UPMSP High School Assamese key terms

ছন্দৰ বান্ধোন নথকা, সাধাৰণ কথাবতৰাৰ ৰূপত লিখা সাহিত্যৰূপ। পাঠ্যপুথিৰ পাঠ, জীৱনী, প্ৰবন্ধ, পত্ৰ আদি গদ্যৰ ভিতৰত পৰে; ইয়াত ভাৱ প্ৰকাশৰ স্বাভাৱিক ধাৰা থাকে।

কোনো ব্যক্তিৰ জন্মৰ পৰা জীৱনকালৰ ঘটনাৱলী কালানুক্ৰমে বৰ্ণনা কৰা ৰচনা। পাঠ্যপুথিত লেখকৰ জীৱনী জানিলে তেওঁৰ ৰচনাৰ প্ৰেক্ষাপট আৰু প্ৰেৰণা বুজিবলৈ সহায় হয়।

গল্প বা নাটকত অৱতীৰ্ণ ব্যক্তিৰ কথা, কাম আৰু স্বভাৱ-প্ৰকৃতিৰ সমষ্টি। চৰিত্ৰ বিশ্লেষণত তেওঁৰ গুণ, দুৰ্বলতা আৰু কাহিনীত তেওঁৰ ভূমিকা প্ৰমাণসহ দেখুৱাব লাগে।

কোনো গদ্য বা কবিতাৰ কেন্দ্ৰীয় ভাৱ, যি সমগ্ৰ ৰচনাখনৰ উদ্দেশ্য আৰু বাৰ্তা সামৰি ধৰে। প্ৰশ্নৰ উত্তৰত ইয়াক মূল ৰচনাৰ শব্দ নকল নকৰি নিজৰ ভাষাত লিখিব লাগে।

পাঠত অন্তৰ্গত লেখকৰ নাম, জন্ম-মৃত্যু, উল্লেখযোগ্য ৰচনা আৰু সাহিত্যলৈ অৱদানৰ চমু বিৱৰণ। পৰীক্ষাত ইয়াক চমু টোকা বা এক বাক্যৰ উত্তৰ হিচাপে সোধা হয়।

কাব্য বা নাট্যই পাঠকৰ মনত জগাই তোলা আনন্দময় অনুভূতি। শৃংগাৰ, বীৰ, কৰুণ, হাস্য, ৰৌদ্ৰ আদি নৱৰসৰ ভাগত ইয়াক বিভক্ত কৰা হয়।

কবিতাৰ ভাষাক সুন্দৰ, ব্যঞ্জনাময় আৰু ফলপ্ৰসূ কৰিবলৈ ব্যৱহৃত শব্দ-চাতুৰী বা কৌশল। উপমা, ৰূপক, অনুপ্ৰাস, উৎপ্ৰেক্ষা আদি ইয়াৰ উদাহৰণ; ই অৰ্থগত বা শব্দগত হ'ব পাৰে।

দুটি বস্তুৰ মাজত থকা মিল দেখুৱাই 'দৰে', 'সদৃশ', 'নিচিনা', 'পৰি' আদি শব্দেৰে কৰা তুলনা। যেনে- মুখখন পদুমৰ দৰে। ইয়াত উপমেয় আৰু উপমান দুয়োটা স্পষ্ট থাকে।

উপমেয় আৰু উপমানৰ মাজত অভেদ কল্পনা কৰি কৰা অলংকাৰ, য'ত তুলনাৰ শব্দ (দৰে, নিচিনা) নাথাকে। যেনে- 'জীৱন এখন নদী'; ইয়াত জীৱনেই নদী বুলি কোৱা হৈছে।

এটা বাক্য বা পদত একে ব্যঞ্জনধ্বনি বা সদৃশ ধ্বনিৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটি জন্মোৱা ধ্বনি-সৌন্দৰ্য। ই কবিতাক পাঠ কৰোঁতে সুৰ আৰু লয় দিয়ে আৰু মনত ৰখাত সহায় কৰে।

কবিতাৰ পঢ়াৰ লয়, গতি আৰু বিশ্ৰাম নিয়ন্ত্ৰণ কৰা মাত্ৰা, অক্ষৰ বা শব্দৰ নিয়মিত বিন্যাস। অসমীয়া কবিতাত অক্ষৰবৃত্ত, মাত্ৰাবৃত্ত আৰু গীতিধৰ্মী ছন্দ দেখা যায়।

