WBCHSE HS First Language Odia study materials
WBCHSE HS First Language Odia study resources

WBCHSE HS First Language Odia flashcards

WBCHSE HS First Language Odia · Build recall with a focused review session.

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

ପ୍ରବନ୍ଧ
ଗୋଟିଏ ବିଷୟକୁ ଯୁକ୍ତି, ଉଦାହରଣ ଓ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ସହ ଉପକ୍ରମ, ବିସ୍ତାର ଓ ଉପସଂହାର ତିନି ଅଙ୍ଗରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ଗଦ୍ୟ ରଚନାକୁ ପ୍ରବନ୍ଧ କୁହାଯାଏ।
ଚରମ ବିନ୍ଦୁ (Climax)
ଗଳ୍ପରେ ସଂଘର୍ଷ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ସର୍ବାଧିକ ତୀବ୍ର ହୁଏ ଓ ତା ପରେ ଘଟଣା ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରେ, ସେହି ବିନ୍ଦୁକୁ ଚରମ ବିନ୍ଦୁ କୁହାଯାଏ।
ଆତ୍ମଜୀବନୀ
ଲେଖକ ନିଜ ଜୀବନର ଘଟଣା, ଅନୁଭୂତି ଓ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ 'ମୁଁ' ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ଜୀବନୀକୁ ଆତ୍ମଜୀବନୀ କୁହାଯାଏ।
ଜୀବନୀ
ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନର ଘଟଣା ଓ କୃତିତ୍ୱ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଲେଖକ ତୃତୀୟ ପୁରୁଷରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ରଚନାକୁ ଜୀବନୀ କୁହାଯାଏ।
ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ
ଲେଖକ ନିଜେ କରିଥିବା ଯାତ୍ରାର ସ୍ଥାନ, ପଥ, ଦୃଶ୍ୟ, ଲୋକ ଓ ଅନୁଭୂତିକୁ ବାସ୍ତବ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ଗଦ୍ୟ ରଚନାକୁ ଭ୍ରମଣକାହାଣୀ କୁହାଯାଏ।
ଶୀର୍ଷକର ଯଥାର୍ଥତା
ଶୀର୍ଷକ ରଚନାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାବ, ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ବା ପ୍ରମୁଖ ଘଟଣାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝାଉଛି କି ନାହିଁ ତାହା ବିଚାର କରିବାକୁ ଶୀର୍ଷକର ଯଥାର୍ଥତା କୁହାଯାଏ।
ସ୍ୱଭାବ ଚିତ୍ରଣ
ଚରିତ୍ରରେ ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ଉଭୟ ଦେଖାଇ ବାସ୍ତବ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଚିତ୍ରଣ କରିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ସ୍ୱଭାବ ଚିତ୍ରଣ କୁହାଯାଏ।
ରସ
କାବ୍ୟରେ ସ୍ଥାୟୀଭାବ ବିଭାବ, ଅନୁଭାବ ଓ ସଞ୍ଚାରୀଭାବ ସହ ମିଶି ପାଠକର ହୃଦୟରେ ଯେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଜାତ କରେ, ତାହା ରସ।
ସ୍ଥାୟୀଭାବ
ମନରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଭାବରେ ରହି ରସ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ମୂଳ ଭାବକୁ ସ୍ଥାୟୀଭାବ କୁହାଯାଏ; ଯଥା ରତି, ଶୋକ, ଉତ୍ସାହ; ଏହା ନଅ ପ୍ରକାରର ହୁଏ।
ଉପମା ଅଳଙ୍କାର
ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ସାଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇ 'ପରି, ଭଳି, ତୁଲ୍ୟ, ସମ' ଆଦି ସୂଚକ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଉଥିବା ଅଳଙ୍କାରକୁ ଉପମା କୁହାଯାଏ।
ରୂପକ ଅଳଙ୍କାର
ଯେଉଁ ଅଳଙ୍କାରରେ ଉପମେୟ ଓ ଉପମାନ ମଧ୍ୟରେ ସୂଚକ ଶବ୍ଦ ବିନା ଅଭେଦ କଳ୍ପନା କରାଯାଏ; ଯଥା 'ତୁ କେତେ କଳ୍ପନା ନଈ'।
ଅନୁପ୍ରାସ ଅଳଙ୍କାର
ଏକ ପଦ ବା ସ୍ତବକ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରୟୋଗ ଘଟିଲେ ତାହାକୁ ଅନୁପ୍ରାସ ଅଳଙ୍କାର କୁହାଯାଏ।
ଗୀତିକବିତା
ଗାନ କରିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସଙ୍ଗୀତର ଲୟ ଓ ଭାବପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଯେଉଁ କବିତାରେ ଥାଏ, ତାହାକୁ ଗୀତିକବିତା କୁହାଯାଏ।
ଯତି
କବିତାର ପାଦ ପାଠ କରିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ କ୍ଷଣିକ ବିରାମ ନିଆଯାଏ, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଯତି କୁହାଯାଏ।
ଏକାଙ୍କିକା
କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଙ୍କରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା, ଅଳ୍ପ ଚରିତ୍ର ଓ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଘଟଣା ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ନାଟ୍ୟରୂପକୁ ଏକାଙ୍କିକା କୁହାଯାଏ।
