Natya / One-act Play (ନାଟ୍ୟ/ଏକାଙ୍କିକା): ଚରିତ୍ର, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ନାଟ୍ୟକୌଶଳ
ପରିଚୟ
Natya/One-act play (ନାଟ୍ୟ/ଏକାଙ୍କିକା) ଅଂଶରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ନାଟ୍ୟକୃତିର କଥାବସ୍ତୁ, ଚରିତ୍ର, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ସଂଳାପ, ଦୃଶ୍ୟ-ବିଭାଜନ ଓ ନାଟ୍ୟକୌଶଳ ପରୀକ୍ଷା ହୁଏ। କେବଳ କାହାଣୀ କହିବା ନୁହେଁ; କାହାଣୀ କିପରି ନାଟ୍ୟର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରେ ତାହା ଦେଖାଇବାକୁ ହୁଏ।
ମୂଳ ନିୟମ
- ଏକାଙ୍କିକାରେ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଦୃଶ୍ୟ, ସୀମିତ ଚରିତ୍ର ଓ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଂଘର୍ଷ ଥାଏ; ଘଟଣାର ଆରମ୍ଭ, ଉତ୍ତେଜନା, ଚରମବିନ୍ଦୁ ଓ ନିଷ୍କର୍ଷ ଚିହ୍ନ।
- ଏକାଙ୍କିକାରେ ଦୃଶ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କମ; ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଳାପ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ଆଗେଇ ନିଏ।
- ଚରିତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ କଥା ନୁହେଁ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଦେଖ: ସେ କଣ ଚାହେଁ, କାହିଁକି ବାଧା ପାଏ, ଶେଷରେ କେମିତି ବଦଳେ।
- ସଂଳାପର ଉପରେ ସ୍ୱରଭଙ୍ଗୀ, ବିରାମ ଓ ଦ୍ୱୈତ ଅର୍ଥ ଦେଖ; ମଞ୍ଚ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶ (stage direction) ଚରିତ୍ରର ମନୋଭାବ ବଦଳାଇପାରେ।
- ନାଟ୍ୟର ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ତିନି ଭାଗରେ ରଖ: ସମସ୍ୟା, ଜଟିଳତା, ସମାଧାନ।
- ନାଟ୍ୟକାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାମାଜିକ ଚିନ୍ତା ହୋଇପାରେ; ତାହା ଚରିତ୍ରର ଭାଷାରେ ପ୍ରମାଣିତ କର।
କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦାହରଣ
ଦୃଶ୍ୟ: ଜଣେ ଯୁବକ କହେ, 'ମୁଁ ଏହି ଗ୍ରାମ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ'; ପରେ ସେ ନିଜର ଭୁଲ ବୁଝି କହେ, 'ମୁଁ ରହିବି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ।' ପ୍ରଶ୍ନ: ଚରିତ୍ରର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦର୍ଶାଅ। ଉତ୍ତର ପଦ୍ଧତି: ପ୍ରଥମ ସଂଳାପରେ ଆତ୍ମପ୍ରତିଷ୍ଠା/ଅହଂ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂଳାପରେ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ଓ ଦାୟିତ୍ୱ; ଏହା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସମାଧାନ ଓ ଚରିତ୍ରର ବିକାଶ। ପ୍ରମାଣ ଦୁଇ ସଂଳାପ; ବ୍ୟାଖ୍ୟା ନାଟ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ସହ ଯୋଡ଼।
ମାର୍କ ହରାଉଥିବା ଭୁଲ
ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଙ୍କ ଗୁଡ଼ାଇବା; ସଂଳାପକୁ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ମାତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା; ଚରିତ୍ରର ନାମ ବଦଳାଇବା; stage direction ଅଣଦେଖା; ନାଟ୍ୟକାର ଓ ଚରିତ୍ରର ଭାଷା ଏକ କରିବା; ଚରିତ୍ରର ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ବାହ୍ୟ ଘଟଣା ସହ ମିଶାଇବା; କ୍ଳାଇମାକ୍ସ ପରେ କାରଣ ନ ଦେଇ ସମାଧାନ ଲେଖିବା।