तक्रार पत्र: औपचारिक की अनौपचारिक?
रचना विभागात 5 गुणांचा पत्रलेखनाचा प्रश्न आहे: 'नगरपालिकेच्या अध्यक्षांना पाणीपुरवठ्याची तक्रार करणारे पत्र लिहा.' विद्यार्थ्याकडे 10 मिनिटे आहेत. तो लिहितो: 'प्रिय मित्रा, आपल्या भागात गेल्या आठवड्यापासून पाणी येत नाही. सकाळी फक्त 15 मिनिटे पाणी येते. कृपया लक्ष द्या. तुझा विश्वासू, राहुल.' शिक्षक म्हणतात, 'हे अनौपचारिक पत्र आहे; औपचारिक पत्राचा फॉर्म वेगळा असतो.' विद्यार्थी म्हणतो, 'माहिती तर बरोबर आहे.' पत्रलेखनात 2 गुण स्वरूपाला, 2 गुण भाषेला आणि 1 गुण माहितीला आहे. विद्यार्थ्याला आता तेच पत्र औपचारिक स्वरूपात रूपांतरित करायचे आहे. त्याने प्रेषक, प्राप्तकर्ता, विषय, आदरार्थी संबोधन आणि समारोप यांचा क्रम ठरवावा लागतो. परीक्षेत पत्ता काल्पनिक ठेवू शकतो, पण तो योग्य जागी असावा. तक्रारीत तारीख, वेळ आणि परिणाम यांचा उल्लेख असावा. विद्यार्थ्याला 8-10 ओळींत पत्र लिहायचे आहे. औपचारिक पत्रात 'प्रिय मित्रा' चालत नाही.
1. विद्यार्थ्याच्या पत्रातील तीन स्वरूपातील चुका सांगा.
Read the worked answer
चूक 1: 'प्रिय मित्रा' हे अनौपचारिक संबोधन आहे; औपचारिक पत्रात 'महोदय/महोदया' किंवा 'आदरणीय अध्यक्ष महोदय' हवे.
चूक 2: 'तुझा विश्वासू' हे अनौपचारिक समारोप आहे; 'आपला विश्वासू' किंवा 'सादर' हवे.
चूक 3: विषय आणि प्राप्तकर्त्याचा पत्ता नाही; तक्रार पत्रात विषय अनिवार्य आहे. या चुका स्वरूपाच्या 2 गुणांत कपात करतात, माहिती बरोबर असूनही.
2. पत्राची सुरुवात आणि शेवट औपचारिक कसे कराल?
Read the worked answer
सुरुवात: 'प्रेषक: राहुल पाटील, 12, गांधी नगर, पुणे. दिनांक: 10 जानेवारी. प्रति: अध्यक्ष महोदय, नगरपालिका, पुणे. विषय: पाणीपुरवठ्याबाबत तक्रार.'
शेवट: 'आपला विश्वासू, राहुल पाटील' किंवा 'सादर'. 'प्रिय मित्रा' काढून टाका आणि संबोधन आदरार्थी करा.
3. 10 मिनिटांत कोणत्या भागांना प्राधान्य द्याल?
Read the worked answer
प्रथम विषय, संबोधन, प्रेषक-प्राप्तकर्ता आणि समारोप असे स्वरूपाचे भाग लिहा; कारण 2 गुण तिथे आहेत. नंतर तक्रारीत तारीख, वेळ, परिणाम अशी ठोस माहिती भरा. शेवटी भाषा साधी ठेवा. माहिती 1 गुणाची असली तरी स्वरूप चुकल्यास एकूण गुण कमी होतात.