.
- राजतन्त्रको पुनर्स्थापना
Explanation
धारा ५१ ले राज्यले समाजवादोन्मुख समतामूलक समाज निर्माण गर्न नीति अवलम्बन गर्ने व्यवस्था गरेको छ। यसले राजनीतिक, आर्थिक र सामाजिक रूपान्तरणमार्फत समानता र न्याय सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य राख्छ।
Question 20General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालमा स्थानीय तहको न्यायिक समितिको अध्यक्षता कसले गर्छ?
- गाउँपालिका अध्यक्ष वा नगरपालिका प्रमुख Correct answer.
- जिल्ला न्यायाधीश
- प्रदेश सरकारको कानुन मन्त्री
- सम्बन्धित वडाका अध्यक्ष
Explanation
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनअनुसार गाउँपालिकामा अध्यक्ष र नगरपालिकामा प्रमुखको अध्यक्षतामा न्यायिक समिति गठन हुन्छ। समितिले मेलमिलापमार्फत विवाद समाधान गर्ने अधिकार पाउँछ।
Question 21General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानले प्रत्येक नागरिकलाई अनिवार्य आधारभूत शिक्षा र निःशुल्क माध्यमिक शिक्षाको व्यवस्था गर्न राज्यलाई कस्तो दायित्व दिएको छ?
- स्वैच्छिक दायित्व
- निर्देशात्मक मात्र दायित्व
- प्रगतिशील दायित्व Correct answer.
- वाणिज्यिक दायित्व
Explanation
धारा ३१(१) ले प्रत्येक नागरिकलाई आधारभूत शिक्षामा समान पहुँचको हक दिएको छ र राज्यलाई अनिवार्य तथा निःशुल्क आधारभूत शिक्षा र निःशुल्क माध्यमिक शिक्षा प्रदान गर्ने प्रगतिशील दायित्व तोकेको छ। प्रगतिशील दायित्वअनुसार राज्यले स्रोत र साधनअनुसार क्रमशः कार्यान्वयन गर्दै जान्छ।
Question 22General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा १६ ले केको हक सुनिश्चित गरेको छ?
- बाँच्ने हक Correct answer.
- स्वच्छ वातावरणको हक
- धर्मको स्वतन्त्रता
- समानताको हक
Explanation
धारा १६ ले प्रत्येक व्यक्तिलाई बाँच्ने हक दिएको छ र कानुनबमोजिमबाहेक कसैको जीवनबाट वञ्चित गर्न नहुने व्यवस्था गरेको छ। यो हक अन्य धेरै मौलिक हकको आधारभूत मानिन्छ।
Question 23General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालमा स्थानीय तहले आफ्नो बजेट कुन माध्यमबाट स्वीकृत गर्छ?
- सम्बन्धित पालिकाको सभाबाट Correct answer.
- प्रदेश सरकारको स्वीकृतिबाट
- संघीय अर्थ मन्त्रालयबाट
- जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट
Explanation
स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनअनुसार गाउँसभा वा नगरसभाले आफ्नो आर्थिक वर्षको राजस्व र व्ययको अनुमान पारित गर्छ। यसरी स्थानीय तहको वित्तीय स्वायत्तता सुनिश्चित हुन्छ।
Question 24General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानले नागरिकको गोपनीयतासम्बन्धी हक कुन धारामा व्यवस्था गरेको छ?
- धारा २१
- धारा १८
- धारा २८ Correct answer.
- धारा २४
Explanation
धारा २८ ले गोपनीयताको हक सुनिश्चित गरेको छ, जसमा निवास, सम्पत्ति, पत्राचार र विद्युतीय सञ्चारको गोपनीयता पर्छ। कानुनबमोजिमबाहेक यसमा हस्तक्षेप गर्न पाइँदैन।
Question 25General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा २९ ले केको हक सुनिश्चित गरेको छ?
- अपराधबाट बचाउने हक Correct answer.
- श्रमको हक
- सुरक्षित मातृत्वको हक
- शोषणविरुद्धको हक
Explanation
धारा २९ ले अपराधसँग सम्बन्धित विषयमा न्यायिक सुरक्षा दिन्छ, जसमा केही अधिकार पाइने र अपराधमा दोहोरो सजाय नहुने सिद्धान्त पर्छ। यसले आरोपित व्यक्तिको निष्पक्ष सुनुवाइ र कानुनी सुरक्षा सुनिश्चित गर्छ।
Question 26General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार सङ्घीय संसद्को माथिल्लो सदन कुन हो र त्यसमा कति सदस्य रहन्छन्?
