APF Nepal Inspector study guide
APF Nepal Inspector · Work through your exam, one topic at a time.
सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक (सप्रनि) पदको परीक्षा सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालको पदपूर्ति प्रक्रियाअन्तर्गत हुने बहुचरणीय छनोट हो। यो पद सशस्त्र प्रहरी संगठनको मध्यस्तरीय नेतृत्व तह हो, जसले सीमा सुरक्षा, आन्तरिक सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन तथा राजस्व संकलनमा सहयोग जस्ता कार्यादेशसँग सम्बन्धित जिम्मेवारी बहन गर्ने जनशक्तिका लागि हो। ए.पी.एफ.को आधिकारिक वेबसाइटअनुसार पदपूर्ति अन्तर्गत साधारण समूहका लागि छुट्टै र प्राविधिक-ईन्जिनियरिङ्ग समूह, प्राविधिक-स्वास्थ्य समूह तथा अन्य समूहका लागि छुट्टाछुट्टै पाठ्यक्रम प्रकाशित गरिन्छ, र दरखास्त फारम, नतिजा तथा सूचनाहरू सोही पृष्ठमा राखिन्छन्। छनोट प्रक्रियामा लिखित परीक्षाका साथै प्रारम्भिक शारीरिक परीक्षण, गुणमापक (TO, GTO, IO र BC), विशेष स्वास्थ्य परीक्षण र अन्तर्वार्ता पर्दछन्; साधारण समूह, साधारण उपसमूह र लेखा उपसमूहतर्फ सप्रनि पदको गुणमापक परीक्षा सम्बन्धी सूचना २०८३-०४-१५ मा र लेखा उपसमूहतर्फ २०८३-०४-०४ मा प्रकाशित भएको देखिन्छ। तयारी गर्दा आफ्नो समूह/उपसमूहको पाठ्यक्रम डाउनलोड गरी विषयगत दायरा पहिले नक्साङ्कन गर्नु, त्यसपछि आधारभूत ज्ञान, संगठन तथा सुरक्षासम्बन्धी विषय र समसामयिक विषयलाई क्रमबद्ध दोहोर्याउनु उपयुक्त हुन्छ। गुणमापक र शारीरिक परीक्षणका चरणलाई लिखित परीक्षापछि मात्र सोच्ने होइन, सुरुदेखि नै शारीरिक तयारी र समूहगत छलफलको अभ्यास सँगसँगै अघि बढाउनु पर्दछ। उम्मेदवारले परीक्षा केन्द्र, मिति तथा संशोधित सूचनाहरू समय-समयमा आधिकारिक सूचना पृष्ठबाटै रुजु गर्नुपर्दछ, किनकि अन्तर्वार्ता सम्बन्धी संशोधित सूचना २०८३-०६-०१ मा र सम्पर्कसम्बन्धी सूचना २०८३-०६-०६ मा प्रकाशित भएका छन्।. The APF Nepal Inspector study guide has 4 sections and about 1,139 words.
01साधारण समूह - साधारण उपसमूह: संविधान, शासन र सुरक्षा निकाय
साधारण समूह - साधारण उपसमूह (General Sub-group) ले सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालको निरीक्षक पदका लागि नेपालको संविधान र राज्य संरचना, सार्वजनिक प्रशासन, सुरक्षा निकायको कानुनी आधार, सामान्य विज्ञान र समसामयिक विषयको बुझाइ जाँच्छ। प्रश्न प्रायः तथ्यात्मक हुन्छन् तर विकल्प नजिकनजिक राखिएका हुन्छन्, त्यसैले संख्या र निकायको प्रकृति ठ्याक्कै सम्झनु नै अंक जोगाउने उपाय हो। नेपालको संविधान २०७२ (३ असोज २०७२) मा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची छन्। मौलिक हक भाग ३ (धारा १६–४६) मा; राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति तथा दायित्व भाग ४ मा। ७ प्रदेश, ७७ जिल्ला र ७५३ स्थानीय तह: ६ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, २७६ नगरपालिका र ४६० गाउँपालिका। संवैधानिक निकाय: अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग (धारा २३८), महालेखापरीक्षक (२४०), लोकसेवा आयोग (२४२), निर्वाचन आयोग (२४५) र राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (२४९)। सशस्त्र प्रहरी बल ऐन, २०५८ बाट स्थापित वैधानिक निकाय हो। यसका मुख्य जिम्मेवारी सीमा सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन, औद्योगिक तथा संवेदनशील पूर्वाधारको सुरक्षा र आवश्यक परे शान्ति सुरक्षामा सहयोग गर्नु हो। प्रश्न: 'तलका मध्ये कुन संवैधानिक निकाय होइन?' (क) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग (ख) लोकसेवा आयोग (ग) सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल (घ) महालेखापरीक्षक। तर्क: संविधानको भाग २१–२३ ले अख्तियार, महालेखापरीक्षक, लोकसेवा आयोग, निर्वाचन आयोग र मानव अधिकार आयोगलाई संवैधानिक दर्जा दिएको छ; सशस्त्र प्रहरी बल ऐनबाट बनेको हुनाले उत्तर (ग) हो। स्थानीय तह ७५३ र जिल्ला ७७ मिसाउने; महानगरपालिका ६ र उपमहानगरपालिका ११ उल्टाउने। संवैधानिक निकाय र वैधानिक निकाय (सशस्त्र प्रहरी बल, राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग) नछुट्याउने। संविधान जारी भएको मिति (२०७२ असोज ३) लाई संविधानसभाको पहिलो बैठकको मितिसँग मिसाउने।.
