Matura Russian key terms

Kategoria gramatyczna rosyjskiego czasownika, która pokazuje, czy czynność jest postrzegana jako zakończona (dokonany), czy jako trwająca lub powtarzana (niedokonany). Wybór aspektu zmienia sens zdania i jest sprawdzany w zadaniach leksykalno-gramatycznych.

Dwie formy tego samego czasownika, jedna niedokonana, druga dokonana, np. читать - прочитать. W zadaniach trzeba dobrać formę pasującą do kontekstu, szczególnie gdy występują określenia czasu lub informacja o rezultacie.

System sześciu form rzeczownika, przymiotnika i zaimka w języku rosyjskim (mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik). Końcówki zależą od rodzaju, liczby i funkcji wyrazu w zdaniu.

Końcowa część wyrazu, która zmienia się przy odmianie i niesie informację o przypadku, liczbie oraz rodzaju. W rosyjskim wiele końcówek jest nieakcentowanych, dlatego trzeba je rozpoznawać także ze słuchu.

Grupa czasowników rosyjskich opisujących przemieszczanie się, m.in. идти/ходить i ехать/ездить. Formy jednokierunkowe i wielokierunkowe różnią się znaczeniem, co często pojawia się w zadaniach gramatycznych.

Forma czasownika opisująca czynność odbywającą się teraz lub powtarzaną regularnie. W rosyjskim odmienia się przez osoby i liczby, a tworzenie form zależy od koniugacji czasownika.

Forma czasownika opisująca czynność zakończoną w przeszłości. W rosyjskim tworzy się od bezokolicznika i zmienia się w rodzaju oraz liczbie, np. читал, читала, читали.

Forma czasownika wyrażająca polecenie, prośbę lub zakaz, np. скажи, читайте, не делай. Występuje w zadaniach z funkcjami językowymi i w wypowiedzi ustnej przy udzielaniu rad.

Forma rzeczownika, przymiotnika i czasownika wskazująca na więcej niż jeden element. W rosyjskim końcówki mianownika liczby mnogiej bywają nieregularne, np. друг - друзья.

Kategoria dzieląca rzeczowniki na męskie, żeńskie i nijakie; od rodzaju zależą formy przymiotników, zaimków i czasowników w czasie przeszłym. W rosyjskim rodzaj często można rozpoznać po końcówce mianownika.

Niezależny wyraz łączący się z rzeczownikiem lub zaimkiem i wymagający określonego przypadku, np. в + miejscownik. W rosyjskim wybór przyimka i przypadku bywa inny niż w polskim.

Wyrazy zastępujące rzeczowniki i wskazujące osoby, np. я, ты, он, она. Odmieniają się przez przypadki, a po przyimkach często przybierają formę z н-, np. у меня, к нему.

Działanie polegające na tworzeniu nowych wyrazów za pomocą przedrostków i przyrostków. W maturze sprawdzane jest rozpoznawanie pokrewnych form i uzupełnianie luk wyrazem w odpowiedniej postaci.

Stałe połączenie wyrazów, które w danym języku występuje razem, np. обратить внимание. Nie można jej tłumaczyć dosłownie, dlatego warto uczyć się całych zwrotów, a nie pojedynczych słów.

Wyrazy rosyjskie podobne do polskich, ale o innym znaczeniu, np. магазин to sklep, a неделя to tydzień. Ich mylenie prowadzi do błędów w rozumieniu tekstu i w tłumaczeniu.

Wyróżnienie jednej sylaby w wyrazie siłą wymowy. W rosyjskim akcent jest ruchomy i nieoznaczony, dlatego trzeba go zapamiętywać razem z wyrazem; wpływa też na wymowę nieakcentowanych samogłosek.

Melodia zdania, czyli sposób podnoszenia i obniżania głosu. W rosyjskim intonacja odróżnia pytania, polecenia i emocje, co pomaga zrozumieć nagranie oraz poprawnie zabrzmieć podczas odpowiedzi ustnej.

Materiał dźwiękowy odtwarzany podczas egzaminu, zwykle dwa razy. Przed słuchaniem warto przeczytać polecenie i podkreślić słowa kluczowe, aby wiedzieć, na co uważać.

Typ zadania, w którym do każdego pytania lub luki podane są trzy lub cztery odpowiedzi, a tylko jedna jest poprawna. Wymaga uważnego czytania polecenia i wykluczania opcji niezgodnych z nagraniem.