- राष्ट्रिय सभा, ५९ सदस्य Correct answer.
- प्रतिनिधि सभा, २७५ सदस्य
- राष्ट्रिय सभा, २७५ सदस्य
- प्रतिनिधि सभा, १६५ सदस्य
Explanation
संविधानको धारा ७८ अनुसार सङ्घीय संसद्मा राष्ट्रिय सभा र प्रतिनिधि सभा गरी दुई सदन रहन्छन्। राष्ट्रिय सभामा ५९ सदस्य रहने व्यवस्था धारा ८६ मा छ, जसमा ५६ जना निर्वाचित र ३ जना राष्ट्रपतिबाट मनोनीत हुन्छन्।
Question 27General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार प्रदेश सभाको कार्यकाल कति वर्षको हुन्छ?
- पाँच वर्ष Correct answer.
- चार वर्ष
- छ वर्ष
- प्रतिनिधि सभाको कार्यकाल सकिएसम्म
Explanation
संविधानको धारा १७६ मा प्रदेश सभाको कार्यकाल पाँच वर्ष रहने व्यवस्था छ। यो अवधि सभाको पहिलो बैठक बसेको मितिबाट गणना गरिन्छ।
Question 28General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा १८ ले कुन हकको व्यवस्था गरेको छ?
- धर्म निरपेक्षताको हक
- सूचनाको हक
- समानताको हक Correct answer.
- स्वतन्त्रताको हक
Explanation
धारा १८ ले समानताको हक सुनिश्चित गर्दै कानुनको समक्ष समानता र कानुनको समान संरक्षणको व्यवस्था गर्छ। यसै धारामा भेदभाव निषेध र समान अवसरसम्बन्धी व्यवस्था पनि समेटिएका छन्।
Question 29General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार सर्वोच्च अदालतका मुख्य न्यायाधीशको पद रिक्त हुँदा कसले कामकाज गर्छ?
- महान्यायाधिवक्ताले
- कानुन सचिवले
- सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठतम न्यायाधीशले Correct answer.
- संवैधानिक परिषद्का अध्यक्षले
Explanation
धारा १३५ मा मुख्य न्यायाधीशको पद रिक्त भएमा वा अनुपस्थित भएमा सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठतम न्यायाधीशले कामकाज गर्ने व्यवस्था छ। यसरी कामकाज गर्ने न्यायाधीशलाई नियुक्तिका लागि संवैधानिक परिषद्को सिफारिस आवश्यक पर्दैन।
Question 30General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा ३० ले कुन विषयमा व्यवस्था गरेको छ?
- सम्पत्तिको हक
- शोषणविरुद्धको हक Correct answer.
- स्वच्छ वातावरणको हक
- शिक्षाको हक
Explanation
धारा ३० ले शोषणविरुद्धको हक सुनिश्चित गर्दै बालबालिका, बालश्रम, बेचबिखन र बन्धुवाका विषयमा संरक्षणको व्यवस्था गर्छ। यसअन्तर्गत मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार निषेध गरिएको छ।
Question 31General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार राष्ट्रिय सभाको सभामुखको पद कसले ग्रहण गर्छ?
- उपराष्ट्रपतिले
- प्रतिनिधि सभाका सभामुखले
- राष्ट्रिय सभाका अध्यक्षले Correct answer.
- राष्ट्रपतिले
Explanation
राष्ट्रिय सभाको बैठकको अध्यक्षता राष्ट्रिय सभाका अध्यक्षले गर्ने व्यवस्था संविधानमा छ। प्रतिनिधि सभाको नेतृत्व भने सभामुखले गर्छ, त्यसैले दुवै सदनका पदाधिकारी फरक हुन्छन्।
Question 32General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा ३३ ले सुनिश्चित गरेको हक कुन हो?
- आवासको हक
- खाद्य सम्बन्धी हक
- सामाजिक न्यायको हक
- रोजगारीको हक Correct answer.
Explanation
धारा ३३ ले रोजगारीको हक सुनिश्चित गर्दै प्रत्येक नागरिकलाई रोजगारीमा पहुँच र बेरोजगारी भत्ताको व्यवस्था गर्न राज्यलाई निर्देश गर्छ। यो हकले श्रम बजारमा समान अवसरको सिद्धान्तलाई पनि समेट्छ।
Question 33General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार स्थानीय तहका पदाधिकारीको पदावधि कति वर्षको हुन्छ?