299 words, about 1 min02लेखा उपसमूह: सरकारी बजेट, लेखा, लेखापरीक्षण र कर
लेखा उपसमूहले सशस्त्र प्रहरी बलका लागि बजेट तथा लेखा प्रणाली, वित्तीय अनुशासन, लेखापरीक्षण र बेरुजु, कर तथा आपूर्ति व्यवस्थापनको व्यावहारिक ज्ञान जाँच्छ। प्रश्न संख्या गणना र डेबिट–क्रेडिटको दिशामा केन्द्रित हुन्छन्। संविधानको धारा ११९ बमोजिम आर्थिक वर्ष सकिनु एक महिना अगावै वार्षिक अनुमान संघीय संसद्का दुवै सदनमा पेस हुन्छ; विनियोजन ऐनपछि मात्र खर्च गर्ने अधिकार बन्छ। महालेखा नियन्त्रक कार्यालय (FCGO) ले भुक्तानी, लेखा र वित्तीय रिपोर्टिङ गर्छ; महालेखापरीक्षकको कार्यालयले अन्तिम लेखापरीक्षण गर्छ। खर्चको वर्गीकरण चालु, पुँजीगत र वित्तीय गरी तीन भागमा; निकासा स्वीकृत कार्यक्रम कोडभित्र मात्र। प्रत्येक कारोबारमा डेबिट र क्रेडिट बराबर हुने दोहोरो लेखा (double entry) पद्धति। बेरुजु भनेको लेखापरीक्षणबाट औंल्याइएको, फछ्र्यौट नभएको रकम; अनियमितता भनेको प्रक्रिया नपुगेको कारोबार - दुवै एउटै होइनन्। मूल्य अभिवृद्धि कर १३%; बिलमा VAT समावेश (inclusive) वा बाहेक (exclusive) हुनसक्छ। सार्वजनिक खरिद ऐन, २०६३ ले बोलपत्र, दरभाउपत्र, सिलबन्दी दरभाउपत्र र सोझै खरिदको सीमा तोकेको छ। VAT सहितको बिल रु. ५६,५०० (१३% VAT inclusive)। कर योग्य मूल्य = ५६,५०० ÷ १.१३ = रु.
