গদ্যৰ চৰিত্ৰ-বিশ্লেষণ - ঘটনা লিখিলে নম্বৰ নাপায়

প্ৰশ্নৰ নতুন ৰূপ: ‘কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰই লোৱা সিদ্ধান্তটোৰ দুটা কাৰণ লিখা আৰু পাঠৰ পৰা এটা শাৰী উদ্ধৃতি হিচাপে দিয়া।’

৪ নম্বৰৰ বিতৰণ:

• কাৰণ/দাবি (দুটা) - ১
• পাঠৰ উদ্ধৃতি (উপযুক্ত) - ২
• ব্যাখ্যা (উদ্ধৃতিয়ে কাৰণটো কেনেকৈ সমৰ্থন কৰে) - ১

যুক্তি: ‘কি হৈছিল’ আৰু ‘কিয় হৈছিল’ দুটা বেলেগ কাম। চৰিত্ৰ-বিশ্লেষণত দাবি + প্ৰমাণ + ব্যাখ্যাৰ শৃংখল লাগে; ঘটনা-সাৰাংশই কেৱল প্ৰথমটো স্তৰ পূৰ কৰে। উদ্ধৃতিৰ বাবে ২ নম্বৰ ৰখাৰ উদ্দেশ্য-ছাত্ৰই নিজৰ মত পাঠৰ ভিতৰৰ পৰাই সমৰ্থন কৰিব শিকাটো নিশ্চিত কৰা। মূল্যায়ন-তালিকা এখন শ্ৰেণীত টাঙি দিলে ছাত্ৰই জানি ল’ব কোনটোৱে নম্বৰ পায়।

নম্বৰ: ১ (৪ ৰ পৰা)। কাৰণ-ঘটনাবোৰ সঠিকভাৱে মনত আছে, কিন্তু ‘কিয়’ৰ উত্তৰ নাই; মূল্যায়ন-তালিকাৰ প্ৰথম স্তৰৰ আংশিকহে পূৰ হৈছে।

মন্তব্য (প্ৰতিখনতে একে ভাষাত): ‘ঘটনা ঠিক আছে, কিন্তু সিদ্ধান্তৰ কাৰণ লিখা নাই। এটা শাৰী উদ্ধৃতি দি কাৰণটো বুজাই লিখিলে ৩–৪ নম্বৰ পাব।’

কিয় ০ নহয়: শূন্য দিলে ছাত্ৰই ভাবিব পাঠ পঢ়াই নাই; আচলতে পঢ়িছে, কিন্তু বিশ্লেষণ শিকিহে নাই। আধা-কোষ্ঠী নম্বৰে শিকনৰ লক্ষ্য স্থিৰ ৰাখে।

৯জনক (উদ্ধৃতি নাই): ৩। কাৰণ-কাৰ্য-কাৰণৰ শৃংখল আছে, কেৱল পাঠৰ প্ৰমাণ নাই। ৩জনক (ভুল চৰিত্ৰ): ০ - প্ৰশ্নৰ দাবী বহিৰ্ভূত। এনেদৰে সমগ্ৰ শ্ৰেণীৰ নম্বৰ একেটা নিয়মত পৰে।

সিদ্ধান্ত: আক্ষৰিক অৰ্থ (‘নাক কাটি পেলোৱা’) = ০; কাৰণ বাগধাৰাৰ অৰ্থ আক্ষৰিক নহয়। শুদ্ধ অৰ্থ-সন্মান বা মান হেৰুওৱা, লাজ পোৱা। কথাটো ব্যক্তিগতভাৱে নহয়, শিকনীত উদাহৰণেৰে দেখুওৱা ভাল।

পদ্ধতি (৫ মিনিট): ১. বাক্যত ভৰাই চোৱা-‘পৰীক্ষাত কপি কৰি ধৰা পৰি সি গাঁৱত নাক কাটিলে।’ আক্ষৰিক অৰ্থ ৰাখিলে বাক্যটো অৰ্থহীন হয়। ২. প্ৰতিস্থাপন পৰীক্ষা-ঠাইত ‘সন্মান হেৰুৱালে’ বহুৱাই চোৱা; অৰ্থ একেই থাকিলে বাগধাৰা নিশ্চিত। ৩. ‘নাক কটা’ৰ সমাৰ্থক শব্দ-মান হেৰুওৱা; বিপৰীত-মান ৰখা।

শিক্ষণীয়: বাগধাৰা শব্দেৰে নহয়, বাক্যৰ পৰিৱেশেৰে বুজিব লাগে।