- तीन वर्ष
- छ वर्ष
- चार वर्ष
- पाँच वर्ष Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा २१५ मा स्थानीय तहका पदाधिकारीको पदावधि पाँच वर्ष रहने व्यवस्था छ। पदावधि स्थानीय तहको निर्वाचन भएको मितिबाट गणना गरिन्छ।
Question 34General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार सङ्घीय संसद्को संयुक्त बैठक बोलाउने अधिकार कसलाई छ?
- प्रधानमन्त्रीलाई
- राष्ट्रपतिलाई Correct answer.
- सभामुखलाई
- मुख्य न्यायाधीशलाई
Explanation
संविधानको धारा १०८ मा राष्ट्रपतिले सङ्घीय संसद्को संयुक्त बैठक बोलाउने र अध्यक्षता गर्ने व्यवस्था छ। यस्तो बैठकमा राष्ट्रपतिले सम्बोधन गर्न सक्ने व्यवस्था पनि छ।
Question 35General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानले व्यवस्था गरेको निर्वाचन आयोगका आयुक्तको पदावधि कति वर्षको हुन्छ?
- पाँच वर्ष
- चार वर्ष
- छ वर्ष Correct answer.
- दस वर्ष
Explanation
संविधानको धारा २४५ मा निर्वाचन आयोगका प्रमुख आयुक्त तथा आयुक्तको पदावधि छ वर्ष रहने व्यवस्था छ। तर पाँचसत्तरी वर्ष उमेर पुगेमा वा अन्य कारणले नियुक्ति भएको मितिबाट छ वर्ष नपुग्दै पद रिक्त हुन सक्छ।
Question 36General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा ५१ अनुसार राज्यले अपनाउनुपर्ने नीतिको मुख्य लक्ष्य के हो?
- विदेशी लगानीलाई पूर्ण रूपमा प्रतिबन्ध लगाउनु
- राज्यका सम्पूर्ण स्रोत र साधनको समुचित उपयोगद्वारा समाजवादउन्मुख स्वतन्त्र र समृद्ध अर्थतन्त्रको विकास गर्नु Correct answer.
- निजी क्षेत्रलाई सम्पूर्ण सार्वजनिक सेवाबाट हटाउनु
- सैन्य शक्तिको विस्तारमा प्राथमिकता दिनु
Explanation
धारा ५१ ले राज्यका नीतिहरूको प्रारम्भिक वाक्यमा समाजवादउन्मुख स्वतन्त्र र समृद्ध अर्थतन्त्रको विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यसले स्रोत साधनको समुचित उपयोग र समान वितरणलाई मार्गदर्शन गर्छ।
Question 37General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार प्रदेशको प्रमुखको नियुक्ति कसले गर्छ?
- प्रदेश सभाले
- राष्ट्रपतिले Correct answer.
- मुख्यमन्त्रीले
- प्रधानमन्त्रीले
Explanation
संविधानको धारा १६३ मा प्रदेश प्रमुखको नियुक्ति राष्ट्रपतिले गर्ने व्यवस्था छ। नियुक्ति प्रदेश सभाको सिफारिसमा हुने भए पनि नियुक्ति गर्ने संवैधानिक अधिकारी राष्ट्रपति हुन्।
Question 38General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा २७ ले नागरिकलाई दिएको हकको प्रयोगका सम्बन्धमा कुन भनाइ सही छ?
- सूचनाको हक प्रयोग गर्न शुल्क तिर्नु अनिवार्य छैन भन्ने संविधानमै स्पष्ट उल्लेख छ
- सूचनाको हक केवल सञ्चारमाध्यमलाई मात्र उपलब्ध छ
- सूचनाको हकको प्रयोग गर्दा कानुनबमोजिम गोपनीयता हुनुपर्ने विषयमा जानकारी माग्न पाइँदैन Correct answer.
- सूचनाको हक केवल सङ्घीय सरकारका निकायमा लागू हुन्छ
Explanation
धारा २७ ले सूचनाको हक सुनिश्चित गर्दै कानुनबमोजिम गोपनीयता हुनुपर्ने विषयमा जानकारी माग्न नपाइने सीमा तोकेको छ। यसरी हकको दायरा र गोपनीयताको सन्तुलन संविधानले नै स्पष्ट पारेको छ।
Question 39General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार महान्यायाधिवक्ताको नियुक्ति र पदमुक्तिको व्यवस्था कुन धारामा छ?
