Domein A: Vaardigheden
Domein A: Vaardigheden toetst of je filosofische vaardigheden kunt toepassen op teksten, stellingen en maatschappelijke casussen. Het gaat niet om het navertellen van theorieën, maar om analyseren, reconstrueren en beoordelen: welke claim wordt verdedigd, welke redenen worden gegeven en welke verborgen aannames spelen mee?
Kernbegrippen en regels
- Argument: een conclusie plus redenen (premissen). Een verzwegen premisse vul je aan als de redenering anders niet sluit.
- Deductief argument: als de premissen waar zijn, is de conclusie noodzakelijk waar (geldigheid). Inductief argument: de conclusie is waarschijnlijk, niet zeker.
- Geldigheid gaat over de vorm; degelijkheid vereist ook ware premissen. Een geldig argument kan onwaar zijn.
- Drogreden: fout in de redenering die overtuigend lijkt, zoals beroep op populariteit, autoriteit of persoon.
- Onderscheid beschrijvend (is) van normatief (behoort); van een 'is' volgt niet zonder meer een 'ought'.
- Vraag bij een tekst: wat is de these, welke argumenten, welke tegenargumenten en welke filosofische positie?
Uitgewerkt voorbeeld
Casus: 'Mijn vriend zegt dat alle kennis uit ervaring komt. Hij is zelf filosoof, dus hij zal wel gelijk hebben.' Stap 1: conclusie = 'mijn vriend heeft gelijk'. Stap 2: premisse = 'hij is filosoof'. Stap 3: verzwegen premisse = 'filosofen hebben altijd gelijk over kennis'. Stap 4: dit is een beroep op autoriteit; de autoriteit is niet relevant en de premisse is aanvechtbaar. Stap 5: je kunt de claim empiristisch noemen, maar de gegeven reden ondersteunt haar niet. Conclusie: de redenering is zwak, ook al kan de conclusie toevallig waar zijn.
Valkuilen
- Geldigheid verwarren met waarheid: vorm klopt ≠ inhoud klopt.
- Een drogreden benoemen zonder uit te leggen wáárom de reden niet ondersteunt.
- De these van de auteur verwarren met een voorbeeld dat hij geeft.
- 'Iedereen vindt' of 'wetenschappers zeggen' klakkeloos als bewijs accepteren.