ছন্দোবদ্ধ ৰূপত লিখা ৰচনা, য'ত শব্দৰ লয়, মাত্ৰা আৰু ভাৱৰ ঘনত্ব মুখ্য। কবিতাৰ প্ৰতিটো শাৰীক পদ বোলে; গদ্যৰ পৰা ইয়াৰ গঠন আৰু পৰিৱেশন বেলেগ।

দুটা ধ্বনি বা শব্দ ওচৰা-ওচৰি হৈ একেলগে উচ্চাৰিত হওঁতে সংযোগস্থলত ঘটা পৰিৱৰ্তন। যেনে- বিদ্যা + আলয় = বিদ্যালয়। ইয়াৰ দ্বাৰা উচ্চাৰণ সহজ হয় আৰু শব্দ নতুন ৰূপত গঠিত হয়।

সন্ধিযুক্ত শব্দত স্বৰধ্বনিৰ লগত স্বৰধ্বনি মিলি হোৱা সন্ধি; যেনে- সূৰ্য + উদয় = সূৰ্যোদয়। ইয়াক দীৰ্ঘ, গুণ আৰু বৃদ্ধি - এই তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়।

ব্যঞ্জনধ্বনিৰ লগত স্বৰধ্বনি বা ব্যঞ্জনধ্বনি মিলি হোৱা সন্ধি। যেনে- সৎ + জন = সজ্জন। ইয়াত সন্ধিৰ সময়ত ধ্বনিৰ ৰূপ সলনি হৈ নতুন উচ্চাৰণৰ সৃষ্টি হয়।

অৰ্থযুক্ত দুটা বা ততোধিক শব্দ লগ হৈ এটা নতুন শব্দ হোৱা প্ৰক্ৰিয়া, য'ত মধ্যৰ্থ শব্দ (বিভক্তি) লুপ্ত হয়। যেনে- ৰজাৰ পুত্ৰ = ৰাজপুত্ৰ; ইয়াৰ দ্বাৰা ভাষা চমু আৰু সুন্দৰ হয়।

বিশেষণ আৰু বিশেষ্যৰ মাজত হোৱা সমাস, য'ত এটা পদে আনটো পদক বিশেষিত কৰে আৰু দুয়োটাৰে লিংগ-বচন একে থাকে। যেনে- নীলা আকাশ = নীলাকাশ।

দুটা বা ততোধিক সমান গুৰুত্বৰ পদ 'আৰু' বা 'বা' অৰ্থত লগ হোৱা সমাস; যেনে- মা-বাপেক = মা আৰু বাপেক। ইয়াৰ প্ৰতিটো পদৰ অৰ্থ সমানভাৱে প্ৰধান হৈ থাকে।

পূৰ্বপদৰ বিভক্তি লুপ্ত হৈ পৰপদে প্ৰধান অৰ্থ বহন কৰা সমাস, সাধাৰণতে ষষ্ঠী বিভক্তিৰ সম্পৰ্কত। যেনে- ৰজাৰ ঘৰ = ৰাজঘৰ। ইয়াত শেষৰ পদটোৱে মূল বিষয়টো সূচায়।

নামপদৰ লগত যুক্ত হৈ বাক্যত তাৰ কৰক সম্পৰ্ক প্ৰকাশ কৰা প্ৰত্যয়। কৰ্তৃ, কৰ্ম, কৰণ, সম্প্ৰদান, অপাদান আৰু অধিকৰণ - এই ছয়বিধ বিভক্তি অসমীয়া ব্যাকৰণত স্বীকৃত।

বাক্যত ক্ৰিয়াৰ লগত নামপদৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা ভূমিকা - কৰ্তা, কৰ্ম, কৰণ, সম্প্ৰদান, অপাদান আৰু অধিকৰণ। প্ৰতিটো কৰকৰ লগত নিৰ্দিষ্ট বিভক্তি প্ৰত্যয় সংযোজিত হয়।

বাক্যত কৰ্তা প্ৰধান আৰু ক্ৰিয়া কৰ্তাৰ লিংগ-বচন অনুসৰি চলে; কৰ্ম থাকিলেও ক্ৰিয়া কৰ্তাৰ লগত মিলে। যেনে- ৰামে কিতাপ পঢ়ে। এই ৰূপত বাক্যৰ গঠন সহজ আৰু স্পষ্ট হয়।