- धारा १५७ Correct answer.
- धारा १५८
- धारा १५५
- धारा १५६
Explanation
संविधानको धारा १५७ मा महान्यायाधिवक्ताको नियुक्ति, योग्यता, पदावधि र पद रिक्त हुने अवस्थाको व्यवस्था छ। राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा महान्यायाधिवक्ताको नियुक्ति गर्छन् र प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा पदमुक्त गर्न सक्छन्।
Question 40General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा १४ ले कुन हक सुनिश्चित गरेको छ?
- दण्डबाट छुटकाराको हक
- कानुनको समक्ष समानताको हक Correct answer.
- न्यायमा पहुँचको हक
- अपराधीकरणबाट संरक्षणको हक
Explanation
धारा १४ ले कानुनको समक्ष समानताको हक सुनिश्चित गर्दै सबै नागरिकलाई कानुनको समान संरक्षण दिने व्यवस्था गर्छ। यो हकले राज्यका सबै निकायमा समान व्यवहारको अपेक्षा गर्छ।
Question 41General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार प्रदेश सभाको सभामुखको पद रिक्त हुँदा बैठकको अध्यक्षता कसले गर्छ?
- प्रदेश प्रमुखले
- मुख्यमन्त्रीले
- प्रदेश सभाका वरिष्ठतम सदस्यले
- उपसभामुखले Correct answer.
Explanation
संविधानको धारा १८२ अनुसार प्रदेश सभाको सभामुखको पद रिक्त भएमा वा अनुपस्थित भएमा उपसभामुखले बैठकको अध्यक्षता गर्छन्। यसरी सदनको कामकाज निरन्तर चल्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।
Question 42General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार राष्ट्रपतिले कुन अवस्थामा प्रतिनिधि सभा विघटन गर्न सक्छन्?
- प्रतिनिधि सभाको कार्यकाल सकिएपछि मात्र
- सभामुखको सिफारिसमा
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा, तर प्रतिनिधि सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने दलको कुल सदस्य संख्याको एक चौथाई सदस्यले विरोध गरेमा विघटन गर्न नसकिने अवस्थामा Correct answer.
- प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा सधैं
Explanation
धारा ७६ को व्यवस्थाअनुसार प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा प्रतिनिधि सभा विघटन गर्न सकिन्छ, तर प्रतिनिधि सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने दलको कुल सदस्य संख्याको एक चौथाई सदस्यले विरोध गरेमा विघटन गर्न पाइँदैन। यसले विघटनको अधिकारमा संवैधानिक नियन्त्रण राख्छ।
Question 43General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार सङ्घीय निजामती सेवाको कर्मचारीको नियुक्ति, बढुवा र विभागीय सजायसम्बन्धी सिफारिस कुन निकायले गर्छ?
- मन्त्रिपरिषद्ले
- लोक सेवा आयोगले Correct answer.
- सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले
- प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले
Explanation
धारा २४२ अनुसार सङ्घीय निजामती सेवाका पदमा नियुक्ति, बढुवा र विभागीय सजायका विषयमा लोक सेवा आयोगको परामर्श लिनुपर्ने व्यवस्था छ। यसले निजामती सेवामा योग्यता र निष्पक्षताको सुनिश्चितता गर्छ।
Question 44General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार स्थानीय तहको न्यायिक समितिले कुन प्रकारका विवादको निरूपण गर्न सक्छ?
- मुद्दा दायर भइसकेका फौजदारी विवाद
- आफ्नो क्षेत्राधिकारभित्रका सीमित प्रकृतिका विवाद, जसमा पुनरावेदन सोही स्थानीय तहको अदालतमा होइन, उच्च अदालतमा जान सक्ने व्यवस्था छ Correct answer.
- संवैधानिक व्याख्यासम्बन्धी विवाद
- सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन मुद्दा
Explanation
धारा २१७ अनुसार न्यायिक समितिले आफ्नो क्षेत्राधिकारभित्रका सीमित प्रकृतिका विवादको निरूपण गर्छ र त्यस्ता निर्णयउपर पुनरावेदन उच्च अदालतमा जान सकिन्छ। यसले स्थानीयस्तरमा सुलभ न्याय र माथिल्लो अदालतको पुनरावलोकन दुवै सुनिश्चित गर्छ।
Question 45General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानले नागरिकका कर्तव्यसम्बन्धी व्यवस्था कुन धारामा गरेको छ?
