Rachana o Lekhana (ରଚନା ଓ ଲେଖନ): ପ୍ରବନ୍ଧ, ପତ୍ର, ରିପୋର୍ଟ ଓ ସାରାଂଶ
ପରିଚୟ
Rachana o Lekhana (ରଚନା ଓ ଲେଖନ) ଅଂଶରେ ପ୍ରବନ୍ଧ, ପତ୍ର, ରିପୋର୍ଟ, ସାରାଂଶ ଓ ଆବେଦନମୂଳକ ଲେଖା ପରୀକ୍ଷା ହୁଏ। ମୁଖ୍ୟ ମାପଦଣ୍ଡ: ବିଷୟର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାବ, ସଂଗଠନ, ଉପଯୁକ୍ତ ଫର୍ମାଟ୍, ଭାଷା ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତତା।
ମୂଳ ନିୟମ
- ପ୍ରବନ୍ଧ: ଭୂମିକାରେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ମତାମତ; ମଧ୍ୟଭାଗରେ ୨–୩ ଟି ଯୁକ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ଉଦାହରଣ; ଉପସଂହାରରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ନୁହେଁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ।
- ପତ୍ର: ପ୍ରେରକ ଠିକଣା, ତାରିଖ, ପ୍ରାପକ ଠିକଣା, ସମ୍ବୋଧନ, ବିଷୟ, ମୂଳ ବକ୍ତବ୍ୟ, ବିଦାୟ। ଆବେଦନରେ 'ବିନୀତ' ସ୍ୱର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁରୋଧ ରଖ।
- ରିପୋର୍ଟ: ଶୀର୍ଷକ, ପ୍ରେରକ/ତାରିଖ, ପ୍ରଥମ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ 5W1H, ତାପରେ ଘଟଣାକ୍ରମ, ଶେଷରେ ପରିଣାମ/ପଦକ୍ଷେପ। ମତ ନୁହେଁ, ତଥ୍ୟ ପ୍ରଥମ।
- ସାରାଂଶ: ମୂଳର ପ୍ରାୟ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ, ନିଜ ଭାଷାରେ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାବ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ତଥ୍ୟ; ଉଦାହରଣ ଓ ପୁନରାବୃତ୍ତି ବାଦ।
- ଆବେଦନ/ସୂଚନା: କାହାକୁ, କାହିଁକି, କେବେ, କଣ ଆବଶ୍ୟକ-ଏହା ପ୍ରଥମ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ସ୍ପଷ୍ଟ।
କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦାହରଣ
ଅନୁଚ୍ଛେଦ: 'ବୃକ୍ଷରୋପଣ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା, ଜଳବାୟୁ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ଜୀବବୈଚିତ୍ର୍ୟ ରକ୍ଷାରେ ସହାୟକ। ଏହା ମାଟି କ୍ଷୟ ରୋକେ। ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏହାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଉଚିତ।' ସାରାଂଶ: 'ବୃକ୍ଷରୋପଣ ପରିବେଶ, ଜଳବାୟୁ ଓ ଜୀବବୈଚିତ୍ର୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାରୁ ଏହା ସର୍ବସାଧାରଣ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରାଥମିକତା ହେବା ଉଚିତ।' କାରଣ: ତିନି ଉପକାରିତା ଏକ ବାକ୍ୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ; ଉଦାହରଣ ବାଦ; ମୂଳ ଅର୍ଥ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ।
ମାର୍କ ହରାଉଥିବା ଭୁଲ
ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଶୀର୍ଷକ ବିନା ଭିନ୍ନ ବିଷୟ ଲେଖିବା; ପତ୍ରରେ ତାରିଖ/ବିଷୟ ଛାଡ଼ିବା; ରିପୋର୍ଟରେ 'ମୁଁ ଭାବେ' ଲେଖିବା; ସାରାଂଶରେ ମୂଳ ବାକ୍ୟ କପି କରିବା; ଆବେଦନରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁରୋଧ; ଶବ୍ଦସୀମା ନ ମାନିବା।