साधारण समूह - साधारण उपसमूह: संविधान, शासन र सुरक्षा निकाय
साधारण समूह - साधारण उपसमूह (General Sub-group) ले सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालको निरीक्षक पदका लागि नेपालको संविधान र राज्य संरचना, सार्वजनिक प्रशासन, सुरक्षा निकायको कानुनी आधार, सामान्य विज्ञान र समसामयिक विषयको बुझाइ जाँच्छ। प्रश्न प्रायः तथ्यात्मक हुन्छन् तर विकल्प नजिकनजिक राखिएका हुन्छन्, त्यसैले संख्या र निकायको प्रकृति ठ्याक्कै सम्झनु नै अंक जोगाउने उपाय हो।
संविधानको खाका
- नेपालको संविधान २०७२ (३ असोज २०७२) मा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची छन्।
- मौलिक हक भाग ३ (धारा १६–४६) मा; राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति तथा दायित्व भाग ४ मा।
- ७ प्रदेश, ७७ जिल्ला र ७५३ स्थानीय तह: ६ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, २७६ नगरपालिका र ४६० गाउँपालिका।
संवैधानिक र वैधानिक निकाय
- संवैधानिक निकाय: अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग (धारा २३८), महालेखापरीक्षक (२४०), लोकसेवा आयोग (२४२), निर्वाचन आयोग (२४५) र राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग (२४९)।
- सशस्त्र प्रहरी बल ऐन, २०५८ बाट स्थापित वैधानिक निकाय हो। यसका मुख्य जिम्मेवारी सीमा सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन, औद्योगिक तथा संवेदनशील पूर्वाधारको सुरक्षा र आवश्यक परे शान्ति सुरक्षामा सहयोग गर्नु हो।
एउटा हल गरिएको उदाहरण
प्रश्न: 'तलका मध्ये कुन संवैधानिक निकाय होइन?' (क) अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग (ख) लोकसेवा आयोग (ग) सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल (घ) महालेखापरीक्षक। तर्क: संविधानको भाग २१–२३ ले अख्तियार, महालेखापरीक्षक, लोकसेवा आयोग, निर्वाचन आयोग र मानव अधिकार आयोगलाई संवैधानिक दर्जा दिएको छ; सशस्त्र प्रहरी बल ऐनबाट बनेको हुनाले उत्तर (ग) हो।
अंक खोस्ने पासो
- स्थानीय तह ७५३ र जिल्ला ७७ मिसाउने; महानगरपालिका ६ र उपमहानगरपालिका ११ उल्टाउने।
- संवैधानिक निकाय र वैधानिक निकाय (सशस्त्र प्रहरी बल, राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग) नछुट्याउने।
- संविधान जारी भएको मिति (२०७२ असोज ३) लाई संविधानसभाको पहिलो बैठकको मितिसँग मिसाउने।