- धारा ४७
- धारा ४८
- धारा ५०
- धारा ४९ Correct answer.
Explanation
धारा ४९ ले प्रत्येक नागरिकका कर्तव्यहरू सूचीबद्ध गरेको छ, जसमा संविधान र कानुनको पालना गर्नु तथा राष्ट्रिय स्वाधीनता र सार्वभौमिकताको रक्षा गर्नु समावेश छ। कर्तव्यको पालना गर्नु नागरिकको संवैधानिक दायित्व हो।
Question 46General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले अनुसन्धान गर्ने विषय कुन हो?
- सार्वजनिक पद धारण गरेको व्यक्तिले गरेको भ्रष्टाचारको आरोप Correct answer.
- संवैधानिक निकायका पदाधिकारीको नियुक्तिसम्बन्धी सिफारिस
- पारिवारिक सम्पत्ति बाँडफाँटको विवाद
- निजी कम्पनीबीचको व्यापारिक विवाद
Explanation
धारा २३९ अनुसार अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले सार्वजनिक पद धारण गरेको व्यक्तिले गरेको भ्रष्टाचारको आरोपको अनुसन्धान र तहकिकात गर्छ। यसले सार्वजनिक पदको जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राख्छ।
Question 47General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानको धारा ३५ ले सुनिश्चित गरेको हकको मुख्य विषय के हो?
- धर्मको स्वतन्त्रता
- सम्पत्तिमा हक
- स्वच्छ वातावरणमा बाँच्न पाउने हक Correct answer.
- सञ्चारको हक
Explanation
धारा ३५ ले प्रत्येक नागरिकलाई स्वच्छ र स्वस्थ वातावरणमा बाँच्न पाउने हक सुनिश्चित गर्छ। यसअन्तर्गत वातावरणीय संरक्षण र प्रदूषण नियन्त्रण राज्यको दायित्वका रूपमा स्थापित भएका छन्।
Question 48General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार प्रदेश सभाले प्रदेश कानुन बनाउँदा कुन सिद्धान्त पालना गर्नुपर्छ?
- संविधान र सङ्घीय कानुनको अधीनमा रही प्रदेशको सूचीका विषयमा कानुन बनाउनुपर्ने Correct answer.
- सङ्घीय कानुनसँग बाझिए पनि प्रदेश कानुन नै लागू हुने
- प्रदेश कानुन बनाउन राष्ट्रपतिको पूर्वस्वीकृति अनिवार्य हुने
- प्रदेश सभाले सङ्घीय सूचीका विषयमा पनि स्वतन्त्र रूपमा कानुन बनाउन सक्ने
Explanation
संविधानको धारा १९७ अनुसार प्रदेश सभाले प्रदेशको सूची र साझा सूचीका विषयमा कानुन बनाउन सक्छ, तर त्यस्तो कानुन संविधान र सङ्घीय कानुनको अधीनमा रहनुपर्छ। यसले सङ्घीयतामा कानुनको एकरूपता र सर्वोच्चता सुनिश्चित गर्छ।
Question 49General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको गठन र कार्यसम्बन्धी व्यवस्था कुन धारामा छ?
- धारा २५१ Correct answer.
- धारा २४९
- धारा २५०
- धारा २४८
Explanation
संविधानको धारा २५१ मा राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको गठन, कार्य, कर्तव्य र अधिकारको व्यवस्था छ। आयोगले मानव अधिकारको संरक्षण र सम्वर्धनका लागि अनुसन्धान तथा सिफारिस गर्न सक्छ।
Question 50General Group - General Sub-group (साधारण समूह, साधारण उपसमूह)
नेपालको संविधानअनुसार नेपाली नागरिकले प्राप्त गर्ने नागरिकतासम्बन्धी व्यवस्था कुन धारामा छ?
- धारा १३
- धारा ११ Correct answer.
- धारा १२
- धारा १०
Explanation
संविधानको धारा ११ मा नागरिकतासम्बन्धी व्यवस्था छ, जसअनुसार वंशज, जन्म, वैवाहिक सम्बन्धलगायत आधारमा नागरिकता प्राप्त गर्न सकिन्छ। यो व्यवस्थाले नागरिकताको आधार र प्रक्रियालाई संवैधानिक मान्यता दिन्छ।