ପଞ୍ଚ ସନ୍ଧି
ନାଟକର କାହାଣୀ ଗତିକୁ ଦର୍ଶାଉଥିବା ମୁଖ, ପ୍ରତିମୁଖ, ଗର୍ଭ, ବିମର୍ଷ ଓ ନିର୍ବହଣ ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ପଞ୍ଚ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ।
ଆତ୍ମଗତ ଭାଷଣ
ମଞ୍ଚରେ ଚରିତ୍ର ନିଜ ମନର କଥା ନିଜେ କହିଲା ପରି ଅଭିନୟ କରେ ଓ ଅନ୍ୟ ଚରିତ୍ରମାନେ ତାହା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ ଧରାଯାଏ।
ଅପାସାରିତ ଭାଷଣ
ନାଟକରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅନ୍ୟ ଚରିତ୍ରମାନେ ଯାହା ଶୁଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଭଳି କୌଣସି ଚରିତ୍ର ଦର୍ଶକ ଆଡ଼କୁ କହୁଥିବା ଉକ୍ତିକୁ ଅପାସାରିତ ଭାଷଣ କୁହାଯାଏ।
ନାଟ୍ୟ ସଂଘର୍ଷ
ନାଟକର କାହାଣୀକୁ ଆଗେଇ ନେଉଥିବା ଦୁଇ ବିପରୀତ ଶକ୍ତି ବା ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଟନାବକୁ ନାଟ୍ୟ ସଂଘର୍ଷ କୁହାଯାଏ।
ଦୃଶ୍ୟ
ନାଟକର ଏକ ଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଞ୍ଚ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟାଂଶକୁ ଦୃଶ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ସନ୍ଧି
ଦୁଇ ବା ତତୋଧିକ ବର୍ଣ୍ଣ ବା ପଦ ପରସ୍ପର ସଂଲଗ୍ନ ହେବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ, ତାହାକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ।
ଗୁଣ ସନ୍ଧି
ଅ ବା ଆ ପରେ ଇ/ଈ ଆସିଲେ 'ଏ', ଉ/ଊ ଆସିଲେ 'ଓ', ଋ ଆସିଲେ 'ଅର୍' ହୁଏ; ଏହି ନିୟମକୁ ଗୁଣ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ।
ବୃଦ୍ଧି ସନ୍ଧି
ଅ ବା ଆ ପରେ ଏ ଆସିଲେ 'ଐ' ଓ ଓ ଆସିଲେ 'ଔ' ହୁଏ; ଯଥା ଏକ+ଏକ = ଏକୈକ; ଏହା ବୃଦ୍ଧି ସନ୍ଧି।
ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି
ପୂର୍ବ ପଦର ବିସର୍ଗ (ଃ) ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସାରେ ଓ, ର୍, ଶ, ଷ, ସ ଆଦିରେ ପରିଣତ ହେବା ଘଟଣାକୁ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ।
ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ
ଯେଉଁ ସମାସରେ ଉଭୟ ପଦ ପ୍ରଧାନ ନ ହୋଇ ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଥ ଅନ୍ୟ ଏକ ବସ୍ତୁକୁ ବୁଝାଏ; ଯଥା ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଦଶାନନ।
ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ
ଦୁଇ ବା ଅଧିକ ପଦ ମିଶି ଉଭୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଲେ ଓ 'ଓ' ଅର୍ଥ ରହିଲେ ତାହା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ; ଯଥା ମାତାପିତା।
କରଣ କାରକ
କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଉପକରଣକୁ କରଣ କାରକ କୁହାଯାଏ ଓ ଏହା ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତିରେ ରହେ; ଯଥା କଲମରେ ଲେଖେ।
ଚିଠିର ଅଂଶ
ଠିକଣା, ତାରିଖ, ସମ୍ବୋଧନ, ବିଷୟ, ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ, ଶେଷ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା ଓ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଏହି ସାତ ଅଂଶ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିଠିରେ ରହେ।
ସାରାଂଶ ଲେଖନ
ମୂଳ ପାଠର ମୁଖ୍ୟ ଭାବକୁ ନିଜ ଭାଷାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ପ୍ରକାଶ କରିବା; ସାଧାରଣତଃ ସାରାଂଶ ମୂଳ ପାଠର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ହେବା ଉଚିତ।
ରିପୋର୍ଟର 5W1H
ରିପୋର୍ଟର ପ୍ରଥମ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ କିଏ, କଣ, କେବେ, କେଉଁଠି, କାହିଁକି ଓ କିପରି ଏହି ଛଅ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସରକାରୀ ପତ୍ର
ପ୍ରାପକଙ୍କ ପଦବୀ ଓ ଠିକଣା, ବିଷୟ, ସମ୍ବୋଧନ, ନିବେଦନ ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଶେଷ ସହ ଲେଖାଯାଉଥିବା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପତ୍ରକୁ ସରକାରୀ ପତ୍ର କୁହାଯାଏ।
ଅନୁଚ୍ଛେଦ
ଗୋଟିଏ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାବକୁ ନେଇ ଲେଖାଯାଉଥିବା ବାକ୍ୟ ସମୂହ; ପ୍ରତି ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ବାକ୍ୟ ଓ ତାହାର ସମର୍ଥକ ବାକ୍ୟ ରହେ।