ନାଟ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ଉଦ୍ଧୃତି ଓ ନାଟ୍ୟକାରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ
ଏକ ଏକାଙ୍କିକା ନାଟ୍ୟରେ ବିଧବା ସୁଷମା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଘର ବିପିନଙ୍କ ନାମରେ ଲେଖିଦେବାକୁ ମନା କରନ୍ତି। ବିପିନ ଧମକ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ସୁଷମାଙ୍କ ବାପା ଥରେ ଟଙ୍କା ନେଇଥିଲେ। ଗ୍ରାମର ମୁଖିଆ ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି। ନାଟ୍ୟର ଚରମ ଦୃଶ୍ୟରେ ସୁଷମା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚିଠି ପଢ଼ି ଶୁଣାନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଲେଖା ଅଛି ଘରଟି ତାଙ୍କ ନିଜ ଯୌତୁକରେ କିଣା ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ସେ ଦସ୍ତଖତ କରିବାକୁ ମନା କରନ୍ତି। ୬ ମାର୍କର ପ୍ରଶ୍ନ: 'ସୁଷମାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଆଲୋଚନା କର।' ରୁବ୍ରିକ୍: ଚରିତ୍ର ୩, ପ୍ରମାଣ ୨, ନାଟ୍ୟକାରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ୧। ଜଣେ ଛାତ୍ର ୧୫୦ ଶବ୍ଦରେ ଲେଖେ: 'ସୁଷମା ଦୁର୍ବଳ ଓ ଭାବପ୍ରବଣ; ବିପିନଙ୍କ ଧମକରେ ସେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ; ନାଟ୍ୟକାର ତାଙ୍କୁ ଦୟାର ପାତ୍ର ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି।' ସେ ମୁଖିଆଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର କହେ। ଉତ୍ତରରେ କୌଣସି ଉଦ୍ଧୃତି ନାହିଁ। ଶିକ୍ଷକ ଚାହାନ୍ତି ଯେ ଛାତ୍ର ନାଟ୍ୟର ଘଟନାକ୍ରମ ଓ ଚରିତ୍ରର କର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝୁ।
1. ଛାତ୍ରର ଉତ୍ତରକୁ ୬ ମାର୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କର। କେଉଁ ଦାବି ପାଠ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଏବଂ କେଉଁଟି ନୁହେଁ?
Read the worked answer
ପ୍ରଥମେ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ପାଠ୍ୟ ସହ ମିଳାଇବି:
| ଦାବି | ସ୍ଥିତି | କାରଣ |
|---|---|---|
| ସୁଷମା ଚାପରେ ଅଛନ୍ତି | ସମର୍ଥିତ | ବିପିନଙ୍କ ଧମକ ଓ ମୁଖିଆଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅଛି |
| ସେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ | ଅସମର୍ଥିତ | ନାଟ୍ୟରେ ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହା ଛାତ୍ରର କଳ୍ପନା |
| ନାଟ୍ୟକାର ତାଙ୍କୁ ଦୟାର ପାତ୍ର ଭାବେ ଦେଖାଇଛନ୍ତି | ଅସମର୍ଥିତ | ଚରମରେ ସେ ଚିଠି ପଢ଼ି ନିଜ ଅଧିକାର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏହା ସକ୍ରିୟତା |
| ମୁଖିଆ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର | ଅସମର୍ଥିତ | ସେ କେବଳ ପରାମର୍ଶଦାତା; ଘଟନାକୁ ଆଗେଇ ନେଉନାହାନ୍ତି |
ମାର୍କ: ଚରିତ୍ର ୧ (କେବଳ ଚାପରେ ଥିବା ଦୁର୍ବଳତା ଧରିଛି), ପ୍ରମାଣ ୦ (ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧୃତି ନାହିଁ), ନାଟ୍ୟକାରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ୦ (ଚିତ୍ରଣକୁ ଭୁଲ୍ ବୁଝିଛି)। ମୋଟ ୧/୬। ଯଦି ଛାତ୍ର ଧମକର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଳାପ ଦେଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ପ୍ରମାଣ ୧ ମିଳିଥାନ୍ତା; କିନ୍ତୁ ଚରିତ୍ରର ମୂଳ ଦାବି ଭୁଲ୍ ଥିବାରୁ ଚରିତ୍ର ୧ ରୁ ଅଧିକ ଦେବି ନାହିଁ।
2. ଛାତ୍ର କହେ, 'ସୁଷମା ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ।' ଏହା କାହିଁକି ଏକ ଚରିତ୍ର ତ୍ରୁଟି ନୁହେଁ, ବରଂ ପାଠ୍ୟ ପ୍ରମାଣର ତ୍ରୁଟି? ତୁମେ ତାକୁ କିପରି ଯାଞ୍ଚ କରିବ?
Read the worked answer
ଏହା ଚରିତ୍ର ତ୍ରୁଟି ନୁହେଁ, କାରଣ ଚରିତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ନାଟ୍ୟକାର ଦେଇଥିବା ସୂଚନା ମୁଖ୍ୟ। ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ; ତାହା ନାଟ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ। ଛାତ୍ର ବୋଧହୁଏ 'ବିଧବା = ଅସହାୟ = ଆତ୍ମହତ୍ୟା' ଭଳି ଏକ ସ୍ଥିର ଚିତ୍ର ଲଗାଇଛି। ମୁଁ ତାକୁ ପଚାରିବି: 'ଏହି ଘଟଣା କେଉଁ ଦୃଶ୍ୟରେ ଘଟେ? କେଉଁ ସଂଳାପ କିମ୍ବା ସ୍ଟେଜ୍ ଡାଇରେକ୍ସନରୁ ତୁମେ ଏହା ଜାଣିଲ?' ଯଦି ସେ ଦର୍ଶାଇ ପାରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ତାହା ପାଠ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ। ଚରିତ୍ରରେ ଭୟ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା କହିବା ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ଦରକାର।
3. ଏହି ଉତ୍ତରରୁ ତୁମେ ଶ୍ରେଣୀକୁ କେଉଁ ସାଧାରଣ ଫିଡବ୍ୟାକ୍ ଦେବ, ଯାହା ୪୦ ଜଣ ଛାତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ହେବ?
Read the worked answer
ଶ୍ରେଣୀକୁ ଦୁଇ-ପଦକ୍ଷେପର ଫିଡବ୍ୟାକ୍ ଦେବି: (୧) 'ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାବି ପାଇଁ ପାଠରେ ଏକ ବାକ୍ୟ ଦେଖାଅ।' (୨) 'ଏହା ଚରିତ୍ରର କଥା, ନାଟ୍ୟକାରଙ୍କ ମୂଲ୍ୟାୟନ, ନା ଅନ୍ୟ ଚରିତ୍ରର ମତ-ତାହା ଅଲଗା କର।' ଏହା ସହିତ ଏକ ବାକ୍ୟ-ଢାଞ୍ଚା ଦେବି: 'ସୁଷମା ଯେତେବେଳେ ______ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ନାଟ୍ୟକାର ତାଙ୍କୁ ______ ଭାବେ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।' ଏହା ୪୦ ଜଣ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ସାଧାରଣ ନିୟମ ଦେବ: ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣରେ 'ଦୟାର ପାତ୍ର' ଭଳି ଲେବେଲ୍ ନୁହେଁ, କର୍ମ ଓ ସଂଳାପ ଦେଖାଅ।