Typ zadania, w którym trzeba ocenić, czy zdanie zgadza się z nagraniem lub tekstem. Uwaga na informacje częściowo prawdziwe i na słowa przeczące, bo często decydują o poprawnej odpowiedzi.

Zadanie polegające na połączeniu elementów z dwóch kolumn, np. pytań i odpowiedzi albo nagłówków i akapitów. Zwykle każda opcja może być użyta tylko raz, dlatego najpierw warto rozpoznać oczywiste pary.

Zadanie, w którym w tekście brakuje wyrazów lub fragmentów i trzeba je wstawić, wybierając z podanej listy lub tworząc właściwą formę. Pomaga analiza gramatyczna zdania i znajomość kolokacji.

Wyraz lub krótki zwrot w pytaniu, który wskazuje, jakiej informacji szukać w tekście. Jego odnalezienie i porównanie z fragmentem tekstu jest podstawą poprawnej odpowiedzi.

Fragment tekstu i sytuacja, w których występuje dany wyraz lub zdanie. Kontekst pozwala rozpoznać znaczenie nieznanego słowa, dlatego warto czytać całe zdania, a nie tylko pojedyncze wyrazy.

Krótka forma tekstu przedstawiająca najważniejsze informacje własnymi słowami. Wymaga pominięcia szczegółów i zachowania sensu; na maturze przydaje się przy planowaniu wypowiedzi pisemnej.

Wypowiedź pisemna skierowana do osoby lub instytucji, np. w sprawie reklamacji lub zapytania. Wymaga zwrotów grzecznościowych, jasnego układu i formalnego stylu, bez skrótów i emocji.

Wiadomość do znajomego lub kolegi, w której można użyć swobodnego stylu. Na maturze trzeba jednak zachować strukturę: powitanie, rozwinięcie wszystkich punktów polecenia i zakończenie z pozdrowieniem.

Dłuższa wypowiedź pisemna przedstawiająca stanowisko wobec problemu wraz z argumentami i przykładami. Wymaga tezy, logicznego podziału na akapity oraz języka oceniającego i łączników.

Tekst publicystyczny z tytułem i śródtytułami, którego celem jest zaciekawienie czytelnika i przedstawienie tematu. Na maturze wymaga wyrażenia opinii i dostosowania stylu do odbiorcy.

Stała formuła używana w kontaktach społecznych, np. proszę, dziękuję, przepraszam, czy mógłby pan. Znajomość takich zwrotów jest sprawdzana zarówno w listach, jak i w rozmowie z egzaminatorem.

Samodzielna wypowiedź ustna na zadany temat, trwająca zwykle kilkadziesiąt sekund. Powinna mieć wstęp, rozwinięcie i zakończenie oraz zawierać konkretne przykłady i własną opinię.

Ustne przedstawienie tego, co widać na obrazku, z uwzględnieniem osób, przedmiotów, miejsca i wykonywanych czynności. Ważne jest użycie właściwych przyimków miejsca i czasu teraźniejszego.

Funkcja językowa polegająca na przedstawieniu własnego sądu i jego uzasadnienia, np. по-моему, я считаю, что. Wymaga nie tylko frazy rozpoczynającej, ale także argumentu i przykładu.

Przekształcenie zdania lub jego części tak, aby zachować znaczenie, ale zmienić formę. Na maturze polega często na zamianie strony, aspektu lub konstrukcji z przyimkiem.

Zadanie polegające na przekształceniu zdania według podanego wzoru, np. ze strony czynnej na bierną. Trzeba zachować sens i poprawność gramatyczną, a nie tylko przetłumaczyć wyrazy.

Wyraz łączący zdania lub ich części, np. и, но, потому что. Jego wybór zależy od relacji logicznej: dodawania, przeciwstawienia, przyczyny albo skutku.

Wyraz nadający zdaniu odcień znaczeniowy, np. не, ли, же, ведь. W rosyjskim partykuła не zawsze jest pisana rozdzielnie z czasownikiem, a jej miejsce wpływa na sens wypowiedzi.

Część mowy oznaczająca liczbę lub kolejność, np. два, первый. W rosyjskim wymaga określonego przypadku rzeczownika, co często sprawdzane jest w zadaniach gramatycznych.