अपठित गद्यांश (Unseen Passage)
अपठित गद्यांश हा नवीन परिच्छेद वाचून आकलन, शब्दार्थ, शीर्षक आणि सारांश तपासणारा घटक आहे. UPMSP हायस्कूल मराठीत अपठितातून प्रश्न परिच्छेदातील माहितीवर आधारित असतात; बाहेरील ज्ञान जोडू नये. प्रथम प्रश्न वाचून मग परिच्छेद वाचल्यास शोध घेणे सोपे होते.
वाचनाचा क्रम
- पहिले वाचन: परिच्छेदाचा विषय आणि मुख्य विचार. दुसरे वाचन: प्रश्नांशी संबंधित वाक्ये अधोरेखित करा.
- शब्दार्थ संदर्भातून काढा; विरुद्धार्थी शब्दासाठी वाक्यातील विरोध टिपा.
- शीर्षक देताना मुख्य विचार 3-4 शब्दांत; पहिले वाक्य जसेच्या तसे शीर्षक करू नका.
उत्तरांचे स्वरूप
- कारण विचारले तर परिच्छेदातील कारण वाक्य जोडा; फक्त निष्कर्ष पुरेसा नाही.
- सारांशात मुख्य मुद्दे, कारण आणि निष्कर्ष; उदाहरणे गाळा.
- शब्दमर्यादा दिली असेल तर ती पाळा; मर्यादेची संख्या उत्तरात लिहू नका.
कार्यरत उदाहरण
परिच्छेद: शिस्त ही यशाची पायरी आहे. जो विद्यार्थी वेळेचे पालन करतो, त्याचे अभ्यासातील गुण वाढतात. परंतु केवळ शिस्त नाही, तर सातत्य आणि आत्मविश्वासही आवश्यक आहे. प्रश्न: योग्य शीर्षक द्या. पायऱ्या: (1) पुनरावृत्तीचे शब्द शोधा: शिस्त, यश; (2) मुख्य विचार शिस्त आणि यश यांचा संबंध; (3) शीर्षक: शिस्त आणि यश. फक्त शिस्त असे शीर्षक दिल्यास सातत्याचा भाग सुटतो.
गुण कापणारे सापळे
- परिच्छेद न वाचता स्वतःचे ज्ञान लिहिणे.
- शब्दार्थ चुकीचा; शीर्षक खूप लांब किंवा प्रश्नाचे पुनरावलोकन.
- कारण न देणे; दोन प्रश्नांची उत्तरे एकच वाक्य बनवणे.