278 words, about 1 min03प्राविधिक - ईन्जिनियरिङ्ग: सर्वेक्षण, सामग्री, कङ्क्रिट र लागत अनुमान
प्राविधिक–ईन्जिनियरिङ्ग समूहले सशस्त्र प्रहरी बलका निर्माण तथा पूर्वाधार कार्यसँग सम्बन्धित आधारभूत सिभिल ईन्जिनियरिङ्ग ज्ञान जाँच्छ: सर्वेक्षण, निर्माण सामग्री, कङ्क्रिट प्रविधि, माटो, लागत अनुमान र मापदण्ड। समतलन (leveling) मा उचाइ भिन्नता निकाल्न HI विधि वा rise-fall विधि प्रयोग हुन्छ; RL = यन्त्रको उचाइ (HI) − स्टाफ रिडिङ। कन्टुर रेखाले समान उचाइ जनाउँछ; टोटल स्टेशनले कोण र दूरी दुवै नाप्छ। M20 कङ्क्रिटको नाममात्र अनुपात १:१.५:३ (सिमेन्ट:बालुवा:गिट्टी)। सुख्खा भोल्युम गुणक १.५४ प्रयोग गरिन्छ; सिमेन्टको घनत्व करिब १४४० kg/m³, एक बोरा ५० kg। स्लम्प परीक्षणले कार्यक्षमता (workability) र क्युब परीक्षणले २८ दिनको संकुचन सामर्थ्य नाप्छ। परिमाण = लम्बाइ × चौडाइ × उचाइ; ढोका–झ्यालको क्षेत्रफल कटाउनु अनिवार्य। प्लास्टर सामान्यतः १२ मिमी बाक्लो; ईंटको जोड १० मिमी मानिन्छ। १ m³ M20 कङ्क्रिटका लागि सिमेन्ट: सुख्खा भोल्युम = १ × १.५४ = १.५४ m³; कुल भाग = १+१.५+३ = ५.५; सिमेन्ट = १.५४ ÷ ५.५ = ०.२८ m³; तौल = ०.२८ × १४४० = ४०३ kg ≈ ८.०६ बोरा। बालुवा = ०.२८ × १.५ = ०.४२ m³; गिट्टी = ०.२८ × ३ = ०.८४ m³। तर्क: गुणक १.५४ नहाले सिमेन्ट करिब ३५% कम हुन्छ र अनुमान गलत हुन्छ। भिज भोल्युम र सुख्खा भोल्युम नछुट्याउने। सिमेन्ट बोरा ५० kg हो भन्ने बिर्सने। परिमाणमा ढोका–झ्याल कटाउन बिर्सने वा प्लास्टरको बाक्लोपन नलिने। ग्रेडको अनुपात उल्टाउने (M20 = १:१.५:३, M15 = १:२:४)।. RL = HI − staff reading.
269 words, about 1 min04प्राविधिक - स्वास्थ्य: जनस्वास्थ्य सूचक, रोग नियन्त्रण र प्राथमिक उपचार
प्राविधिक–स्वास्थ्य समूहले जनस्वास्थ्यका आधारभूत सिद्धान्त, रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रण, प्राथमिक उपचार, पोषण, वातावरणीय स्वास्थ्य र नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीको संरचना जाँच्छ। विपद् तथा सीमा क्षेत्रमा खटिने सशस्त्र प्रहरीका लागि यी विषय व्यावहारिक छन्। आक्रमण दर (attack rate) = नयाँ रोगी ÷ जोखिममा रहेको जनसंख्या × १००। मृत्यु अनुपात (case fatality rate) = मृत्यु ÷ रोगी संख्या × १००। शिशु मृत्यु दर प्रति १,००० जीवित जन्म; मातृ मृत्यु अनुपात प्रति १,००,००० जीवित जन्म गणना हुन्छ। राष्ट्रिय खोप तालिका अनुसार BCG र OPV-0 जन्मनासाथ, MR खोप ९ र १५ महिनामा दिइन्छ। पखालामा ORS र जिंक अनिवार्य; डेंगु नियन्त्रणमा पानी जम्न नदिने र लामखुट्टेको वृद्धि रोक्ने। प्राथमिक उपचारमा ABC (वायुमार्ग, श्वास, रक्तसञ्चार) जाँच्ने; CPR मा ३० छाती दबाइ : २ कृत्रिम श्वास। सर्पदंशमा घाउ नचिर्ने, डोरीले नबाँध्ने - अंग स्थिर राखी छिटो अस्पताल पठाउने। संघमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय; प्रदेशमा स्वास्थ्य निर्देशनालय; ७५३ स्थानीय तहमा आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्र तथा स्वास्थ्य चौकी। प्राथमिक स्वास्थ्य सेवाको अवधारणा अल्मा-आटा घोषणा (१९७८) बाट सुरु भयो। राहत शिविरमा २,००० मानिस छन्; १२० जनामा पखाला देखियो र ६ जनाको मृत्यु भयो। आक्रमण दर = १२० ÷ २,००० × १०० = ६%; मृत्यु अनुपात = ६ ÷ १२० × १०० = ५%। तर्क: आक्रमण दरको हरमा सम्पूर्ण जोखिमयुक्त जनसंख्या, तर मृत्यु अनुपातको हरमा रोगी संख्या मात्र पर्छ। आक्रमण दर र मृत्यु अनुपातका हर (denominator) उल्टाउने। प्रति १,००० र प्रति १,००,००० को फरक नछुट्याउने। खोपको मात्रा र उमेर समूह मिसाउने।. Attack rate को हर = जोखिममा रहेको जनसंख्या.
293 words, about 1 min