বাক্যত কৰ্মই মুখ্য স্থান পায় আৰু ক্ৰিয়া কৰ্মৰ লিংগ আৰু বচন অনুসৰি চলে; কৰ্তা কৰণ বা অপাদান বিভক্তিত থাকে। যেনে- তেওঁৰ দ্বাৰা কিতাপ পঢ়া হয়।

ক্ৰিয়াৰ কাম কেতিয়া সংঘটিত হৈছে তাৰ সময়সূচক ৰূপ - বৰ্তমান, অতীত আৰু ভৱিষ্যত। প্ৰতিটো কাল পুনৰ সাধাৰণ, ঘটমান, পূৰ্ণ, সম্পূৰ্ণ আৰু সম্ভাৱ্য ভাগত বিভক্ত।

অৰ্থ নসলোৱাকৈ এটা বাক্যৰ গঠন আন এটা ৰূপলৈ সলনি কৰা - সদৰ্থকৰ পৰা নঞৰ্থক, প্ৰশ্নবোধকৰ পৰা নিৰ্দেশাত্মক, কৰ্তৃবাচ্যৰ পৰা কৰ্মবাচ্য আদি।

শব্দ বা ধাতুৰ শেষত যোগ হৈ নতুন শব্দ গঠন কৰা বা ব্যাকৰণগত সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰা উপাদান। কৃৎ, তদ্ধিত আৰু বিভক্তি - এই তিনিবিধ প্ৰত্যয় ব্যাকৰণত পঢ়া হয়।

শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থতকৈ বেলেগ, লুকাই থকা অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা স্থিৰ বাক্যাংশ। যেনে- 'হাত-ভৰি নচলা' অৰ্থাৎ ভীষণ দুৰ্বল হোৱা; বাগধাৰাৰ অৰ্থ সলনি কৰিব নোৱাৰি।

একে অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা দুটা বা ততোধিক পৃথক শব্দ। যেনে- সূৰ্য, ৰবি, ভাস্কৰ, দিনকৰ। পৰীক্ষাত সাধাৰণতে এযোৰ সমাৰ্থক শব্দ লিখিবলৈ সোধা হয় আৰু বানান শুদ্ধ হ'ব লাগে।

পৰস্পৰ বিৰোধী বা বিপৰীত অৰ্থ থকা শব্দযোৰ। যেনে- দিন/ৰাতি, ওখ/চাপৰ, জ্ঞানী/মূৰ্খ। বিপৰীত শব্দ লিখোঁতে শব্দযোৰৰ এটাও সলনি কৰিব নোৱাৰি।

পাঠ্যপুথিৰ বাহিৰৰ, পূৰ্বে নপঢ়া গদ্যাংশ, যাৰ ওপৰত প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব লাগে। প্ৰথমে গোটেই অংশটো দুবাৰ পঢ়ি মূল ভাৱ ধৰি তাৰ পিছত প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰিব লাগে।

কোনো ৰচনাৰ মূল কথাখিনি নিজৰ চমু ভাষাত, মূল অৰ্থ নসলোৱাকৈ লিখা। অবান্তৰ বিৱৰণ আৰু দোহৰণ বাদ দি প্ৰধান ভাৱোদ্ধাৰ কৰাটো ইয়াৰ লক্ষ্য।

নিৰ্দিষ্ট এজন ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানলৈ লিখা বাৰ্তা। ব্যক্তিগত আৰু প্ৰতিষ্ঠানগত পত্ৰৰ ৰূপ বেলেগ; প্ৰতিষ্ঠানগত পত্ৰত প্ৰেৰকৰ ঠাই, তাৰিখ, সম্বোধন আৰু স্বাক্ষৰ থাকিব লাগে।

এটা নিৰ্দিষ্ট বিষয়ত নিজৰ ভাৱ-বিশ্বাস প্ৰকাশ কৰি লিখা সুশৃঙ্খল ৰচনা। ইয়াৰ ভূমিকা, মূল অংশ আৰু উপসংহাৰ থাকে; প্ৰতিটো অনুচ্ছেদ এটা ভাৱৰ সৈতে সংযুক্ত হ'ব লাগে।

কোনো অনুষ্ঠান, ঘটনা বা তদন্তৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰি বস্তুনিষ্ঠভাৱে লিখা বিৱৰণ। শিৰোনাম, তাৰিখ, স্থান, উদ্দেশ্য আৰু প্ৰেৰকৰ নাম স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিব লাগে।